Τεκτονικά ρήγματα στα κόμματα

Μέχρι στιγμής έχουν αποκαλυφθεί μόνον τα 200.000 του Τάσου Μαντέλη και το 1εκατ. μάρκα του Θόδωρου Τσουκάτου

Οι μίζες της Siemens εξόργισαν την ελληνική κοινωνία και προκαλούν αλυσιδωτές αντιδράσεις στο μεταπολιτευτικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα

Οι συνέπειες της ομολογίας Μαντέλη για τις προεκλογικές «χορηγίες» και ο συνδυασμός των σκανδάλων με την οικονομική κρίση

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ | Κυριακή 30 Μαΐου 2010

Στον καιρό της οικονομικής κρίσης, της μεγάλης απογοήτευσης και των μειωμένων προσδοκιών, η κυνική ομολογία τού άλλοτε ισχυρού υπουργού Μεταφορών Τάσου Μαντέλη ότι έλαβε «προεκλογικές χορηγίες», κοινώς μίζες, από τη Siemens έσκασε σαν βόμβα μεγατόνων στη χώρα, σοκάροντας και εξοργίζοντας τη δοκιμαζόμενη κοινωνία.

Οι πολίτες είδαν έκπληκτοι έναν πολιτικό που πρωταγωνίστησε επί δέκα έτη στον εκσυγχρονισμό των τηλεπικοινωνιών να επιβεβαιώνει με περισσό θράσος τις φήμες που έτρεχαν από καιρό και κατελήφθησαν από κύματα μεγάλου θυμού.

Ο κ. Μαντέλης, ως αυθεντικός εκπρόσωπος της σχολής των κυνικών, δεν μπορούσε να φαντασθεί τις συνέπειες και το βάρος της ομολογίας του. Ηδη συγκλονίζει τα κόμματα, απομυθοποιεί τα πρόσωπα της πολιτικής και για πρώτη φορά, κατά την έκφραση ανώτατου κυβερνητικού παράγοντα, «μετακινεί τις τεκτονικές πλάκες του πολιτικού συστήματος».

Κακά τα ψέματα, τα σκάνδαλα συνδυασμένα με την οικονομική κρίση, με τα πολλά περιοριστικά μέτρα και με την παρουσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, δοκιμάζουν τις αντοχές της πολιτικής και επιτείνουν το κλίμα φθοράς των κυρίαρχων εκφράσεων της εξουσίας.

Είναι φανερό ότι σε περιβάλλον εντεινόμενης αμφισβήτησης η άσκηση διακυβέρνησης δυσκολεύει, τα φαινόμενα ανυπακοής και απειθαρχίας αυξάνονται, με αποτέλεσμα η εφαρμογή του προγράμματος διάσωσης της οικονομίας να δυσχεραίνεται και να κινδυνεύει με εκτροχιασμό, επαναφέροντας με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το ενδεχόμενο της πτώχευσης.

• Η πίεση στο ΠαΣοΚ

Η κυβέρνηση ήδη νιώθει την πίεση. Ενας ακόμη συνεργάτης του κ. Κ. Σημίτη αποδεικνύεται διεφθαρμένος και εκείνη η τόσο παραγωγική περίοδος απομυθοποιείται, ρίχνεται στην κυριολεξία στα σκυλιά. Τόσο ο πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου όσο και οι υπουργοί του αισθάνονται το έδαφος ολισθηρό, γνωρίζουν ότι η πολιτική δεν μπορεί να είναι αποδοτική σε συνθήκες αναξιοπιστίας και γι΄ αυτό κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους προκειμένου να διαμορφωθεί περιβάλλον τιμωρίας για τον επίορκο κ. Μαντέλη και για όσους άλλους αποκαλυφθούν προσεχώς.

Η ενεργοποίηση των δικαστικών αρχών αλλά και η κινητοποίηση του ΣΔΟΕ και των λοιπών διωκτικών μηχανισμών λειτουργούν εκτονωτικά, ικανοποιούν ως έναν βαθμό το περί δικαίου αίσθημα και δεν επιτρέπουν δεύτερες σκέψεις ακόμη και στους επιρρεπείς στο μέλι.

Οπως και να έχει ωστόσο το σκάνδαλο κλονίζει και αποσπά την προσοχή της κυβέρνησης, που τούτη την εποχή οφείλει να είναι αφοσιωμένη στο έργο της αντιμετώπισης της κρίσης, η οποία βγάζει συνεχώς προβλήματα και απαιτεί ισχυρό και αξιόπιστο πολιτικό λόγο, ικανό να κινητοποιήσει το κράτος και την κοινωνία ολόκληρη στην προσπάθεια διάσωσης της οικονομίας.

Απειλή για τη ΝΔ
Αντιστοίχως η Νέα Δημοκρατία, που αρχικώς πλανήθηκε ότι το σκάνδαλο Μαντέλη είναι πρόβλημα του ΠαΣοΚ, αισθάνεται μέγα βάρος. Η απειλή μιας ενδεχόμενης πολυδιάσπασης είναι υπαρκτή. Ο κ. Αντ. Σαμαράς δεν έχει ακόμη στεριώσει, τα ναυάγια του καραμανλισμού και του μητσοτακισμού κινούνται, διεκδικούν χώρο, θέση, παρουσία και ο διαβρωτικός ρόλος του ΛΑΟΣ ενισχύεται. Οι αμαρτίες που βαρύνουν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι πολλές και σε περιβάλλον σκανδαλολογίας θα πολλαπλασιάζουν τα προβλήματα της ηγεσίας. Η Αριστερά ακόμη δεν μένει αλώβητη απ΄ αυτό το κύμα γενικευμένης αμφισβήτησης που διαμορφώνεται. Και εκεί επικρατούν τάσεις πολυδιάσπασης, ακόμη και το οχυρωμένο στα τείχη του Περισσού ΚΚΕ απειλείται από την ατμόσφαιρα φθοράς. Για να μη μιλήσουμε για τον Συνασπισμό και τον ΣΥΡΙΖΑ, που δοκιμάζεται από τις καινούργιες ιχνηλασίες του κ. Αλ. Αλαβάνου. Οπως και αν έχει, η υπόθεση Μαντέλη και όλο αυτό το κύμα σκανδάλων, σε συνδυασμό, όπως είπαμε, με τις πολλές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, επαναφέρουν στο προσκήνιο το «κόμμα του κανένα» και επιβεβαιώνει ότι το σύστημα της Μεταπολίτευσης, πολιτικό και οικονομικό, πνέει τα λοίσθια. Και είναι ζήτημα της πολιτικής και της κοινωνίας με τι θα το αντικαταστήσει.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=32&artId=334506&dt=30/05/2010#ixzz0pOiZOxVi

Διαβάστε Επίσης

• Θύελλα Μαντέλη χτυπά ΠαΣοΚ - ΝΔ
• Διαχειριζόταν έργα 8,5 δισ. ευρώ
• Κ. Σημίτης: Ας με καλέσουν...
• ΗΛ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Εγώ έδωσα τα λεφτά στον Ρόκο
• Θα αποζημιώνουν το Δημόσιο με τις περιουσίες τους όσοι παρανομούν
• 10+1 ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΟΥ «ΑΓΓΙΖΕΙ» ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ
• Τα 12 «καυτά» σημεία της ομολογίας Μαντέλη
• «Αλλο ο Μαντέλης, άλλο ο Τσουκάτος »

Η αγωνία για την επόμενη μέρα

Η νευρικότητα κυριαρχεί στην αγορά ενώ ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος της παρατεταμένης ύφεσης

• Του ΑΝΤ. ΚΑΡΑΚΟΥΣΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2010

Oπου να σταθεί κανείς στις μεγάλες αγορές του κέντρου και της περιφέρειας νιώθει την κάμψη, την υποχώρηση και μαζί την κατήφεια και την αγωνία των πολλών ανθρώπων.

Οι καταναλωτές είναι επιφυλακτικοί, οι καταστηματάρχες νευρικοί, οι προμηθευτές πιεστικοί, λεφτά δεν υπάρχουν, οι επιταγές «γυρίζουν» προτού σκάσουν, μη και καταγραφούν στον «Τειρεσία», όλοι οι επιχειρηματίες, μικροί και μεγάλοι, μιλούν για δυσκολίες, περιγράφουν καταστάσεις δύσκολες, αισθάνονται και μεταδίδουν ότι οι καλές ημέρες έχουν περάσει. Τα σουπερμάρκετ επίσης νιώθουν την κάμψη της ζήτησης, αντιλαμβάνονται το στρίμωγμα των καταναλωτών. Γενικώς καταναλωτές και επιχειρηματίες παίζουν άμυνα, αναστέλλουν δαπάνες και σχέδια, κινούνται περισσότερο από αισθήματα αυτοσυντήρησης παρά από επεκτατική διάθεση.

Ετσι εξηγείται και το γεγονός ότι δουλειές χάνονται και ότι εργαζόμενοι, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, ζουν με την αγωνία της επόμενης ημέρας καθώς δεν ξέρουν τι τους ξημερώνει. Δεν είναι λίγα τα προσωπικά δράματα και ακόμη περισσότερες οι ιστορίες απόλυσης εργαζομένων που έτυχε να υπαχθούν σε προγράμματα περικοπής θέσεων εργασίας. Ειδικά στις μικρότερες επιχειρήσεις, όπου το μέγεθος δεν προστατεύει ούτε καλύπτει, το πρόβλημα γίνεται οξύτερο και οι εκδηλώσεις της κρίσης άμεσες.

Φαίνεται όλη αυτή η κατάσταση αποτυπώνεται παντού και πολύ περισσότερο στα καταστήματα των εμπορικών τραπεζών. Οπως λένε οι τραπεζοϋπάλληλοι, τούτον τον καιρό δεν μπαίνει άνθρωπος για στεγαστικό ή καταναλωτικό παρά μόνο για καμιά ρύθμιση ή για ερωτήσεις αγωνιώδεις για τα λεφτά και τις καταθέσεις.

Σε αυτό το περιβάλλον, σε αυτές τις ιδιαίτερες οικονομικές συνθήκες, η χώρα μας έχει γίνει διεθνώς πρώτο θέμα για τα επισφαλή δημόσια οικονομικά της και τα πανύψηλα χρέη της. Σε όλες τις διεθνείς συναντήσεις, επίσημες και ανεπίσημες, το ελληνικό θέμα έρχεται και ξανάρχεται, άπαντες ρωτούν για την κατάστασή μας ή προβλέπουν το μέλλον μας. Αντιστοίχως ο διεθνής Τύπος αφιερώνει σχεδόν καθημερινά άρθρα ή σχόλια για την ιδιάζουσα ελληνική περίπτωση, για τη χώρα που υποτίθεται ότι απειλεί τη συνοχή της ευρωζώνης και εκπροσωπεί τη μετάπτωση της διεθνούς κρίσης από τις επιχειρήσεις στα κράτη.

Είναι τόσο δυσμενείς οι εντυπώσεις και η κρίση αξιοπιστίας τόσο μεγάλη που ό,τι και αν αποφασίζει ή ανακοινώνει η κυβέρνηση Παπανδρέου μοιάζει λίγο και ανεπαρκές, δεν είναι ικανό να ξεπεράσει αυτό το απόθεμα αρνητικής δημοσιότητας που συσσωρεύθηκε τους τελευταίους τρεις μήνες.

Ηδη ο ελληνικός πιστωτικός κίνδυνος έχει χτυπήσει ταβάνι καθιστώντας τον δανεισμό μας δύσκολο και πανάκριβο. Τα δεκαετή ελληνικά ομόλογα για να πωληθούν προσφέρουν αποδόσεις 6% από 3% πριν από έναν χρόνο και των τίτλων διετούς διάρκειας μεταξύ 4,60% και 4,70% από 1,25%. Η διαφορά είναι μεγάλη και το κόστος απροσμέτρητο.

Αν διατηρηθεί το καθεστώς αμφισβητήσεων της ελληνικής οικονομίας, το δημόσιο χρέος θα τείνει όχι απλώς να γίνει δυσβάστακτο αλλά και υπονομευτικό κάθε προσπάθειας δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η διαμόρφωση ενός φαύλου κύκλου ύφεσης και μιας αέναης, χωρίς τέλος, προσπάθειας δημοσιονομικής προσαρμογής μπορεί να εξουθενώσει την ελληνική οικονομία.

Αυτή τη στιγμή, υπό την πίεση ακριβώς των προαναφερθέντων παραγόντων και συνθηκών και με δεδομένο ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση και οι ανυπόμονες αγορές θα ζητούν δημοσιονομική προσαρμογή εδώ και τώρα, η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να περιπέσει σε πολύ βαθύτερη ύφεση από αυτήν που προβλέπει η κυβέρνηση. Είναι πιθανόν, αντί μείωσης του ΑΕΠ κατά 0,3%, αυτό να υποχωρήσει μεταξύ 2% και 4%, με ό,τι αυτό συνεπάγεται συνολικά για την οικονομική δραστηριότητα και βεβαίως για την κοινωνία.

Αν οι παραπάνω προβλέψεις επιβεβαιωθούν και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εισέλθει από τον προσεχή Ιούνιο σε φάση ανόδου των επιτοκίων, τότε τα πράγματα θα γίνουν ακόμη χειρότερα. Ο κίνδυνος να περιέλθει η χώρα σε καθεστώς παρατεταμένης ύφεσης θα είναι πολύ μεγαλύτερος και βαρύς χειμώνας θα ενσκήψει. Στην περίπτωση αυτή θα αναδειχθούν σε όλο τους το μεγαλείο τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας και θα απαιτηθούν μειώσεις τιμών και μισθών και πολυετής προσπάθεια ανάταξης της οικονομίας, την οποία κανείς δεν μπορεί να φαντασθεί σε περιβάλλον κοινωνικών εντάσεων και πολιτικών συγκρούσεων.

Μέρες εποπτείας

γνώμη

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010

Αυτό που γίνεται αυτές τις ημέρες στη χώρα μας έχει να γίνει από την εποχή του Σχεδίου Μάρσαλ. Στη ρημαγμένη τότε μεταπολεμική Ελλάδα αμερικανοί υπηρεσιακοί παράγοντες έδιναν τα φώτα τους στις πολιτικά αμήχανες και τεχνικά αδύναμες πρώτες μεταπολεμικές κυβερνήσεις. Κάπως έτσι, τηρουμένων των αναλογιών, συμβαίνει και τώρα.

Οι κοινοτικοί εμπειρογνώμονες, οι οποίοι τις τελευταίες ημέρες μετακινούνται στην Αθήνα από υπουργείο σε υπουργείο, είναι απόλυτα ενημερωμένοι, γνωρίζουν το ελληνικό πολυπαραγοντικό οικονομικό πρόβλημα στις λεπτομέρειές του, με τις ερωτήσεις και την επιμονή τους «ανοίγουν» θέματα και υποδεικνύουν λύσεις, επιλογές και εν τέλει περιγράφουν πολιτικές.

Δείχνουν στους υπουργούς-συνομιλητές τους ότι δεν είναι απλοί παρατηρητές-επόπτες αλλά συνδιαμορφωτές της οικονομικής πολιτικής, για να μην πούμε καθοδηγητές της ελληνικής κυβέρνησης, που τούτη την εποχή δοκιμάζεται αμφισβητούμενη. Κακά τα ψέματα, η χώρα μας, υπερδανεισμένη και ελλειμματική όπως είναι, απόλυτα εξαρτημένη από τον διεθνή δανεισμό, τελεί επί της ουσίας υπό καθεστώς ευρωπαϊκού οικονομικού ελέγχου.

Δεν ζούμε προφανώς τις καλύτερες στιγμές του εθνικού μας βίου. Ωστόσο δεν είναι και προς θάνατον. Η χώρα μας δεν έχει παρά να διαπραγματευθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και να βρει επιτέλους ένα βιώσιμο σχήμα εξόδου από την κρίση. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα την οδηγήσει με βεβαιότητα στον γκρεμό και σε πτώχευση ταπεινωτική.

Με άλλα λόγια, η διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι μονόδρομος, συνιστά τη μόνη επιλογή αυτή την ώρα. Η κυβέρνηση και η αξιωματική αντιπολίτευση έχουν ίσως ευκαιρία μοναδική να δουν κατάματα το πρόβλημα της χώρας και να δράσουν αναλόγως.

Οι συναντήσεις με τους κοινοτικούς εμπειρογνώμονες, αποκαλυπτικές και λεπτομερειακές όπως είναι, μπορεί να δημιουργούν κακά συναισθήματα, προσφέρουν όμως δυνατότητα αυτογνωσίας.

Εχει μάλιστα εξαιρετικό ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι κοινοτικοί εμπειρογνώμονες αναδεικνύουν τα διαγεγνωσμένα από εμάς εδώ και χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα, τα οποία μένουν ανέγγιχτα λόγω του πολιτικού κόστους. Για τα ανοργάνωτα νοσοκομεία μάς μίλησαν, για τις ανεξέλεγκτες φαρμακευτικές δαπάνες ζήτησαν μέτρα, για τις συντάξεις που απονέμονται αφειδώς μάς επέκριναν, για τα στρατόπεδα που συντηρούνται χωρίς λόγο διερωτήθηκαν, για τους υπερδαπανηρούς εξοπλισμούς μάς επιτίμησαν, για τις ατέλειωτες κομματικές προσλήψεις εξεπλάγησαν, για όσα εδώ και δεκαετίες όλοι μιλάμε αγανάκτησαν.

Μπορεί λοιπόν η κρίση να μετατραπεί σε ευκαιρία. Αρκεί να το πάρουμε απόφαση.

Το λάθος των 100 ημερών

Κοντεύουν να συμπληρωθούν οι πρώτες 100 ημέρες της κυβέρνησης Παπανδρέου και αρκετοί είναι έτοιμοι να υποστηρίξουν ότι έγιναν πολλά και ότι το κλίμα άλλαξε ή ακόμη ότι η χώρα απέκτησε έπειτα από μακρά περίοδο ακυβερνησίας στιβαρή ηγεσία, ικανή να διαχειρισθεί τα κρίσιμα και δυσεπίλυτα προβλήματα. Ισως όντως αυτό να ήταν το κλίμα των πρώτων μετεκλογικών ημερών, όταν άρχισαν να λέγονται καινούργια πράγματα και να υιοθετούνται νεωτερικές ιδέες.

Ωστόσο, προϊόντος του χρόνου, όλη εκείνη η ατμόσφαιρα νεωτερικότητας σχεδόν εξατμίσθηκε ή καλύτερα καλύφθηκε από την αχλύ της αναποφασιστικότητας- έτσι εξέλαβαν οι περισσότεροι την καθυστέρηση αντίδρασης στην οικονομική κρίση- που έφερε και την αμφισβήτηση ως προς την ικανότητα διαχείρισης των οξύτατων δημοσιονομικών προβλημάτων.

Στους τρεις μήνες που μεσολάβησαν από τις εκλογές η κυβέρνηση επέλεξε να κινηθεί σύμφωνα με τις εξαγγελίες της, δεν ανέτρεψε τον προεκλογικό σχεδιασμό της, παρά τις διαπιστώσεις της για δραματική επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών, με αποτέλεσμα να δεχθεί πρωτοφανή κύματα επικρίσεων από τις Βρυξέλλες και να αντιμετωπίσει απανωτές υποβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, οι οποίες με τη σειρά τους έφεραν και τις κερδοσκοπικές επιθέσεις εις βάρος των ελληνικών ομολόγων.

Oρισμένοι θεώρησαν ότι ταλαντεύθηκε και άλλοι ότι δεν κατανόησε την πολυπλοκότητα των συνθηκών και τη δύναμη των αγορών.

Οπως και αν έχει, η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή διαπραγματεύεται από χειρότερη θέση με τις Βρυξέλλες για το εύρος και τον χρόνο της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Ουσιαστικά έκανε το κρίσιμο στρατηγικό λάθος. Εχασε τον χρόνο της απόλυτης ανοχής, η οποία πάντα προσφέρεται μετά τις εκλογές, και το χειρότερο άπλωσε στο τραπέζι πλήθος δυσάρεστων μέτρων, τα οποία εδώ και τρεις μήνες επαναλαμβάνονται συνεχώς, δημιουργώντας μόνο ατμόσφαιρα φθοράς και κανένα αποτέλεσμα.

Τα δημόσια οικονομικά δυστυχώς επιδεινώθηκαν το προηγούμενο τρίμηνο, η αίσθηση ότι οι προεκλογικές υποσχέσεις τηρήθηκαν χάθηκε και τα μέτρα που τελικώς θα ληφθούν θα ξεπερνούν τις όποιες ιδεολογικές γραμμές θέλησε να ορθώσει η νέα κυβέρνηση.

Αυτό ίσως αποδειχθεί και το μέγα στρατηγικό λάθος των πρώτων εκατό ημερών. Αν η κυβέρνηση ακολουθούσε προηγούμενες εμπειρίες και ελάμβανε αμέσως τα πρώτα μέτρα και στη συνέχεια παρουσίαζε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα διαχείρισης της κρίσης χωρίς το σημερινό χάος των μέτρων που πάνε και έρχονται, όλα θα ήταν καλύτερα, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Με άλλα λόγια η πολιτική θέλει φαντασία, αλλά χωρίς βάσεις ρεαλισμού και ορθολογισμού δεν μπορεί να κάνει ούτε βήμα.

• ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2010

Η ευθύνη του κ. Παπανδρέου

Στα οικονομικά τμήματα του Πολυτεχνείου της Λωζάννης οι αρκετοί έλληνες μεταπτυχιακοί φοιτητές- απόφοιτοι του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου- είχαν το προηγούμενο διάστημα τη δυσάρεστη εμπειρία να συζητούν με τους εκεί καθηγητές τους το ενδεχόμενο μιας επερχόμενης ελληνικής πτώχευσης. Και προφανώς δεν είναι οι μόνοι. Εγινε μάθημα και άσκηση για τους απανταχού φοιτητές το ελληνικό οικονομικό πρόβλημα, με την απάντηση σχεδόν βεβαία. Για τους ορθολογιστές των ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και πιθανώς για τη χαρά της επικρατούσης μονοδρομικής σκέψης η λύση της άσκησης δεν μπορεί παρά να καταλήγει στην πτώχευση. Αυτή είναι άλλωστε και η πρόγνωση των κυρίαρχων εκφράσεων του διεθνούς συστήματος, η οποία κινεί τους κερδοσκόπους και προκαλεί τις πιέσεις στους ελληνικούς τίτλους.

Ας μην έχουμε λοιπόν αυταπάτες. Από το Πολυτεχνείο της Λωζάννης ως το City του Λονδίνου και τα άλλα δημοφιλή χρηματοπιστωτικά κέντρα του πλανήτη το στοίχημα παίζεται σε βάρος της χώρας μας. Το ζήτημα είναι αν εμείς εδώ έχουμε τις δυνάμεις και τη βούληση να διαψεύσουμε αυτή την τόσο εφιαλτική και απολύτως κυνική πρόβλεψη.

Τα δεδομένα είναι όντως εις βάρος μας. Η χώρα είναι υπερχεωμένη, με την παραγωγή της υποβαθμισμένη και την αξιοπιστία της καταρρακωμένη.

Ολοι γνωρίζουν ότι η παρούσα ευημερία είναι αποτέλεσμα δανείου από το μέλλον, η ρύθμιση και η ανανέωση του οποίου αμφισβητούνται. Ωστόσο η Ελλάδα έχει αποθέματα αφορολόγητου πλούτου, το κράτος διαθέτει ανεκτίμητα περιουσιακά στοιχεία και η νέα κυβέρνηση υποστηρίζεται ακόμη από τον λαό, δύναται, αν πραγματικά το αποφασίσει, να κινήσει ουρανό και γη προκειμένου να διαχειρισθεί το δημοσιονομικό πρόβλημα και ταυτόχρονα να χαράξει μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική, δανειζόμενη αυτή τη φορά από το μέλλον ιδέες και πολιτικές, ικανές να κάνουν τη διαφορά και να την ξαναβάλουν στον χάρτη. Οσοι νοιάζονται πραγματικά τον τόπο έχουν καταθέσει απόψεις και ιδέες, έχουν περιγράψει πολιτικές, έχουν θαρραλέα τοποθετηθεί για τη φοροδιαφυγή και τη σπατάλη και έχουν επεξεργασθεί σχέδια ανάδειξης του κρυμμένου πλούτου της χώρας. Η κυβέρνηση, ο Πρωθυπουργός και οι επιτελείς του έχουν στη διάθεσή τους σχέδια οργανωμένα και πολιτικές συνδυασμένες, είναι στο χέρι τους να συνθέσουν ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο πρόγραμμα, που θα απαντά με τρόπο δυναμικό στο μακροχρόνιο και πολυσήμαντο ελληνικό πρόβλημα. Οι επόμενες τριάντα ημέρες είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για το μέλλον της χώρας. Ολα είναι ζήτημα επιλογών και αποφάσεων. Και φαίνεται πως ήρθε η ώρα γι΄ αυτές. Είναι ζήτημα ευθύνης και υποχρέωσης απέναντι στον τόπο να τις λάβει ο κ. Παπανδρέου. Αλλιώς το ελληνικό πάθημα θα γίνει μόνιμο μάθημα και άσκηση διαρκείας στα πανεπιστήμια του κόσμου.

• ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τρίτη 29 Δεκεμβρίου 2009

Από το επίδομα στους φόρους

Αντώνης Καρακούσης | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009

Στις Βρυξέλλες ο αρμόδιος επί των οικονομικών κοινοτικός επίτροπος κ. Χοακίν Αλμούνια παρουσίασε τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας μαύρες και προέβλεψε ότι αν δεν αλλάξει η οικονομική πολιτική, τα επόμενα δύο χρόνια, τα ελλείμματα θα κινηθούν σε επίπεδα υψηλότερα του 12% του ΑΕΠ και τα χρέη θα εκτιναχθούν σε 135% του ΑΕΠ!

Σχεδόν ταυτόχρονα στην Αθήνα η νέα κυβέρνηση Παπανδρέου αποφάσιζε, σε πανηγυρική συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, να χορηγήσει επίδομα αλληλεγγύης, από 300 έως 1.300 ευρώ, σε 2,5 εκατομμύρια χαμηλοσυνταξιούχους, ανέργους και φτωχά νοικοκυριά, εξασφαλίζοντας τους απαραίτητους πόρους ύψους 1,1 δισ. ευρώ με την επιβολή έκτακτης φορολογίας στις 300 πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις της χώρας, σε περίπου 65.000 μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων και στην Εκκλησία της Ελλάδος.

Εκ πρώτης όψεως τα δύο γεγονότα μοιάζουν αταίριαστα, απολύτως αντικρουόμενα.

Eνας τρίτος παρατηρητής από τα οικονομικά κέντρα των Βρυξελλών και της Φραγκφούρτης ευλόγως θα διερωτηθεί μήπως είναι τρελοί αυτοί οι Ελληνες. Ο τυπικός ορθολογισμός της οικονομικής και νομισματικής Ευρώπης δεν κατανοεί τέτοιες ασκήσεις πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ισορροπίας, ούτε αντιλαμβάνεται τους συμβολισμούς που μπορεί να περικλείουν. Ας μη γελιόμαστε, όμως, η χθεσινή απόφαση της κυβέρνησης Παπανδρέου είναι πολιτική και ιδιαιτέρως συμβολική. Με το επίδομα αλληλεγγύης επιχειρεί να χτίσει πολιτική και κοινωνική συμμαχία. Ουσιαστικά θέλει να πείσει την κοινή γνώμη ότι τηρεί τα υπεσχημένα και επιπλέον ότι ενδιαφέρεται για το πλήθος των ανήμπορων και φτωχότερων συμπολιτών μας, ελπίζοντας στην υποστήριξη και στην ανοχή τους στις επόμενες πιο δύσκολες ημέρες. Αφαιρώντας μάλιστα μερίδια από τα κέρδη και πόρους από τους έχοντες και τους κατέχοντες δείχνει και ποιο θα είναι το μέτωπο.

Kατά τα φαινόμενα, η επερχόμενη αλλαγή στην οικονομική πολιτική θα είναι ριζική. Ο νέος προϋπολογισμός για το 2010 θα είναι περιοριστικός και ο φορολογικός νόμος που θα τον συνοδεύει δρακόντειος για το πλήθος των εμπορευομένων, των επιτηδευματιών, των ελευθέρων επαγγελματιών και εκείνων που κινούνται στην αφορολόγητη παραοικονομική ζώνη.

Είναι οι δημοσιονομικές συνθήκες τόσο σκληρές ώστε δεν επιτρέπουν ταλαντεύσεις. Οι δαπάνες θα περικοπούν, η φορολογία εισοδήματος θα αλλάξει, οι έμμεσοι φόροι θα αυξηθούν, όπως και οι φόροι επί της περιουσίας. Καλώς ή κακώς η σταθεροποίηση των δημοσίων οικονομικών δεν μπορεί παρά να επιβληθεί.

Το δίλημμα του κ. Παπανδρέου

• Oσοι παρακολουθούν από κοντά τις ελληνικές οικονομικές εξελίξεις γνώριζαν τη φορά των πραγμάτων.

Ηξεραν ή καλύτερα φαντάζονταν ότι η νεοδημοκρατική δημοσιονομική διαχείριση θα κατέληγε σε ναυάγιο. Οπως και συνέβη. Ο κ. Καραμανλής και η βασική νεοδημοκρατική ομάδα άφησαν πίσω τους δυσθεώρητα δημοσιονομικά ελλείμματα και τη χώρα υπερχρεωμένη, σε τροχιά χρεοκοπίας, απολύτως αποδιοργανωμένη. Ομως αυτά ανήκουν πλέον στην Ιστορία. Το ερώτημα που σήμερα τίθεται είναι αν η νέα κυβέρνηση δύναται να χειρισθεί σε συνθήκες οικονομικής κρίσης το τεράστιο δημοσιονομικό πρόβλημα που κληρονόμησε ή είναι εξαρχής υπονομευμένη και αδύναμη. Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση Παπανδρέου, παρ΄ ότι ήταν υποψιασμένη, εξεπλάγη από το εύρος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και το μέγεθος των χρεών. Προέβλεπε τη δημοσιονομική κατάρρευση, έτρεφε όμως κρυφές ελπίδες ότι η κατάσταση μπορούσε να ελεγχθεί. Γι΄ αυτό προεκλογικά απέφυγε τις πολλές δεσμεύσεις, αλλά άφησε πεδία ακάλυπτα, καλλιέργησε προσδοκίες και έδωσε υποσχέσεις.

Αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση Παπανδρέου έρχεται αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα και προσπαθεί να προσαρμοσθεί στις πολλές απαιτήσεις του δημοσιονομικού εκτροχιασμού. Οι περισσότεροι και ειδικώς οι υπεύθυνοι του οικονομικού επιτελείου έχουν κατανοήσει την κρισιμότητα των περιστάσεων, γνωρίζουν την έκταση και την ένταση του προβλήματος, αντιλαμβάνονται ότι το βάρος του δημόσιου χρέους είναι ασήκωτο και πιστεύουν ότι η επέμβαση δεν μπορεί παρά να είναι γενικευμένη.

Ετσι όπως είναι η κατάσταση μόνο η ευθεία σύγκρουση με οργανωμένες και κατεστημένες κοινωνικές ομάδες και δυνάμεις μπορεί να αποτρέψει την επαπειλούμενη χρεοκοπία.

Η νέα κυβέρνηση, αν θέλει να επιτελέσει το έργο της, είναι υποχρεωμένη να βρεθεί αντιμέτωπη, π.χ., με τα πολυποίκιλα συμφέροντα του τομέα της Υγείας, με τον ευρύ κύκλο των προμηθευτών που υπερτιμολογούν φάρμακα, υλικά και διαγνωστικές υπηρεσίες. Δεν μπορεί παρά να συγκρουστεί με το πλήθος των ελευθέρων επαγγελματιών, γιατρών, δικηγόρων, μηχανικών και πολλών άλλων, που πληρώνουν συμβολικούς φόρους, όπως και με τον ευρύ κύκλο των εμπορευομένων και των καταστηματαρχών που κατά σύστημα κλέβουν τον ΦΠΑ. Αντιστοίχως, δεν μπορεί να μείνει απαθής στη φορολογική ασυλία των επιχειρηματιών που ζουν πολυτελώς και δηλώνουν εισοδήματα της πλάκας, ούτε να αποδεχθεί τις απειλές των εφοπλιστών ότι θα φύγουν αν τυχόν αποκαλυφθεί ότι οι προσωπικές και οικογενειακές υπερδαπάνες τους καλύπτονται από τις αφορολόγητες εταιρείες τους.

Με άλλα λόγια, η νέα κυβέρνηση δεν έχει πολλούς δρόμους. Είτε θα επιλέξει τη σύγκρουση είτε η χώρα θα χρεοκοπήσει. Το δίλημμα είναι δικό της.

Αντώνης Καρακούσης | Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2009

Οσα απειλούν τον κ. Παπανδρέου

Oι πρώτες ημέρες της μεγάλης ευφορίας παρήλθαν και οι νικητές πλέον είναι αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα και τους εαυτούς τους. Οσοι παρακολουθούν από κοντά το νέο κυβερνητικό σχήμα αισθάνονται την αμηχανία των πρώτων ημερών, αντιλαμβάνονται την έκπληξη και το σοκ των υπουργών από την ευθεία επαφή με το διαλυμένο και πάμφτωχο κράτος.

Και βεβαίως νιώθουν ότι αρκετοί από τους νέους υπουργούς δεν ήταν κατάλληλα ψυχολογικά προετοιμασμένοι για το μέγα βάρος που θα αναλάμβαναν. Η επαφή με τη διοίκηση δεν ήταν πάντα επιτυχής και οι εντολές, οι οδηγίες και τα μηνύματα υπέκυπταν στο αμάρτημα της απροσδιοριστίας.

Ο,τι χειρότερο δηλαδή για κάποιον πολιτικό που φιλοδοξεί να λύσει δυσεπίλυτα προβλήματα.

Είναι νωρίς για κρίσεις και σχόλια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις είναι φανερός ο αποσυντονισμός, η σύγχυση και η αδυναμία σαφούς θέσης και επιλογής. Επίσης ορατός είναι ο κίνδυνος στις πολλές απροσδιόριστες ακόμη ζώνες των αρμοδιοτήτων και των συναρμοδιοτήτων να επικρατήσουν συνθήκες ενός κακώς εννοούμενου ανταγωνισμού, ικανού να οδηγήσει σε συγκρούσεις και ατελέσφορη διακυβέρνηση.

Το ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων επείγει. Αλλιώς ο συντονισμός της κυβέρνησης μπορεί να εξελιχθεί σε μόνιμο πρόβλημα.

Η διαχείριση της κρίσης στο λιμάνι του Πειραιά είναι χαρακτηριστική του προβλήματος των συναρμοδιοτήτων. Το λιμάνι ως υποδομή προσφέρουσα υπηρεσίες μεταφορών ανήκει στην αρμοδιότητα του κ. Ρέππα, αλλά το λιμάνι ως επενδυτική δραστηριότητα και βάση της ποντοπόρου ναυτιλίας ανήκει στην κυρία Κατσέλη, η οποία άλλα ανέμενε, για άλλα προετοιμαζόταν και άλλα τελικώς της έτυχαν.

Αντιστοίχως, πολλοί διερωτώνται κατά πόσον η υπόσχεση της συμμετοχικής δημοκρατίας μπορεί να τηρηθεί, όταν οι υποψήφιοι ανέρχονται σε πολλές χιλιάδες και κατά πάσα βεβαιότητα από τους 88 υποψηφίους γενικούς και ειδικούς γραμματείς αρκετοί θα επιλεγούν με γνώμονα αν όχι το κομματικό κριτήριο, σίγουρα το πολιτικό.

Εκτιμάται ότι τα χιλιάδες «διδακτορικά» που θα αποκλεισθούν ή δεν θα επιλεγούν, πιθανώς από την επομένη να καταγγέλλουν και να αμφισβητούν τις επιτροπές που έκαναν τις αξιολογήσεις και εκείνους οι οποίοι έλαβαν τις αποφάσεις. Η αλήθεια είναι ότι κάθε νέα εξουσία, κάθε νέα κυβέρνηση, απειλείται από τις συνήθεις παιδικές ασθένειες. Η σημερινή δεν πρόκειται να ξεφύγει από αυτόν τον κανόνα. Με τη διαφορά ότι η παρούσα επαγγέλλεται τα καινούργια και τα δυναμικά. Γι΄ αυτό και οφείλει, προκειμένου να διατηρήσει την αξιοπιστία της και να επιτύχει, να καλυφθεί πρώτα έναντι των παραδοσιακών κινδύνων.

• Αντώνης Καρακούσης | ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2009

Μεταξύ Πεκίνου, Βερολίνου...

Η ιστορική εμπειρία θέλει τις νεοεκλεγμένες ελληνικές κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν στα πρώτα βήματά τους ισχυρό κύκλο πιέσεων από διεθνείς δυνάμεις. Προκύπτουν αυτές άλλοτε από τις διαχρονικές σχέσεις εξάρτησης και τη φύση των εθνικών θεμάτων και άλλοτε από τις παραδόσεις των ελληνικών προεκλογικών συνθηκών, οι οποίες θέλουν στα κόμματα εξουσίας να δίδουν εύκολες υποσχέσεις, χωρίς πρόνοιες για τα πιθανά εμπόδια από εξωτερικούς παράγοντες. Το 1975 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε να χειριστεί την εσωτερική αγανάκτηση για τον ρόλο του ξένου παράγοντα στα χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών και στο έγκλημα της Κύπρου, το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου βρέθηκε αντιμέτωπος με τις αμερικανικές και νατοϊκές πιέσεις για τις στρατιωτικές βάσεις, το 1996 ο Κώστας Σημίτης παρ΄ ολίγον να εμπλακεί σε πόλεμο με την Τουρκία και ο Κώστας Καραμανλής το 2004 δοκιμάστηκε από την πρώτη εβδομάδα στις διαπραγματεύσεις της Λουκέρνης για την επίλυση του Κυπριακού στη βάση του Σχεδίου Αναν.

Στην παρούσα διαφορετική συγκυρία, όπου στις διεθνείς σχέσεις κυριαρχούν τα αμιγώς οικονομικά συμφέροντα, οι ξένοι δοκιμάζουν τις αντοχές του νέου πρωθυπουργού κ. Γιώργου Παπανδρέου σε καθαρά επιχειρηματική βάση. Η Κίνα, η μεγαλύτερη σήμερα εμπορική δύναμη του πλανήτη, πιέζει αφόρητα προκειμένου να κατοχυρώσει τη στρατηγική επιλογή της για το λιμάνι του Πειραιά.

Η μετακομμουνιστική Κίνα, ως αναδυόμενη οικονομική υπερδύναμη, θεωρεί τον Πειραιά εμπορικό προγεφύρωμα προς τη μεγάλη αγορά της Ευρώπης και συμπεριφέρεται αναλόγως.

Ανοιξε, με τη βοήθεια του κ. Καραμανλή, την πρώτη εμπορική πόρτα προς την Ευρώπη, πλήρωσε γι΄ αυτήν και πλέον ως νεοαποικιακή δύναμη δεν πρόκειται να κάνει ρούπι χωρίς συνέπειες για τη χώρα μας. Αντίστοιχη είναι η περίπτωση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά. Οι γερμανοί εταίροι μας αγόρασαν τα ναυπηγεία προκειμένου να εξασφαλίσουν παραγγελίες για τα μεγαλύτερα δικά τους της Βόρειας Θάλασσας. Αφού πέτυχαν «λεόντειο» σύμβαση για επτά υποβρύχια και έχουν εισπράξει ως τώρα κοντά στα 2,5 δισ. ευρώ από τα 3 δισ. ευρώ της σύμβασης χωρίς να έχουν παραδώσει ούτε ένα υποβρύχιο, εκβιάζουν με αποχώρηση από τον Σκαραμαγκά, διεκδικώντας προφανώς τις παραγγελίες του Πολεμικού Ναυτικού για νέες φρεγάτες, τις οποίες η προηγούμενη κυβέρνηση είχε υποσχεθεί στους Γάλλους. Στο πίσω μέρος του μυαλού τους έχουν την αποτροπή των όποιων ελληνικών διεκδικήσεων επανάκτησης έστω μερικού ελέγχου στον ΟΤΕ και βεβαίως τις προμήθειες των πολεμικών αεροσκαφών. Οι εκ Παρισίων φίλοι μας αναπτύσσουν ήδη τις δικές τους διεκδικήσεις, οι Ρώσοι σκέπτονται τους αγωγούς και οι Αμερικανοί προφανώς θα έχουν τις απαιτήσεις τους. Κι εμείς, καλώς ή κακώς, σε τούτη τη δυστυχή οικονομική συγκυρία πρέπει να τα έχουμε καλά με όλους.

Με τους Ευρωπαίους για τα ελλείμματα, τα χρέη και την επιτήρηση, με τους Κινέζους και τους Ρώσους μήπως και σταυρώσουμε καμιά δουλειά καινούργια και με τους Αμερικανούς γιατί είναι οι «προστάτες» μας. Με άλλα λόγια ο κ. Παπανδρέου έχει να λύσει δύσκολη άσκηση, οφείλει να ισορροπήσει σε σχοινί που πολλοί κουνάνε και προφανέστατα σε τέτοιες στιγμές δεν μπορεί να ετεροκαθορίζεται από συνδικαλιστές.

• Αντώνης Καρακούσης | Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2009

Χωρίς αυταπάτες

Η νέα κυβέρνηση Παπανδρέου, κατά γενική ομολογία, κέρδισε τις εντυπώσεις των πρώτων ημερών. Προχώρησε ταχύτατα σε συμβολικές πράξεις και αποφάσεις, μετέδωσε άλλο πνεύμα, έδειξε ότι είναι διατεθειμένη να χειριστεί με σοβαρότητα τα πολλά προβλήματα της χώρας.

Ο βηματισμός μοιάζει καλός, οι κινήσεις διαρκείς, η ατμόσφαιρα παραγωγική, το στοίχημα της εμπιστοσύνης δείχνει να κερδίζεται. Ηδη η κοινωνία παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες και αρχίζει να νιώθει πιο αισιόδοξη για τη συνέχεια.

Το πλεονέκτημα, είναι αλήθεια, προσφέρθηκε από την προηγούμενη αδρανή και σχεδόν ακυρωμένη διακυβέρνηση Καραμανλή. Συγκρινόμενη με το χθεσινό τέλμα η νέα κυβέρνηση εκτοξεύεται στα ύψη. Αν είχε διαδεχθεί μια πιο λογική κατάσταση, πιθανώς να μην εξασφάλιζε με τόση ευκολία το σημερινό πλεονέκτημα.

Ωστόσο δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες. Η ειδυλλιακή εικόνα των πρώτων ημερών θα ξεπερασθεί γρήγορα.

Η αξιωματική αντιπολίτευση, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα επανέλθει στον πολιτικό στίβο πιο διεκδικητική και κατά τα φαινόμενα περισσότερο λαϊκιστική, στην προσπάθειά της να ξεπεράσει το σοκ της μεγάλης ήττας και πίσω της πιθανώς να συνταχθούν δυνάμεις συντεχνιακές, θιγόμενες ομάδες συμφερόντων και άλλοι που θα επιζητούν τη ρεβάνς.

Επίσης, κοινή είναι η πεποίθηση ότι τα προβλήματα παραμένουν έντονα, η οικονομική θέση της χώρας δυσχερέστατη, οι διαθέσιμοι πόροι περιορισμένοι, η κατανάλωση συνεχίζει να πέφτει, οι επιχειρήσεις, ακόμη και οι υγιέστερες, υποφέρουν, η ανεργία δείχνει τα δόντια της, οι διεκδικήσεις της κοινωνίας θα αναδειχθούν σιγά σιγά, οι κοινωνικές συγκρούσεις είναι μπροστά.

Η περίπτωση του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς είναι χαρακτηριστική, έπεται εκείνη των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, οι προβληματικές ζώνες αργά ή γρήγορα θα έλθουν στο προσκήνιο. Οσοι παρακολουθούν συστηματικά τις οικονομικές υποθέσεις της χώρας γνωρίζουν ότι η κυβέρνηση συντόμως θα βρεθεί αντιμέτωπη με κρίσιμα διλήμματα, θα κληθεί να διαλέξει, να λάβει κρίσιμες, καθοριστικές αποφάσεις τόσο για το μέλλον της χώρας όσο και για την τύχη ομάδων εργαζομένων ή συνολικά κοινωνικών ομάδων. Γι΄ αυτό δεν μπορεί παρά να είναι εξοπλισμένη με πίστη και αποφασιστικότητα. Θα της χρειασθούν πολύ σύντομα.

• Αντώνης Καρακούσης | ΤΟ ΒΗΜΑ, Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2009

Να τελειώνουμε με τα ανατολίτικα

Oι συμβολισμοί είχαν και συνεχίζουν να έχουν κεντρική θέση στην πολιτική. Παντού στον κόσμο οι ηγέτες και οι κυβερνήσεις προσπαθούν με πρωτοβουλίες και αποφάσεις να σηματοδοτήσουν κάθε φορά τη δράση τους, να μεταδώσουν, μέσω σημάτων και μηνυμάτων, στις κοινωνίες την επαγγελλόμενη κάθε φορά αλλαγή. Στην περίπτωσή μας η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση Παπανδρέου δεν φείδεται συμβολικών πράξεων και κινήσεων. Πρώτη και ίσως η εντυπωσιακότερη, ως τώρα, είναι αυτή της προκήρυξης των θέσεων γενικών και ειδικών γραμματέων. Με την ανακοίνωση-πρόσκληση κατάθεσης βιογραφικών για τις συγκεκριμένες 88 θέσεις οι περισσότεροι εξεπλάγησαν.

Και δικαίως, αφού τα ελληνικά μεταπολιτευτικά πολιτικά ήθη ήθελαν κομματικά στελέχη να καταλαμβάνουν τέτοιες θέσεις. Ορισμένοι μάλιστα, οι πιο καχύποπτοι, δυσπιστούν εξαρχής και σπεύδουν να αμφισβητήσουν τη διαδικασία. Λένε χαρακτηριστικά ότι η προκήρυξη είναι για το θεαθήναι, ότι τα πρόσωπα έχουν προεπιλεγεί και ότι στο τέλος δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτε. Ωστόσο εξελισσόμενη η διαδικασία των προκηρύξεων εκπλήσσει.

Tο κοινό ανταποκρίθηκε. Αρκετές χιλιάδες συμπολίτες μας κατέθεσαν βιογραφικά. Επιπλέον, οι περισσότεροι υπουργοί νιώθουν πλέον δεσμευμένοι από τη νέα διαδικασία και κατευθύνονται σε αντίστοιχες προκηρύξεις για τις θέσεις των συμβούλων.

Ακόμη, σύμφωνα με χθεσινές δηλώσεις κυβερνητικών παραγόντων, οι όποιες αλλαγές διοικητών στις εισηγμένες δημόσιες επιχειρήσεις και υπό κρατικό έλεγχο τράπεζες θα γίνουν σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες της εταιρικής διακυβέρνησης.

Πράγμα που σημαίνει ότι θα υποβληθούν υποψηφιότητες, θα αξιολογηθούν πρόσωπα και τελικά θα εγκριθούν από τις γενικές συνελεύσεις των μετόχων. Με άλλα λόγια, η πρώτη συμβολική κίνηση της κυβέρνησης Παπανδρέου για αποκοπή του κράτους από το κόμμα αποκτά δυναμική και, το κυριότερο, κερδίζει την κοινωνία.

Οι υπουργοί πλέον δεν μπορούν να τοποθετούν αδιακρίτως σε κρίσιμες θέσεις πρόσωπα χωρίς προσόντα, μόνο και μόνο επειδή έτυχε να είναι κεντροεπίτροποι ή αποτυχόντες βουλευτές.

Δεν ξέρουμε ποια θα είναι η τύχη της πρωτοβουλίας του κ. Παπανδρέου.

Ωστόσο ο σπόρος της αλλαγής, της αποδέσμευσης του κράτους από το κόμμα, φυτεύθηκε. Η ιδέα να τελειώνουμε με τα ανατολίτικα της ελληνικής πολιτικής βρήκε επιτέλους γόνιμο έδαφος και αναπτύσσεται με ταχύτητα μεγάλη.

Aν καλλιεργηθεί συστηματικά και οργανωμένα, μπορεί να λάβει χαρακτηριστικά μείζονος διαρθρωτικής μεταβολής, ικανής να επιβάλει νέα ήθη και άλλη κουλτούρα, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Και ίσως από τέτοιες, πολιτισμικού τύπου αλλαγές να προκύψουν τελικώς και οι λύσεις για το δημοσιονομικό και παραγωγικό αδιέξοδο της χώρας.

• Αντώνης Καρακούσης | Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009

Πρώτες εντυπώσεις

Είναι πολύ νωρίς ακόμη προκειμένου να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την τύχη ή την επίδοση της κυβέρνησης Παπανδρέου. Υπάρχουν όμως ορισμένες ενδιαφέρουσες ενδείξεις. Καταρχήν άλλαξε η ατμόσφαιρα. Ηταν το εύρος της νίκης και η δύναμη της επιλογής, που δεν επιδέχονται αμφισβητήσεις, και είναι ορισμένες φορές, όπως τώρα, που αρκούν να δημιουργήσουν περιβάλλον προσδοκιών και εμπιστοσύνης. Αλλά, πέραν αυτών, τα βασικά στοιχεία της νέας κυβέρνησης, η δομή, η σύνθεση και η εικόνα της ενθαρρύνουν τους περισσοτέρους.

Τα πρόσωπα, επίσης, που ήλθαν στο προσκήνιο είναι νεανικά, πιο μορφωμένα στην πλειονότητά τους από τα προηγούμενα, με άλλο πνεύμα, άλλον αέρα, διαφορετικές προσεγγίσεις και άλλες αντιλήψεις. Δείχνουν ότι κάτι κομίζουν, έστω διαφορετικό απ΄ ό,τι εξέπεμπαν και συμβόλιζαν τα ομοιόμορφα γκρίζα νεοδημοκρατικά κοστούμια.

Η νεωτερικότητα επίσης που φέρνει ο Γιώργος Παπανδρέου, η έντονη κινητικότητα που χαρακτηρίζει τις πρώτες ημέρες τον ίδιο και τους υπουργούς τους, οι πολλές συμβολικές κινήσεις, η πρόσκληση στην πρώτη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου του Συνηγόρου του Πολίτη, η προκήρυξη των θέσεων γενικών και ειδικών γραμματέων, το γρήγορο, χωρίς ενδοιασμούς, ταξίδι στην Τουρκία και μετά στην Κύπρο, η επερχόμενη επίσκεψη του ισπανού πρωθυπουργού, ακόμη και εκείνη η γρήγορη, στα όρθια, νυχτερινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου την Πέμπτη το βράδυ, δημιουργούν την αίσθηση μιας υπερκινητικής και αγωνιώδους κυβέρνησης που παλεύει να ελέγξει τα πράγματα. Συγκρινόμενη με την ημιπαράλυτη κατάσταση της προηγούμενης περιόδου, που δεν παρήγαγε μήτε έργο μήτε προσδοκίες, απέχει παρασάγγας. Αν μάλιστα η νέα κυβέρνηση δεν καμφθεί και επιμείνει σε έναν μαραθώνιο πράξεων και πρωτοβουλιών, το κλίμα, μετά βεβαιότητος, θα αλλάξει. Αλλά ακόμη και αν δεν ελεγχθούν απολύτως οι συνθήκες κρίσης, σίγουρα θα κερδηθεί χρόνος, θα εξασφαλισθούν ανοχές από εταίρους και δανειστές και ως τότε ίσως να βελτιωθούν και οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες. Αν έτσι εξελιχθούν τα πράγματα, πιθανώς η νέα κυβέρνηση να έχει την τύχη που χρειάζεται.

• Αντώνης Καρακούσης | ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2009

Ριζικές αλλαγές από την κυβέρνηση Παπανδρέου

Ο χθεσινός, πέραν πάσης προσδοκίας, εκλογικός θρίαμβος του ΠαΣοΚ με δέκα ποσοστιαίες μονάδες διαφορά από την απερχόμενη Νέα Δημοκρατία και η εξασφαλισθείσα άνετη πλειοψηφία των 160 εδρών, σε συνδυασμό με την πρωτοφανή ιστορικών διαστάσεων βύθιση της συντηρητικής παράταξης, δίδουν στον κ. Γ. Παπανδρέου δύναμη και ορμή, επιτρέποντας στον ίδιο να κινηθεί με ταχύτητα και αποφασιστικότητα.

Η στρατηγική νίκη του ΠαΣοΚ και η επικράτηση συνολικά της Κεντροαριστεράς δημιουργούν προϋποθέσεις μεγάλων τομών και αλλαγών στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας. Κατά τα φαινόμενα, θα εξελιχθούν απ' την αρχή της θητείας της νέας κυβέρνησης και θα λάβουν χαρακτήρα χιονοστιβάδας. Πρότυπο θεωρείται η εμπειρία του ισπανού πρωθυπουργού κ. Χοσέ Λουίς Θαπατέρο, ο οποίος με την εκλογή του το 2004 προχώρησε σε ευρύ κύκλο μεταρρυθμιστικών αλλαγών, από το οικογενειακό δίκαιο έως τις σχέσεις με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Παπανδρέου, ο οποίος εδώ και καιρό συστηματικά προετοιμαζόταν για αυτή την εκλογή, ενεργεί ήδη με κατεπείγοντα τρόπο. Η σύνθεση της νέας κυβέρνησης έχει σε μεγάλο βαθμό προσδιορισθεί και δεν αποκλείεται η σύνθεσή της να ανακοινωθεί ακόμη και σήμερα το απόγευμα.

Οπως μεταδιδόταν χθες τη νύχτα από ανώτερα στελέχη του ΠαΣοΚ, ο κ. Παπανδρέου θα σπεύσει να αναλάβει σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες, σηματοδοτώντας από τις πρώτες ημέρες την έναρξη της νέας προσπάθειας, η οποία, όπως προσθέτουν τα ίδια στελέχη, θα είναι ολιστική, θα δημιουργεί πεδία αλλαγών σε όλες τις κρίσιμες ζώνες και θα δίνει την αίσθηση επανεκίνησης της χώρας.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο κ. Παπανδρέου τόνισε ήδη στους συνεργάτες του ότι δεν πρέπει να πάει ούτε μία ημέρα χαμένη. Κατά τα φαινόμενα, έχει κάνει τις πρώτες κρίσιμες επιλογές στη ζώνη της οικονομίας και έχει δώσει σε συγκεκριμένα πρόσωπα οδηγίες για κινήσεις και πρωτοβουλίες εντός και εκτός της χώρας, σε μια προσπάθεια να κερδηθεί από την αρχή η μάχη της εμπιστοσύνης.

Στον τομέα της οικονομίας θα εκπεμφθούν τις επόμενες ημέρες σήματα πειθαρχίας και σταθερότητας, ικανά να εξοπλίσουν τις αρμόδιες υπηρεσίες για ενεργοποίηση και κινητοποίηση. Παράλληλα θα υπάρξουν συμβολικές κινήσεις, που θα σηματοδοτούν την καταπολέμηση της σπατάλης στο κράτος.

Αντιστοίχως, στη ζώνη της πολιτικής από τις πρώτες πράξεις θα είναι αυτή της ανακοίνωσης όλων των αποφάσεων μέσω του Διαδικτύου, ώστε να γίνει πράξη η αρχή της διαφάνειας. Παραλλήλως ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ έχει δώσει σήματα σε συγκεκριμένα στελέχη ότι ένα από τα πρώτα νομοθετήματα θα είναι αυτό του εκλογικού νόμου. Ο κ. Παπανδρέου έχει αναγγείλει ότι θα φέρει το ταχύτερο στη Βουλή τον νέο εκλογικό νόμο, με την πρόθεση μάλιστα να ψηφισθεί από 200 βουλευτές, ώστε οι επόμενες εκλογές να διεξαχθούν με νέους όρους και κυρίως σε μονοεδρικές περιφέρειες. Για τον σκοπό αυτόν θα διεκδικήσει τη συναίνεση και άλλων κομμάτων του Κοινοβουλίου. Ηδη τη διεκδίκησε χθες από τον κ. Αλ. Τσίπρα, όταν ο τελευταίος του τηλεφώνησε προκειμένου να τον συγχαρεί για τη νίκη του. Πιθανότητα θα τη διεκδικήσει και από τον επόμενο αρχηγό της Νέας Δημοκρατίας

Σε κάθε περίπτωση ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ έχει πια την ευκαιρία και τη δύναμη να ηγεμονεύσει στην πολιτική ζωή της χώρας και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για καινούργια αρχή. Θα βοηθηθεί σε αυτή την προσπάθεια και από τη διεθνή ακτινοβολία και τη δυνατότητα επαφών και επικοινωνίας που έχει στο εξωτερικό. Το χθεσινό πρώτο συγχαρητήριο τηλεφώνημα από τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα είναι εν προκειμένω απολύτως ενδεικτικό.

• ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΚΟΥΣΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2009 [ 01:16 ]