Αρχηγοί και εγωισμοί

• Του Aλεξη Παπαχελα, Η Καθημερινή, 27-10-10

Ρώτησα ένα κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης τι θα γίνει σε περίπτωση που ο πρωθυπουργός αυτοπαγιδευθεί, πάρει ένα ηχηρό μήνυμα αποδοκιμασίας στις δημοτικές εκλογές, αναγκασθεί να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές και δεν εξασφαλίσει την αυτοδυναμία. «Μα φυσικά», μου απάντησε, «θα πάει αμέσως σε άλλες εκλογές». Οταν ρώτησα, αφελώς, αν υπάρχει περίπτωση να σκεφθεί το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης συνεργασίας, η απάντηση ήταν «αποκλείεται, εδώ τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά, θα θελήσει μια καθαρή εντολή».

Ρώτησα μετά έναν κορυφαίο συνεργάτη του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης τι θα συμβεί με βάση το ίδιο σενάριο, αν ο κ. Παπανδρέου τηλεφωνήσει στον παλιό του συγκάτοικο και του προτείνει να συγκυβερνήσουν. «Δεν υπάρχει περίπτωση να δεχθεί ο Αντώνης», μου εξήγησε και πρόσθεσε: «Θα επιμείνει να ξαναγίνουν αμέσως εκλογές».

Ομολογώ ότι ύστερα από αυτές τις δύο συνομιλίες μού ερχόταν να βάλω τις φωνές και να ρωτήσω αν «τελικά παίζετε για τη φανέλα της ομάδας ή για τη χώρα;». Ισως να έχω εγώ κάποιο γενετικό μειονέκτημα που δεν με αφήνει εδώ και δεκαετίες να παθιαστώ για κανένα κόμμα. Πολλές φορές έχω βέβαια νιώσει σαν τον ξενέρωτο που πάει στο γήπεδο και κάθεται στην καρέκλα του την ώρα που οι γύρω του πανηγυρίζουν έξαλλα. Με εντυπωσιάζει όμως το πόσο διαφορετικά σκέπτονται, αντιδρούν και αποφασίζουν οι άνθρωποι που ανήκουν στα κόμματα. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς την ώρα που θα κρίνεται αν η χώρα θα πάρει την επόμενη δόση για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, ένας υπεύθυνος άνθρωπος θα σκέπτεται πώς θα φροντίσει το «μαγαζάκι» του και μόνο...

Δύο, κυρίως, πράγματα μού προκαλούν ακόμη ιδιαίτερη εντύπωση. Βλέπεις δυναμικούς ανθρώπους, με εμπειρία από την αγορά και το διεθνές γίγνεσθαι, να μπαίνουν στην πολιτική, να γίνονται υπουργοί και ξαφνικά να μεταλλάσσονται σε κάτι που δεν αναγνωρίζεις. Δεν ακούνε, λειτουργούν με όρους «δικοί μας ή από τους άλλους;» και τους χαρακτηρίζει ένας υπερβάλλων εγωισμός. Στην περίπτωση του κ. Παπανδρέου, είναι, π.χ., εντυπωσιακό το πόσο επιμένει να αναθέτει την ευθύνη για ένα μεγάλο κομμάτι του ΑΕΠ μας σε «δικά του παιδιά» που δεν έχουν διοικήσει περίπτερο, ενώ παράλληλα δεν σκέπτεται καν να συμβουλευθεί έναν Κώστα Σημίτη ή έναν Αλέκο Παπαδόπουλο για λόγους καθαρού εγωισμού. Και βέβαια αν, στις σημερινές συνθήκες έκτακτης ανάγκης, δεν τείνεις τη χείρα στους έμπειρους του δικού σου χώρου, πόσω μάλλον να σκεφθείς ποτέ ότι μπορεί να κυβερνήσεις και με την αντίπερα όχθη...

Αυτό που επίσης με εντυπωσιάζει είναι η ροπή προς τη συνωμοσιολογία. Αν κάποιος τολμήσει να σκεφθεί ότι πρέπει κάποια κόμματα να συνεργασθούν γιατί τα αδιέξοδα είναι μεγάλα, ή γιατί κανένα δεν διαθέτει τον απαραίτητο «πάγκο» για τις σημερινές συνθήκες, αρχίζουν αμέσως οι κατηγορίες των φανατικών οπαδών τους για το πώς κάποια «παράγκα» συνωμοτεί για να μην κερδίσει η ομάδα τους.

Δεν ξέρω αν είναι παράλογο, αλλά κάποιοι άνθρωποι βλέπουν ότι όταν η χώρα σου αντιμετωπίζει το φάσμα της χρεοκοπίας, εκείνο που προέχει είναι να φτιάξεις την καλύτερη εθνική ομάδα που μπορείς να φαντασθείς. Μια ομάδα από την οποία δεν μπορεί κανείς να λείπει επειδή ο αρχηγός τον αντιπαθεί ούτε και να παίζει σε κρίσιμη θέση κάποιος μόνο και μόνο επειδή ο αρχηγός τον... συμπαθεί.

Δεν αρκούν τα λόγια τα μεγάλα

ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΑΓΓΕΛΙΑ του υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Γιάννη Ραγκούση για τη θεσμοθέτηση Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης για την Αττική και τη Θεσσαλονίκη, εμφανίζεται η κυβέρνηση αποφασισμένη να προχωρήσει γρήγορα στη διοικητική αναδιάρθρωση της χώρας. Επομένως, οι εκλογές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση τον Οκτώβριο του 2010 θα γίνουν με τον νέο διοικητικό χάρτη της χώρας, αν ψηφιστούν έγκαιρα τα σχετικά νομοσχέδια.

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ του «Καποδίστρια ΙΙ» για τη συνένωση δήμων και κοινοτήτων, τη δημιουργία αυτοδιοικούμενων 10 έως 15 περιφερειών και προπαντός τη συγκρότηση των μεγάλων μητροπολιτικών μονάδων Αττικής και Θεσσαλονίκης, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Γι' αυτό και θα πρέπει να αποφευχθούν προχειρότητες.

ΔΗΛΩΣΕ ο υπουργός Γιάννης Ραγκούσης, ότι η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρούς δήμους, με ισχυρά θεμέλια, που θα έχουν πραγματική οικονομική αυτοτέλεια και ενισχυμένους διοικητικούς μηχανισμούς. Προερχόμενος από την Τοπική Αυτοδιοίκηση ο υπουργός, γνωρίζει από πρώτο χέρι τα προβλήματα και τις αδυναμίες της. Είναι σήμερα οι δήμοι αδύναμοι, χωρίς πόρους και μέσα, πολλοί μάλιστα χρεωμένοι και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προς τους δημότες, οι οποίοι πληρώνουν δημοτικά τέλη και περιμένουν ανταπόδοση με την παροχή υπηρεσιών.

ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ η κακοδαιμονία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο υδροκέφαλο, συγκεντρωτικό κράτος, που συγκρότησε η Βαυαροκρατία επί Οθωνος και καμία κυβέρνηση έκτοτε δεν τόλμησε μια πραγματική διοικητική αποκέντρωση, η οποία να συνοδεύεται και με την αντίστοιχη μεταφορά πόρων από το κέντρο στην περιφέρεια.

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ και οικονομικός υδροκεφαλισμός προκάλεσε και τη συγκέντρωση του πληθυσμού στην πρωτεύουσα και τη λεγόμενη συμπρωτεύουσα, διότι σ' αυτούς τους δύο πόλους υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες προκοπής, αλλά και καλύτερες συνθήκες ζωής, μόρφωσης, περίθαλψης κ.τ.λ. Προοδευτικά και με μεγάλες προσπάθειες αναπτύχθηκαν και άλλες πόλεις στην περιφέρεια, ειδικά μάλιστα εκείνες στις οποίες λειτούργησαν Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

ΟΣΟ ΚΑΙ αν ακούγεται παράδοξο, η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση άνθησε και αναπτύχθηκε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, συντηρώντας δημοτικά σχολεία, δημοτικά ιατρεία, φαρμακεία, ορφανοτροφεία. Ολα αυτά με τοπικούς πόρους, αλλά προπαντός με πνεύμα κοινωνικής αλληλεγγύης έως και με προσωπική εργασία των δημοτών.

ΣΕ ΕΙΔΙΚΑ συνέδριά τους οι οργανώσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν συζητήσει διεξοδικά το θέμα της διοικητικής μεταρρύθμισης και έχουν καταθέσει μελέτες και προτάσεις, υπογραμμίζοντας ότι οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της είναι: α) οικονομική αυτοδυναμία (με αντιστοίχηση αρμοδιοτήτων - πόρων), β) αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού, γ) αναβάθμιση της δημοτικής διοίκησης, δ) διαχειριστική και τεχνική υποστήριξη, ε) επέκταση χρήσης νέων τεχνολογιών, στ) συνενώσεις δήμων. Μπορεί να τα εξασφαλίσει όλα αυτά η κυβέρνηση ή θα μείνει πάλι στα λόγια τα μεγάλα;

• ΑΠΟΨΕΙΣ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2009

Tο δίλημμα

• Tου Αλεξη Παπαχελα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/11/2009
  

Νομίζω πως το «ούτε ψύλλος στον κόρφο του» ακούγεται ολοένα και συχνότερα για τον υπουργό Οικονομικών που έχει αναλάβει το πιο κρίσιμο πόστο αυτής της κυβέρνησης σε μια από τις δυσκολότερες στιγμές της μεταπολιτευτικής περιόδου. Οπως άλλωστε δήλωσε ο ίδιος, η κατάρτιση του προϋπολογισμού έμοιαζε με μια προσπάθεια «τετραγωνισμού του κύκλου». Και τι κύκλου...

Κατ’ αρχήν ο κ. Παπακωνσταντίνου θα αρχίσει σύντομα να εμφανίζει φαινόμενα «σχιζοφρένειας». Θα πηγαίνει στο ECOFIN και, σύμφωνα με μαρτυρίες ομοτράπεζών του, θα αισθάνεται «ντροπή» που εκπροσωπεί την Ελλάδα και ακούει τόσα δυσάρεστα πράγματα για την αξιοπιστία της χώρας. Οσοι έχουν την ατυχία εδώ και μερικούς μήνες να εκπροσωπούν την χώρα σε κλειστά οικονομικά φόρα, επιστρέφουν πάντοτε στην Αθήνα βαθιά ανήσυχοι και ενίοτε τρομαγμένοι. Είναι σαν να έχει ξεχειλίσει το ποτήρι για τους αξιωματούχους των πρωταγωνιστών της Ε.Ε., οι οποίοι μιλούν για την Ελλάδα σαν μια χώρα που από λάθος ή από τύχη βρέθηκε στο ίδιο κλαμπ μαζί τους.

Αφού, λοιπόν, τα ακούει όλα αυτά, ο κ. Παπακωνσταντίνου μπαίνει στο αεροπλάνο και προσγειώνεται σε έναν διαφορετικό πλανήτη. Οι περισσότεροι εκ των συναδέλφων του υπουργών δεν συμμερίζονται τις ανησυχίες του, θεωρούν υπερβολικές τις αιτιάσεις των Ευρωπαίων και ενίοτε του ζητούν και τον λόγο γιατί δεν... ύψωσε το ανάστημά του στον Τρισέ ή στον Αλμούνια. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι πώς θα εξασφαλίσουν κονδύλια για να προχωρήσουν προγράμματα των υπουργείων τους, τα οποία υποσχέθηκε το ΠΑΣΟΚ προεκλογικά. Η αντίληψη που επικρατεί στην πλειοψηφία των κυβερνητικών στελεχών είναι μάλλον «μπακάλικη» με την έννοια ότι συχνά υποστηρίζουν πως «τι διαφορά θα κάνουν 300 εκατομμύρια; Βάλ’ τα τώρα και βλέπουμε», αγνοώντας την δημοσιονομική πραγματικότητα. Σύμμαχό τους έχουν το βαθύ ΠΑΣΟΚ το οποίο εξεφράσθη διά του κ. Παπουτσή και έδειξε πολύ καθαρά τα δόντια του. Το μήνυμα ήταν σαφές και δυστυχώς δείχνει τι θα κάνει η κυβέρνηση όταν ανοίξουν καυτά θέματα όπως το ασφαλιστικό και αρχίσει να νιώθει πραγματική πίεση.

Ο κ. Παπακωνσταντίνου πρέπει τώρα να ισορροπήσει ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πλανήτες, τον πλανήτη των αγορών του κ. Τρισέ και του κ. Αλμούνια, από την μια και τον πλανήτη του κ. Παπουτσή, της ΑΔΕΔΥ και των πρωινάδικων, που χαράσσουν επί της ουσίας δημοσιονομική πολιτική, από την άλλη. Ο ίδιος γνωρίζει, ως καλός οικονομολόγος που είναι, τι πρέπει να κάνει αλλά και ότι βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος: για να πετύχει, πρέπει να γίνει απόλυτα δυσάρεστος και κακός, με κάποιες ελπίδες να δικαιωθεί ύστερα από λίγα χρόνια. Αν όμως αποτύχει, οι περισσότεροι εντός της κυβέρνησης θα επιρρίψουν σε εκείνον την ευθύνη.

Το κρίσιμο όμως ερώτημα είναι το στίγμα που θα δώσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, από την ώρα, βεβαίως, που ο κ. Παπακωνσταντίνου θα του εξηγήσει καθαρά και χωρίς περιστροφές τα πραγματικά όρια της χώρας. Γιατί η βασικότερη αποστολή του υπουργού Οικονομικών, όπως απέδειξε η πρόσφατη ιστορία, είναι να λέει τα πράγματα όπως είναι στο αφεντικό του. Αν το αφεντικό θέλει να αγνοεί την πραγματικότητα ή δυσκολεύεται να γίνει δυσάρεστος ο ίδιος, τότε έρχεται η στιγμή του πραγματικού διλήμματος για τον υπουργό που κινδυνεύει να χρεωθεί τους λαϊκισμούς, τις επιπολαιότητες και την αναποφασιστικότητα άλλων. Δύσκολο πολύ το δίλημμα για ένα νέο, σοβαρό και έντιμο πολιτικό όπως ο κ. Παπακωνσταντίνου. Ποιος είπε, όμως, ότι η διακυβέρνηση σε κρίσιμες περιστάσεις είναι εύκολη υπόθεση;

Σχέση εμπιστοσύνης

ΔΡΙΜΥ «ΚΑΤΗΓΟΡΩ» για την αναξιοπιστία των στοιχείων, που αφορούν το έλλειμμα και γενικότερα την κατάσταση της οικονομίας, τα οποία παρουσιάζει η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, εξαπέλυσε και χθες το Ecofin, με απολογούμενο τον υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου.

ΜΕ ΕΙΔΙΚΗ παράγραφο στο κείμενο των συμπερασμάτων του, το Ecofin «καλεί την ελληνική κυβέρνηση να πάρει επειγόντως μέτρα για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη της Ε.Ε. στις πληροφορίες της ΕΣΥΕ (Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος) και στο αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο».

ΠΡΟΒΛΗΜΑ αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης δεν υπάρχει μόνο μεταξύ της Ελλάδας και των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά και μεταξύ του ελληνικού κράτους και των πολιτών του. Επείγει, λοιπόν, να αποκατασταθεί η χαμένη εμπιστοσύνη, με σοβαρές κυβερνητικές αποφάσεις και πράξεις, όχι μόνο για να αλλάξει η εικόνα της χώρας προς τις Βρυξέλλες, αλλά για να ξεπεραστεί η κοινωνική κρίση με την οικοδόμηση ενός αξιόπιστου κράτους, που θα σέβεται και θα υπηρετεί τον πολίτη, για να το σέβεται και αυτός.

ΑΠΑΝΤΩΝΤΑΣ στις κατηγορίες του Ecofin, ο υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου δήλωσε, ότι δεσμεύεται η ελληνική κυβέρνηση να πάρει 10 μέτρα για: την ανεξαρτητοποίηση της ΕΣΥΕ, τη μείωση του ελλείμματος, την αποκατάσταση της αξιοπιστίας των στατιστικών στοιχείων, τη μη ανανέωση των stages, την κατάργηση σειράς φοροαπαλλαγών, την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, την αλλαγή στην κατάρτιση του προϋπολογισμού, το άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, τη μεταρρύθμιση στο Ασφαλιστικό.

ΕΑΝ ΓΙΝΟΥΝ πράξεις αυτές οι δεσμεύσεις, που καλύπτουν όλο το φάσμα των προβλημάτων της χώρας, τις ανοιχτές πληγές του συστήματος, τότε θα σημειωθεί ένα ποιοτικό άλμα ουσιαστικής αλλαγής του συστήματος και θα σαρωθούν κατεστημένες νοοτροπίες. Πώς, όμως, θα γίνουν πράξεις οι δεσμεύσεις και οι προεκλογικές υποσχέσεις, που έχουν συμπυκνωθεί στο σύνθημα: «Πρώτα ο πολίτης»;

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολίτη δεν είναι μία γενική έννοια χωρίς αντίκρυσμα. Εχει βασικό περιεχόμενο την αξιοπιστία του κυβερνητικού λόγου και των πράξεων του κρατικού μηχανισμού, που θα πρέπει να είναι σταθερές, για να γνωρίζει ο πολίτης τι του ξημερώνει.

ΕΝΑ ΜΕΓΑ παράδειγμα της αναξιοπιστίας είναι το φορολογικό σύστημα, που αδικεί τους πολλούς και ευνοεί τους λίγους πονηρούς και καπάτσους, το οποίο όλοι υπόσχονται, ότι θα αλλάξουν. Είναι τόσο δύσκολο να εφαρμοστεί ένα φορολογικό σύστημα δίκαιο, απλό, τίμιο και σταθερό, που δεν θα αιφνιδιάζει με έκτακτες εισφορές, ούτε θα καταφεύγει σε περαιώσεις και σε παζάρια με τους φορολογούμενους πολίτες;

ΕΥΧΗΣ ΕΡΓΟΝ θα ήταν, να αρχίσει η μάχη της εμπιστοσύνης από την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος και από την αξιοπιστία του κράτους, όχι μόνον αυτήν που προσπαθεί να διασώσει απέναντι στην Ε.Ε., αλλά και εκείνην που οφείλει στον πολίτη. Πρώτα ο πολίτης...

• ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009

Μικρότερο κράτος, λιγότερη ανεργία

ΕΙΝΑΙ ΣΤΙΣ προθέσεις της κυβέρνησης, να μειώσει δραστικά τον αριθμό των υπαλλήλων που απασχολούνται στον δημόσιο τομέα.

Ανέφερε, μάλιστα, ο υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου ότι μελετάται να εφαρμοστεί το μέτρο της αναλογίας 5 προς 1, δηλαδή με τη συνταξιοδότηση 5 υπαλλήλων να προσλαμβάνεται μόνον ένας.

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ, επί κυβερνήσεως Κώστα Σημίτη, επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί η αναλογία 5 προς 1, αλλά στην πράξη συνεχίστηκε το καθεστώς των αθρόων προσλήψεων για την ικανοποίηση της εκλογικής πελατείας και τη μείωση της ανεργίας.

ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΥΝ, όμως, οι προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, πρέπει να έχει η κυβέρνηση πλήρη στοιχεία για τον αριθμό των απασχολουμένων, το είδος και τη χρησιμότητα της απασχόλησης. Και ακόμη, να καταγράψει τις πραγματικές ανάγκες, να περάσει από κόσκινο τις αποσπάσεις, να καταργήσει τις άχρηστες υπηρεσίες και να εκσυγχρονίσει τη λειτουργία της κρατικής μηχανής.

ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ λιγότερο και πιο αποτελεσματικό κράτος, που θα υπηρετεί τον πολίτη χωρίς να τον ταλαιπωρεί. Αυτό μπορεί να γίνει αν τολμήσει η κυβέρνηση τομές στις δομές του συστήματος, για να σαρωθεί η γραφειοκρατία, η οποία όχι μόνο δεν προσφέρει τίποτα στο κράτος και τον πολίτη, αλλά και εμποδίζει την ανάπτυξη.

ΟΛΑ ΑΥΤΑ είναι βεβαιωμένα και διαπιστωμένα και κάθε κυβέρνηση υπόσχεται νοικοκύρεμα, επανίδρυση του κράτους, πάταξη και περιορισμό της γραφειοκρατίας, μείωση του αριθμού των υπαλλήλων, αξιοκρατία, διαφάνεια, γρήγορη εξυπηρέτηση των πολιτών κ.λπ.

ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ το σύστημα πιο ισχυρό από τις προθέσεις τής εκάστοτε κυβέρνησης και τις εξουδετερώνει. Πριν και αυτή η κυβέρνηση αφομοιωθεί από το πανίσχυρο σύστημα της γραφειοκρατίας, πρέπει να τολμήσει τα πρώτα μέτρα, αρχίζοντας από την καταγραφή των κρατικών υπηρεσιών και των απασχολουμένων σ' αυτές υπαλλήλων.

ΕΙΝΑΙ ΒΕΒΑΙΟ, ότι θα προκύψει στο σύνολο περίσσευμα υπαλλήλων, διότι θα διαπιστωθεί πως είναι πλήθος οι υποαπασχολούμενοι και οι χωρίς αντικείμενο υπηρετούντες. Και μπορεί με αυτούς να καλυφθούν κενά, αν γίνουν μετατάξεις. Ο υπουργός Οικονομικών έδωσε ένα στοιχείο για το περίσσευμα υπαλλήλων. Είπε ότι επί των ημερών της προηγούμενης κυβέρνησης, μέσα στο 2009 συνταξιοδοτήθηκαν 14.000 υπάλληλοι και προσελήφθησαν 29.000! Εφαρμόστηκε, δηλαδή, η αντίθετη της αποσυμφόρησης αναλογία, προς δόξαν του ρουσφετιού, η αναλογία 1 προς 2!

ΤΙΘΕΤΑΙ, όμως, ένα σοβαρό ερώτημα: Με τον περιορισμό του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων και γενικότερα των απασχολουμένων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα δεν θα αυξηθεί, και μάλιστα επικίνδυνα, η ανεργία; Ασφαλώς θα αυξηθεί, αν δεν εφαρμοστούν αναπτυξιακά προγράμματα και με κρατική χρηματοδότηση, ώστε να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης και μάλιστα με συνθήκες εργασιακής ασφάλειας, για να αποχαιρετήσουμε το αμαρτωλό stage.

• Ελευθεροτυπία, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009

Φόρος στα συνήθη θύματα

ΤΕΛΙΚΑ, η κυβέρνηση δεν θα αποφύγει την πεπατημένη για την άντληση εσόδων, προκειμένου να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα. Είναι η πεπατημένη, η επιβολή των κοινωνικά άδικων έμμεσων φόρων, οι οποίοι εξανεμίζουν το εισόδημα των ασθενέστερων.

ΣΤΟΧΟΣ του υπουργείου Οικονομικών είναι, να μειώσει για το 2010 το έλλειμμα κατά τρεις μονάδες, δηλαδή να πέσει από το 12,5% του ΑΕΠ στο 9,5%. Πιστεύει ότι θα τον πετύχει με περικοπή των δαπανών κατά 3,5 δισ. ευρώ και αύξηση των εσόδων κατά 4,5 δισ.

ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ των 4,5 δισ., άγνωστο πόσο, θα καλυφθεί με αύξηση του φόρου στα καύσιμα, τα ποτά και τα τσιγάρα, δηλαδή με την εύκολη λύση της έμμεσης φορολογίας. Το υπόλοιπο θα καλυφθεί με άμεσους φόρους. Θα φανεί από τον προϋπολογισμό, που θα καταθέσει η κυβέρνηση, η κατανομή της επιβάρυνσης.

ΜΟΛΙΣ ΠΡΟΧΘΕΣ η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη χορήγηση επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης. Και το χαρακτήρισε μέτρο αναδιανομής του εισοδήματος «για τη στήριξη των ασθενέστερων και της μεσαίας τάξης», όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου.

Η ΑΝΑΔΙΑΝΟΜΗ του εισοδήματος, όμως, ακόμη και αυτή η σπασμωδική και περιστασιακή, όχι μόνιμη, με το επίδομα στους ασθενέστερους, την έκτακτη εισφορά στα κέρδη του 2008 και της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, αντισταθμίζεται από την αύξηση των έμμεσων φόρων, ενόψει μάλιστα του ότι η αλληλεγγύη εκδηλώνεται εφάπαξ, ενώ η επιβάρυνση είναι μόνιμη.

ΟΙ ΛΕΓΟΜΕΝΕΣ ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, οι φτωχοί, που... αισίως ξεπερνούν τα 2 εκατ. ψυχές, θα κόψουν, αν δεν τα έχουν κόψει προ πολλού, τα ποτά και τα τσιγάρα της παρηγοριάς. Πώς, όμως, να κόψουν τα καύσιμα, τη δαπάνη για πετρέλαιο θέρμανσης, αλλά και για βενζίνη;

ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ, οι έμμεσοι φόροι θα παρασύρουν προς τα πάνω πολλές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά, με επιπτώσεις ακόμη και στο επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης. Αυτή είναι η αλήθεια για τους κοινωνικά άδικους έμμεσους φόρους, με τους οποίους διαιωνίζεται το καθεστώς της ανισοκατανομής του εισοδήματος, του παραγόμενου πλούτου της χώρας, ο οποίος δεν διαχέεται, αλλά καταλήγει η μερίδα του λέοντος στους έχοντες και κατέχοντες.

ΘΑ ΦΑΝΕΙ καθαρά από το φορολογικό νομοσχέδιο, αν η κυβέρνηση θα τολμήσει μια πραγματική και μόνιμη αναδιανομή του εισοδήματος, αν θα υποχρεωθούν οι έχοντες να πληρώνουν όσα τους αναλογούν, για να ανακουφίζονται όσοι δεν έχουν.

ΟΣΟ ΘΑ αυξάνονται και δεν θα μειώνονται οι έμμεσοι φόροι, θα είναι πολύ μακρινή έως απρόσιτη η υλοποίηση της υπόσχεσης για φορολογική δικαιοσύνη. Είναι ζητούμενο ανικανοποίητο ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα, το οποίο να σχεδιαστεί σωστά, με βάση πραγματικά στοιχεία, αλλά προπαντός να εφαρμοστεί με αυστηρότητα από τους εισπρακτικούς μηχανισμούς.

ΑΝ ΠΛΗΡΩΝΑΝ, έστω και με το ισχύον φορολογικό σύστημα, όσοι οφείλουν να πληρώσουν και αν περιοριζόταν δραστικά η φοροδιαφυγή, η φοροαποφυγή και η φοροκλοπή, δεν θα υπήρχε ανάγκη να επιβληθούν έμμεσοι φόροι και να πληρώσουν τα σπασμένα τα συνήθη θύματα.

• ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009

Αναδιανομή, αλλά μόνιμη

ΤΟ ΕΠΙΔΟΜΑ κοινωνικής αλληλεγγύης, που θα δοθεί σε 2,5 εκατ. πολίτες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, στις λεγόμενες ευπαθείς ομάδες, όπως χαρακτηρίζονται σήμερα οι φτωχοί, δεν συνιστά αναδιανομή του εισοδήματος.

Είναι γνωστό, ότι ο παραγόμενος πλούτος στη χώρα δεν διαχέεται στην κοινωνία, αλλά τον καρπούται μια μικρή μειοψηφία, οι «έχοντες και κατέχοντες».

ΕΙΠΕ, ΩΣΤΟΣΟ, χθες ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο, ότι με το «νομοσχέδιο αναδιανομής και αλληλεγγύης περίπου 1 δισ. ευρώ πηγαίνει σε 2,5 εκατ. δικαιούχους, γίνεται αντίστροφη αναδιανομή απ' ό,τι συνέβαινε επί Ν.Δ., στηρίζεται η οικονομία και αναθερμαίνεται η αγορά».

ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ότι το 1 δισ. ευρώ του επιδόματος θα προέλθει από έκτακτη εισφορά, που επιβάλλεται σε 300 επιχειρήσεις, οι οποίες είχαν προ φόρων κέρδη άνω των 5 εκατ. ευρώ το 2008 και από επιπλέον φορολογία σε 60.000 ιδιοκτήτες ακινήτων αξίας πάνω από 600.000 ευρώ, δεν σημαίνει αναδιανομή σε μόνιμη βάση.

ΕΑΝ, ΠΡΑΓΜΑΤΙ, είναι στις προθέσεις της σημερινής κυβέρνησης να προχωρήσει στην αναδιανομή, στη δίκαιη αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου, αυτό θα φανεί όταν θα κατατεθεί το φορολογικό νομοσχέδιο. Οταν, δηλαδή, μοιραστούν δίκαια τα φορολογικά βάρη και θα χτυπηθεί στη ρίζα της η φοροδιαφυγή, η φοροαποφυγή και η φοροκλοπή. Τότε μόνο θα πληρώνουν, όχι εκτάκτως, αλλά σε μόνιμη βάση οι έχοντες και κατέχοντες. Τότε θα ανακουφιστούν ουσιαστικά οι συνήθεις φορολογούμενοι μισθωτοί και συνταξιούχοι, αλλά και θα περισσέψουν χρήματα για την κοινωνική αλληλεγγύη, όχι βέβαια με έκτακτα επιδόματα, αλλά με αύξηση του εισοδήματος των ασθένεστερων.

ΕΙΝΑΙ ΝΤΡΟΠΗ για την Ελλάδα του 210υ αιώνα, για την Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το 20% του πληθυσμού της να έχει εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας. Είναι οι εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι των 400 και 600 ευρώ, είναι η γενιά των 700 ευρώ, είναι οι μακροχρόνια άνεργοι, είναι οι περιστασιακά απασχολούμενοι.

ΤΟ ΕΠΙΔΟΜΑ κοινωνικής αλλελεγγύης θα δοθεί σ' αυτό το 20% του πληθυσμού, δηλαδή στις ευπαθείς ομάδες, ως μία ανάσα για τα Χριστούγεννα, χωρίς βέβαια να λύνει το πρόβλημα ούτε και με τη δεύτερη δόση, που θα δοθεί το 2010. Πόσο μπορεί να ανακουφίσει τη φτώχεια ένα έκτακτο επίδομα, που θα κυμαίνεται από 700 έως 1.300 ευρώ. Πολλοί θα σπεύσουν να πληρώσουν χρέη και δανεικά.

ΜΕ ΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ και τις «ευπαθείς ομάδες» επιστρέφει ο τόπος στην εποχή της ανέχειας, των πιστοποιητικών απορίας και των βιβλιαρίων προικοδότησης των απόρων κορασίδων, που μοίραζε η αλήστου μνήμης βασίλισσα Φρειδερίκη.

ΥΠΟΣΧΕΘΗΚΕ η κυβέρνηση, με τις προεκλογικές της διακηρύξεις, φορολογική δικαιοσύνη και ουσιαστική αναδιανομή του εισοδήματος, δηλαδή του παραγόμενου πλούτου, από τον οποίο αυτοί που τον παράγουν παίρνουν τα ψίχουλα. Οι υποσχέσεις πρέπει να γίνουν πράξη, με τολμηρές πολιτικές αποφάσεις. Και με συνέπεια...

• ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009

Ο πολίτης και οι προστάτες του...

ΔΙΑΚΗΡΥΞΕ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, ότι η σημερινή κυβέρνηση πήρε ισχυρή εντολή «για να επαναφέρει τη χώρα στη νομιμότητα, χωρίς καμιά έκπτωση τόσο στην καταστολή της παραβατικότητας όσο και στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων».

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ, όμως, στην πράξη έγινε σοβαρή έκπτωση, με τα γνωστά επεισόδια στα Εξάρχεια σε βάρος πολιτών και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Εκπτωση στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, με πρόσχημα τη μη έκπτωση στην καταστολή της παραβατικότητας, με τη διαφορά ότι δεν υπήρχε παραβατικότητα, αλλά μια απλή συγκέντρωση σε βιβλιοπωλείο για την παρουσίαση ενός βιβλίου.

ΕΙΣΕΒΑΛΑΝ οι αστυνομικοί στο βιβλιοπωλείο, συνέλαβαν πολίτες, μεταξύ των οποίων και τον εκφωνητή του Πολυτεχνείου Δημ. Παπαχρήστο, και τους οδήγησαν στην Αστυνομική Διεύθυνση, όπου έσπευσε ο υπουργός για να τους ζητήσει συγγνώμη και εν συνεχεία να ζητήσει την παραίτηση του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. Βασ. Τσιατούρα.

ΕΦΤΑΙΓΕ άραγε ο αποπεμφθείς αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ., η αστυνομική αυθαιρεσία της δύναμης που προκάλεσε τα παρατράγουδα ή οι εντολές του υπουργού; Δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς, ότι ο κ. Χρυσοχοΐδης, με την πολιτική που θέλει να εφαρμόσει, έδωσε αέρα στους θερμοκέφαλους και αναμενόμενο ήταν με τις αντιφατικές εντολές να σημειωθούν παρατράγουδα, όπως αυτά στα Εξάρχεια.

ΕΙΧΕ ΔΗΛΩΣΕΙ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη: «Βάζουμε τέλος στα γκέτο και στα άδυτα, εδώ και δέκα μέρες η Αστυνομία είναι πάλι παρούσα στα Εξάρχεια και στο κέντρο». Πώς συμβιβάζεται, όμως, αυτή η τοποθέτησή του με μια άλλη, όπου υπογράμμιζε με την ίδια έμφαση: «Δεν θέλουμε αστυνομοκρατούμενο κέντρο και δεν πιστεύουμε ότι η καταστολή είναι λύση».

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ, όμως, η άλλη λύση αντί της καταστολής; Μήπως την εκφράζει μια άλλη δήλωσή του, με την οποία τόνιζε ότι «όταν οι αστυνομικοί απωθούν βιαιοπραγούντες διαδηλωτές ασκούν νόμιμα καθήκοντα»; Είναι γνωστό πώς τους απωθούν...

ΑΝΗΓΓΕΙΛΕ ο υπουργός, ότι θα ιδρυθεί ειδικό γραφείο διερεύνησης καταγγελιών για αστυνομικές αυθαιρεσίες και θα εκπονηθεί σύγχρονο, αυστηρό και αποτελεσματικό δίκαιο για την Αστυνομία.

ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ είναι, να μην υπάρχουν αυθαιρεσίες, αλλά η αστυνομία να αλλάξει νοοτροπία, με εκπαίδευση και σαφή προσδιορισμό του ρόλου της και των υποχρεώσεών της προς τους πολίτες. Θα πρέπει από το «εσείς είστε το κράτος» του κ. Κων. Μητσοτάκη, να φτάσουμε το ταχύτερο δυνατό στο «εσείς είστε οι προστάτες του πολίτη και οι υπηρέτες του».

ΕΙΝΑΙ ΘΕΤΙΚΟ, πάντως, ότι ο υπουργός πήγε στη ΓΑΔΑ για να ζητήσει συγγνώμη για την αυθαιρεσία ή «τον υπερβάλλοντα ζήλο» των αστυνομικών. Μόνο που μετά τις εντολές καταστολής δεν φτάνουν οι συγγνώμες, για να μην είναι ευφημισμός -όπως είπε- η μετονομασία του υπουργείου του...

• Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2009

Οι προτεραιότητες

ΕΙΧΑΝ ΠΛΗΓΕΙ με την πολιτική της Νέας Δημοκρατίας εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα και η θέση των εργαζομένων και των συνταξιούχων επιδεινώθηκε με την οικονομική κρίση, την ακρίβεια και την ασυδοσία της αγοράς. Εκδηλες ήταν η λαϊκή δυσφορία, η δυσαρέσκεια ώς και η οργή, που εκδηλώθηκαν με ηχηρό τρόπο στις κάλπες.

ΕΠΩΜΙΣΘΗΚΕ την υποχρέωση το ΠΑΣΟΚ με τις προεκλογικές του υποσχέσεις, να δρομολογήσει αμέσως μετά τις εκλογές μέτρα ανακούφισης των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των ανέργων, αλλά και να καταργήσει ρυθμίσεις της Νέας Δημοκρατίας, που έθιγαν κεκτημένα δικαιώματα.

ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του στη Βουλή, κατά τη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων, ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης άνοιξε τον κατάλογο των θεμάτων που θα τεθούν αμέσως σε διάλογο με τη ΓΣΕΕ και τους φορείς των εργοδοτών, ώστε να δρομολογηθούν αμέσως μέτρα.

ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ ο κοινωνικός διάλογος, αλλά εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και άνεργοι, δεν μπορεί να περιμένουν, διότι αυτοί επί τόσα χρόνια πληρώνουν τη λιτότητα και τις επιδρομές στο αναιμικό τους εισόδημα με έμμεσους φόρους.

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ μιας δίκαιης κοινωνικής πολιτικής είναι αίτημα των ασθενέστερων πολιτών, για την ικανοποίηση του οποίου δεν μπορεί να μένουν αδιάφοροι οι έχοντες και κατέχοντες. Η κοινωνική συνοχή ενισχύεται και διασφαλίζεται με την αντιμετώπιση της ανεργίας, τη βελτίωση των συνθηκών απασχόλησης, ώστε ο εργαζόμενος να αισθάνεται ασφαλής και με την ουσιαστική αναβάθμιση της κοινωνικής ασφάλισης, για να εξασφαλιστεί επίπεδο αξιοπρεπούς απασχόλησης στους απομάχους της εργασίας.

ΣΧΕΔΙΑΖΕΙ το υπουργείο Εργασίας ένα πρόγραμμα άμεσης εφαρμογής με 7 πρώτες παρεμβάσεις, που αφορούν: την επαναφορά της διάταξης για τη συνταξιοδότηση των μητέρων με ανήλικο τέκνο στο 50ό έτος της ηλικίας τους αντί του 55ου, την κατάργηση του πλαφόν 20% στις επικουρικές συντάξεις, την αλλαγή του καθεστώτος ενοικίασης εργαζομένων, την ανασυγκρότηση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, την αύξηση του επιδόματος ανεργίας στο 70% του βασικού μισθού, την απόδοση των συντάξεων μέσα σε 3 μήνες.

ΕΙΝΑΙ ΜΑΚΡΥΣ ο δρόμος ώς την ουσιαστική ικανοποίηση των αιτημάτων των εργαζομένων. Δεν είναι αρκετές οι κυβερνητικές προθέσεις. Χρειάζεται η συνεργασία των κοινωνικών εταίρων για την αναζήτηση λύσεων με διάλογο. Χρειάζονται, όμως, και αγώνες των εργαζομένων, διότι τίποτε δεν χαρίζεται και τίποτε δεν προσφέρεται από την εργοδοσία, που αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση των κερδών με τη συμπίεση του εργασιακού κόστους.

ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ, ωστόσο, οι φορείς των εργοδοτών, όπως και η κυβέρνηση, ότι η οικονομική κρίση δεν μπορεί να ξεπεραστεί αν δεν ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων για να κινηθεί η αγορά και να απορροφηθεί η ανεργία. Τα εργασιακά είναι, λοιπόν, ζήτημα προτεραιότητας, από την αντιμετώπιση του οποίου κρίνεται η κυβέρνηση των υποσχέσεων.

• Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2009

Ελπίδες διαφάνειας

ΕΙΝΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣ, που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, ότι έχει υποβαθμιστεί το Κοινοβούλιο και ο ρόλος του βουλευτή.

Ορίζει το Σύνταγμα (άρθρο 73) ότι «το δικαίωμα πρότασης νόμων ανήκει στη Βουλή και την κυβέρνηση». Ουσιαστικά, όμως, η εκάστοτε κυβέρνηση διαμορφώνει τα νομοσχέδια, τα οποία συζητούνται τυπικά στη Βουλή και στο όνομα της κομματικής πειθαρχίας τα ψηφίζει η κυβερνητική πλειοψηφία. Η κομματική πειθαρχία καταργεί στην πράξη το άρθρο 60 του Συντάγματος, που ορίζει ότι «οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση».

ΑΝΗΓΓΕΙΛΕ χθες ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, ότι η κυβέρνησή του θα προχωρήσει σε αλλαγές με στόχο την αναβάθμιση του Κοινοβουλίου και του ρόλου του βουλευτή. Παράλληλα, ανήγγειλε και αλλαγή του εκλογικού συστήματος, προσδιορίζοντας και την κατεύθυνση, που θα είναι μια προσαρμογή του γερμανικού εκλογικού νόμου στα ελληνικά δεδομένα (ή μήπως και στα ιταλικά, όπως του Μουσολίνι το 1923 και του Μπερλουσκόνι το 2005;).

ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ αλλαγές, που αφορούν τη λειτουργία και την οργάνωση του πολιτικού συστήματος, είναι πάρα πολύ σοβαρές, γι' αυτό και πρέπει να γίνει ανοιχτός και ουσιαστικός πολιτικός διάλογος και μάλιστα εξαντλητικός. Είναι καιρός να μπει τέλος στα διάφορα εκλογικά συστήματα της ενισχυμένης δυσαναλογικής, τα οποία νοθεύουν τη λαϊκή βούληση στο όνομα της εξασφάλισης κυβερνητικής σταθερότητας. Να διαμορφωθεί, λοιπόν, ένας δίκαιος εκλογικός νόμος, ώστε κάθε ψήφος υπέρ μεγάλου ή μικρού κόμματος να έχει ίδιο βάρος. Με τρία συναφή χαρακτηριστικά: απλότητα, σαφήνεια και, προπαντός, τιμιότητα.

ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ για το εκλογικό σύστημα που σχεδιάζει η κυβέρνηση παραμένει, πάντως, μετέωρο: Θα προστίθενται 40 έδρες, κατά τον νόμο Σκανδαλίδη ή 50 κατά τον νόμο Παυλόπουλου στο πρώτο κόμμα, ανεξαρτήτως ποσοστού; Αν ναι, όπως λένε οι πληροφορίες μας για τα σχεδιαζόμενα (Κ.Ε. 11/10/09, σελ. 10), ακολουθείται ιταλικό μοντέλο. Σε μια ψήφο (θεωρητικά) θα αντιστοιχεί το 12,5% ή το 16% των εδρών. Η κυβέρνηση πρέπει να το ξανασκεφτεί. Σοβαρά, πολύ σοβαρά. Αν όχι, μπορούμε να συζητήσουμε για γερμανικό μοντέλο.

Η ΑΛΛΑΓΗ του εκλογικού συστήματος είναι αναγκαία για την εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική και στους πολιτικούς και κυρίως στον νόμο. Θα χρειαστούν, όμως, και πολλά άλλα μέτρα. Πολλά προβλέπει το Σύνταγμα για τη λειτουργία της Βουλής. Ομως, το σύστημα όπως εφαρμόζεται στην πράξη και η νοοτροπία των κυβερνήσεων, καθώς και ο αυταρχισμός της εξουσίας, το αγνοούν.

ΤΩΡΑ με τους «αντεξουσιαστές στην εξουσία» υπάρχει, ίσως, ελπίδα διαφάνειας, όπως ενδεικτικά:

* Με την τροποποίηση του Κανονισμού της Βουλής, ώστε να γίνουν οι εξεταστικές επιτροπές όπλο της μειοψηφίας (όπως είχε υποσχεθεί ο Γιώργος Παπανδρέου, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης).

* Με τον έλεγχο των δημοσίων συμβάσεων από τη Βουλή πριν υπογραφούν (που υπόσχεται ως πρωθυπουργός).

* Με την ακρόαση των υποψηφίων προέδρων και αντιπροέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων και του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής πριν από τον κατά το Σύνταγμα διορισμό τους από το υπουργικό συμβούλιο.

ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ καλό το Διαδίκτυο, καλύτερη η Βουλή.

• Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2009