Στο 12,8% «έκλεισε» το έλλειμμα του 2009

Σύμφωνα με ταμιακά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος

Εντός των προβλέψεων του υπουργείου Οικονομικών διαμορφώθηκε το ταμιακό έλλειμμα του 2009, όπως το υπολογίζει η Τράπεζα της Ελλάδος, μέσα από την κίνηση των λογαριασμών του Δημοσίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, στο σύνολο του 2009, το ταμιακό έλλειμμα του προϋπολογισμού διαμορφώθηκε στο 12,8% του ΑΕΠ ή σε 30.844 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας δραματική αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Το 2008, το ταμιακό έλλειμμα είχε διαμορφωθεί σε 17.107 εκατ. ευρώ, ή στο 7,2% του ΑΕΠ.

Από τα αναλυτικά στοιχεία της ΤτΕ προκύπτει ότι το έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 25.318 εκατ. ευρώ, ενώ το έλλειμμα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) εκτινάχθηκε στα 7.304 εκατ. ευρώ, σε σύνολο 9.500 εκατ. ευρώ που ήταν το ύψος του ΠΔΕ, που αναδεικνύει το τεράστιο πρόβλημα απορρόφησης κοινοτικών κονδυλίων.

Με βάση το σχεδιασμό του ΥΠΟΙΚ, το 2009 επρόκειτο να εισπραχθούν από την Ε.Ε. ποσό ύψους 3.500 εκατ. ευρώ, ως κοινοτική συμμετοχή για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα, αλλά τελικά αποδεικνύεται ότι απορροφήθηκαν μόλις 2.200 εκατ. ευρώ, που οδήγησαν σε διεύρυνση του ελλείμματος του ΠΔΕ και του προϋπολογισμού.

Σε σχέση με τις διαφορές της μέτρησης των ελλειμμάτων, σε ταμιακή, δημοσιονομική βάση και σε όρους γενικής κυβέρνησης, η ΤτΕ διευκρινίζει ότι το ταμιακό έλλειμμα (δανειακές ανάγκες) της κεντρικής κυβέρνησης προκύπτει από την κίνηση των τραπεζικών λογαριασμών του Δημοσίου και του ΟΠΕΚΕΠΕ, στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Τα στοιχεία της κεντρικής κυβέρνησης σε δημοσιονομική, ταμιακή και εθνικολογιστική βάση είναι συγκρίσιμα μεταξύ τους αλλά όχι με τα στοιχεία της γενικής κυβέρνησης, η οποία επιπλέον περιλαμβάνει τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και σημαντικό αριθμό Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ).

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, που από 3.9.2001 αντικατέστησε τη ΔΙΔΑΓΕΠ, και καταβάλλει τις εισοδηματικές ενισχύσεις των αγροτών, στο πλαίσιο της ΚΑΠ μέσω λογαριασμού που τηρείται στην ΑΤΕ.

Επιπλέον, διευκρινίζει η ΤτΕ, τα ταμιακά στοιχεία καταγράφουν το σύνολο των ταμιακών ροών εντός του έτους, ενώ τα εθνικολογιστικά στοιχεία, σύμφωνα με τη μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εθνικών Λογαριασμών (ESA 95), καταρτίζονται με βάση το χρόνο γένεσης της υποχρέωσης ή δημιουργίας της απαίτησης, ανεξαρτήτως του χρόνου καταβολής ή είσπραξης του σχετικού ποσού.

• Επιβεβαίωση

Υπενθυμίζεται ότι η εκτίμηση του υπουργείου Οικονομικών για το έλλειμμα του 2009, σε όρους γενικής κυβέρνησης είναι το 12,7%, και τα ταμιακά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνουν ότι το έλλειμμα τελικά διαμορφώθηκε στα προβλεπόμενα επίπεδα, χωρίς παρεκκλίσεις που θα δημιουργούσαν προβλήματα.

• ΠΑΝΟΣ ΚΑΚΟΥΡΗΣ, Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου 2010
  

«Συνταγή» για 5 δισ. ευρώ τον χρόνο

• Γ. Προβόπουλος: Χτυπήστε φοροδιαφυγή και σπατάλη για μείωση του ελλείμματος

• ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Έλενα Λάσκαρη

• ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2009

Όργιο σπατάλης και φοροδιαφυγής σκιαγραφεί η Τράπεζα της Ελλάδος στην ενδιάμεση έκθεση νομισματικής πολιτικής και υπολογίζει ότι η αντιμετώπισή τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε δημοσιονομικό όφελος από 3 έως 5 δισ. ευρώ, σε ετήσια βάση.

Στοιχεία που επικαλείται στην έκθεση υποδεικνύουν σπατάλη δημοσίων πόρων που αγγίζει τα 18 δισ. ευρώ και φοροδιαφυγή μαμούθ που κυμαίνεται από 13 έως 35 δισ. ευρώ. «Αν, λοιπόν, επιδιωχθεί και επιτευχθεί εξάλειψη της σπατάλης και της φοροδιαφυγής, σταδιακά εντός δέκα ετών το κατά προσέγγιση υπολογιζόμενο δημοσιονομικό όφελος θα ήταν της τάξεως των 3 έως 5 δισ. ευρώ ή 1,2%- 2,2% του ΑΕΠ ετησίως», σημειώνει η ΤτΕ.

Πρόκειται για εξοικονομήσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της λύσης του δημοσιονομικού προβλήματος, για το οποίο ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος ζητεί μείωση του ελλείμματος κατά 5 μονάδες την ερχόμενη διετία ή αλλιώς μέτρα ύψους 6 δισ. ευρώ, σημειώνοντας ότι η προσαρμογή κατά τα δύο τρίτα θα πρέπει να προέλθει από την πλευρά των δαπανών. Εισηγείται επίσης κατάργηση προκλητικών φοροαπαλλαγών, ανασυγκρότηση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού, καθιέρωση με νόμο αριθμητικών στόχων για τον έλεγχο των δαπανών, επανακαθορισμό της λίστας των βαρέων και ανθυγιεινών και των ορίων ηλικίας για τα επαγγέλματα αυτά, αυστηρότερες ποινές για τη φοροδιαφυγή και βελτίωση των τεκμηρίων.

Απειλή διαρκείας το έλλειμμα

Αποφεύγοντας να διατυπώσει εκτίμηση για το ύψος του ελλείμματος στο τέλος του έτους (στόχος της κυβέρνησης είναι να συγκρατηθεί πέριξ του 12% που είχε περιγράψει προ ημερών ο κ. Προβόπουλος), η Τράπεζα της Ελλάδος καλεί την κυβέρνηση να βάλει φρένο στα ελλείμματα και να επιταχύνει παράλληλα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Σε αντίθετη περίπτωση προειδοποιεί ότι τα «δίδυμα» ελλείμματα (το δημοσιονομικό και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών) μπορούν να οδηγήσουν σε μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης.

Η ελληνική οικονομία πάντως βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την ύφεση και στο σύνολο του έτους εκτιμάται πως η συρρίκνωση του ΑΕΠ θα ξεπεράσει ενδεχομένως και το 1%. Παράλληλα η ανεργία θα αυξηθεί σε επίπεδα πάνω από 9% του εργατικού δυναμικού, η απασχόληση θα μειωθεί κατά 1% με 1,5% και η αγορά θα στεγνώσει από δανεικά καθώς η πιστωτική επέκταση θα υποχωρήσει στο 4%, από 15,9% στο τέλος του 2008. Η εκτίναξη του δημοσίου χρέους άλλωστε στο 111% του ΑΕΠ ήδη από το τέλος Ιουνίου και η κατακόρυφη αύξηση του δανεισμού εγκυμονούν κινδύνους και σε σχέση με τη στάση που θα τηρήσουν οι αγορές.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΤτΕ δείχνουν σπατάλη δημοσίων πόρων που αγγίζει τα 18 δισ. και φοροδιαφυγή που κυμαίνεται από 13 έως 35 δισ. ευρώ

Για να βγει η χώρα από το σημερινό αδιέξοδο και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στις προοπτικές της οικονομίας δεν υπάρχουν περιθώρια για καθυστερήσεις, ούτε για ημίμετρα, λέει ο κ. Προβόπουλος, που εκτιμά ότι η διεθνής κρίση και η κρισιμότητα των οικονομικών συνθηκών μπορούν να δράσουν ως καταλύτης προκειμένου να ανοίξει ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους για τις μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία του δημόσιου τομέα και στις αγορές προϊόντων και εργασίας. Το Ασφαλιστικό και η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων βρίσκονται για μία ακόμη φορά στην πρώτη γραμμή των συστάσεων, ενώ προτείνονται ακόμα η ανασυγκρότηση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού η οποία μπορεί να επιτρέψει ακόμα και μείωση φορολογικών συντελεστών, η εξυγίανση του δημόσιου τομέα αλλά και επενδύσεις στην πράσινη ανάπτυξη. Ξεχωρίζει παράλληλα η πρόταση για μείωση των εργοδοτικών εισφορών στην κοινωνική ασφάλιση για τους νέους ώστε να ενισχυθεί η απασχόλησή τους.

Μέτρα για περιορισμό των ακάλυπτων επιταγών

ΜΕ ΦΟΝΤΟ την έκρηξη των ακάλυπτων επιταγών στα 2,4 δισ. ευρώ στο τέλος Σεπτεμβρίου και την πρόθεση της κυβέρνησης να παρέμβει, η Τράπεζα της Ελλάδος προχωρά και σε προτάσεις από την πλευρά των εμπορικών τραπεζών.

Καταγράφοντας τους διάφορους τρόπους που έχουν υιοθετηθεί διεθνώς για την αντιμετώπιση του προβλήματος, επί της ουσίας εισηγείται:

1Μπλοκ επιταγών πολλών ταχυτήτων, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου του πελάτη. Για παράδειγμα, ένα πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να χορηγεί σε πελάτες με σχετικά χαμηλότερο βαθμό φερεγγυότητας ένα βιβλιάριο επιταγών στις οποίες είναι προτυπωμένο ένα συγκεκριμένο ανώτατο επιτρεπτό ποσό. 2Θέσπιση εγγυητικής ευθύνης του πιστωτικού ιδρύματος, δηλαδή της υποχρέωσής του να πληρώνει το ίδιο τυχόν ακάλυπτες επιταγές μέχρις ενός συγκεκριμένου ποσού ή ποσοστού.

3Υποχρεωτική χρήση της δίγραμμης επιταγής στις επιχειρηματικές συναλλαγές πάνω από ένα ορισμένο ποσό, η οποία εκτιμάται πως θα συμβάλει όχι μόνο στον περιορισμό των ακάλυπτων επιταγών, αλλά και στον περιορισμό της παραοικονομίας και στην καταπολέμηση του ξεπλύματος παράνομου χρήματος.

• Στα 56 δισ. ευρώ ο δανεισμός του Δημοσίου

ΣΤΑ 56,4 δισ. ευρώ διαμορφώνεται ο δανεισμός του Δημοσίου μετά και τη χθεσινή άντληση ποσού 1,95 δισ. ευρώ από την έκδοση εντόκων γραμματίων τρίμηνης διάρκειας. Η ζήτηση που εκδηλώθηκε από ξένους και Έλληνες θεσμικούς επενδυτές ήταν έντονη, με αποτέλεσμα η έκδοση να υπερκαλυφθεί κατά 4,69 φορές.

Η απόδοση των γραμματίων διαμορφώθηκε στο 0,35%, όταν στην προηγούμενη αντίστοιχη έκδοση είχε ανέλθει στο 0,52%.

Ο πήχυς δανεισμού για το σύνολο του έτους τίθεται πλέον από το οικονομικό επιτελείο σε επίπεδα άνω των 60 δισ. ευρώ, χωρίς να αποκλείεται να προσεγγίσει και τα 70 δισ. Ήδη, ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου έχει προαναγγείλει πρόσθετο δανεισμό της τάξεως των 5 δισ. ευρώ έως το τέλος του έτους, χωρίς να αποκλείεται και περαιτέρω διεύρυνση του ποσού αυτού.

Νέα βουτιά στη βιομηχανία

ΝΕΑ «ΒΟΥΤΙΑ» σημείωσαν τον Αύγουστο ο τζίρος και οι νέες παραγγελίες στη βιομηχανία, εκπέμποντας δυσοίωνα μηνύματα για τις προοπτικές των επενδύσεων και της απασχόλησης.

Τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν μείωση του τζίρου κατά 25% τον Αύγουστο, σε σχέση με τον αντίστοιχο περυσινό μήνα, και των νέων παραγγελιών κατά 29,9%.

Μεγαλύτερη είναι η πτώση των νέων παραγγελιών για την εξωτερική αγορά, καθώς έφτασε το 44,1% έναντι 18,4% στην εγχώρια.

Στο μέτωπο του τζίρου, η μεγαλύτερη πτώση σημειώνεται στους κλάδους ηλεκτρονικών υπολογιστών (43%), δέρματος και ειδών υπόδησης (40,6%) και μηχανημάτων- ειδών εξοπλισμού (36,3%), ενώ πτώση 24,4% σημειώνει ο τζίρος στην κλωστοϋφαντουργία.

Μειώστε δαπάνες και προσλήψεις

• Σε έντονα δραματικό τόνο ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γιώργος Προβόπουλος έστειλε χθες σαφές μήνυμα ότι η οικονομία έχει μπροστά της την τελευταία ευκαιρία για δημοσιονομική εξυγίανση και αναπροσανατολισμό του αναπτυξιακού της μοντέλου.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι η ανεργία θα ανέβει πάνω από το 9%, ενώ η απασχόληση θα μειωθεί 1% με 1,5%.

«Δεν υπάρχουν περιθώρια ούτε για καθυστερήσεις ούτε για ημίμετρα, καθώς στη σημερινή συγκυρία τα μεγάλα και χρόνια προβλήματα θα οδηγήσουν σε καταστροφικές εξελίξεις στο μέλλον αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ενδιάμεση έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της ΤτΕ που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα.

Ο κ. Προβόπουλος συστήνει τη χάραξη ενός 10ετούς σχεδίου ανάταξης της οικονομίας με τη λήψη άμεσων μέτρων για την περιστολή των δαπανών και την πάταξη της φοροδιαφυγής, σε συνδυασμό με διαρθρωτικές αλλαγές σε Ασφαλιστικό, αγορές και δημόσια διοίκηση.

Μέσα στο διάστημα αυτό από τη μείωση της σπατάλης στο Δημόσιο και τη σύλληψη μέρους της φοροδιαφυγής μπορεί να εξοικονομηθούν 30 με 50 δισ. ευρώ. «Φρένο στα ελλείμματα - επιτάχυνση στις μεταρρυθμίσεις» είναι ο βασικός άξονας του σχεδίου, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, ο οποίος στην έκθεση κάνει αναφορά και στην ανάγκη εποικοδομητικού διαλόγου, ώστε να ενδυναμωθεί η «κοινωνία των πολιτών» και να προχωρήσουν οι αλλαγές.

Τα στοιχεία της ΤτΕ για ανεργία άνω του 9%, μείωση της απασχόλησης κατά 1% με 1,5%, ρυθμό ανάπτυξης τουλάχιστον -1%, ταμειακό έλλειμμα άνω του 12%, έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο 11% και δημόσιο χρέος άνω του 111,5% του ΑΕΠ σκιαγραφούν μία αποκαρδιωτική εικόνα της οικονομίας.

Γι' αυτό και ο κ. Προβόπουλος προτείνει:

Δημοσιονομική προσαρμογή κατά πέντε μονάδες του ΑΕΠ στη διετία 2010-2011 και από εκεί και πέρα ετήσια μείωση κατά 1,5% με 2% του ΑΕΠ.

Η προσαρμογή να προέλθει κατά τα δύο τρίτα από την πλευρά των δαπανών και κατά το ένα τρίτο από την πλευρά των εσόδων. «Εάν επιτευχθεί η εξάλειψη της σπατάλης και της φοροδιαφυγής, σταδιακά εντός 10 ετών, το δημοσιονομικό όφελος θα είναι της τάξεως των 3 έως 5 δισ. ευρώ τον χρόνο», σημειώνεται στην έκθεση.

Για τη μείωση των δαπανών προτείνεται μεταξύ των άλλων και το ψαλίδισμα των προσλήψεων στο Δημόσιο. «Τα περιθώρια, άλλωστε, περαιτέρω γιγάντωσης του ήδη υπερτροφικού δημόσιου τομέα είναι μηδενικά», τονίζεται χαρακτηριστικά.

Ως προς τα φορολογικά έσοδα γίνεται λόγος για υπερεκτίμησή τους στον προϋπολογισμό και συστήνεται η ανασυγκρότηση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Τα περιθώρια αύξησης των εσόδων είναι πολύ μεγάλα, καθώς η φοροδιαφυγή στο σύνολό της υπολογίζεται ότι κυμαίνεται μεταξύ 13 και 35 δισ. ευρώ. Επίσης, προτείνεται να προχωρήσει η μείωση των φορολογικών συντελεστών.

Η αναμόρφωση του Ασφαλιστικού πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, με το σκεπτικό πως οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις θα εντείνουν σοβαρά τις δημοσιονομικές πιέσεις μετά το 2015. Ετσι συστήνεται επανακαθορισμός των βαρέων και ανθυγιεινών, περιορισμός των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και δημιουργία αποθεματικού από τώρα και μέχρι το 2030 για τις ανάγκες της κοινωνικής ασφάλισης.

Για την αγορά εργασίας άμεση είναι η ανάγκη για μείωση των εργοδοτικών εισφορών για τους νέους εργαζομένους. Επίσης, στην έκθεση τονίζεται ότι η προσπάθεια διατήρησης θέσεων εργασίας σε επιχειρήσεις, ακόμη κι όταν οι προοπτικές επιβίωσης είναι ισχνές, μπορεί να στηρίζει βραχυπρόθεσμα την απασχόληση, αλλά μεσοπρόθεσμα καταδικάζει σε μαρασμό τις μονάδες αυτές και γενικότερα τις γεωγραφικές περιοχές στις οποίες βρίσκονται.

Ανοιγμα της αγοράς ενέργειας και έμφαση στην «πράσινη ανάπτυξη».

• Κώστας Τσαχάκης

Φ. ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΣ
Εμφαση στην ανάπτυξη

Την άποψη ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη σε συνδυασμό με τη στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων και στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας για την επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος εξέφρασε ο πρόεδρος της Βουλής Φ. Πετσάλνικος, παραλαμβάνοντας από τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Προβόπουλο την Ενδιάμεση Εκθεση για τη Νομισματική Πολιτική του 2009.

«Η κατάσταση» τόνισε «είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Θα χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια από ολόκληρο τον ελληνικό λαό. Πρωτίστως, βέβαια, από την κυβέρνηση με τις πρωτοβουλίες που θα λάβει, καθώς και απ όλες τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας, διότι η κατεύθυνση είναι να μπορέσει η χώρα να ξαναμπεί σε ένα δρόμο ανάπτυξης».

Στις δηλώσεις του, ο κ. Προβόπουλος επανέλαβε πως η κατάσταση της χώρας είναι αρκετά κρίσιμη και παρέπεμψε στις παρεμβάσεις που έχει προτείνει η ΤτΕ για την ομαλοποίηση της κατάστασης και την έξοδο από τη δυσάρεστη αυτή θέση.

Λ. ΓΑΛΑΝΟΣ, ΕΘΝΟΣ, 21/10/2009

«Μειώστε το έλλειμμα 5% σε 2 χρόνια»

• Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ. ΠΡΟΒΟΠΟΥΛΟΣ ΡΙΧΝΕΙ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ

• Δραματική προειδοποίηση για μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων απηύθυνε χθες ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γ. Προβόπουλος.

Στην ενδιάμεση έκθεσή του που κατέθεσε χθες στη Βουλή διαπιστώνει ότι «η οικονομία οδεύει σε τέλμα εάν δεν προχωρήσει η δημοσιονομική εξυγίανση». Προτείνει τη μείωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ελλείμματος κατά 5% σωρευτικά την επόμενη διετία, ζητώντας επώδυνα μέτρα για τη μείωση του χρέους. Προτάσσει την ανάγκη περιστολής δαπανών -ακόμη και με τη θέσπιση «ιδιωνύμου»- πρσπάθειας για καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Εμφανίζεται επικριτικός για τις κυβερνήσεις του παρελθόντος γιατί «άφησαν ημιτελείς τις όποιες προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης με αποτέλεσμα την επισώρευση ενός τεράστιου δημόσιου χρέους».

Η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει, αναφέρει η έκθεση, να συνοδευτεί από ανακατανομή των δαπανών ώστε μεταξύ άλλων να στηριχθούν οι πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

2/3 από τις δαπάνες και 1/3 από τα έσοδα

Θα ήταν σκόπιμο, σύμφωνα με την ΤτΕ, να προέλθει κατά 2/3 από την πλευρά των δαπανών και κατά 1/3 από την πλευρά των εσόδων, με την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης. Αναφέρεται το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Ιρλανδίας, η οποία τον περασμένο Απρίλιο συνέταξε με κοινωνική συναίνεση συμπληρωματικό προϋπολογισμό υπό συνθήκες επαχθέστερες (μείωση του ΑΕΠ κατά 7,5%) απ'αυτές που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Για τη συγκράτηση των δαπανών προτείνεται μάλιστα η καθιέρωση αριθμητικών δημοσιονομικών κανόνων, κατά προτίμηση με νόμο αυξημένης τυπικής ισχύος, όσον αφορά το ύψος τους ή τον ετήσιο ρυθμό αύξησής τους.

Η τιθάσευση του υπέρογκου δημόσιου χρέους αποτελεί τον δεύτερο και πλέον ασταθή πυλώνα της δημοσιονομικής προσαρμογής, καθώς, όπως επισημαίνεται, η μείωσή του απαιτεί επώδυνα κοινωνικά μέτρα. Για τον λόγο αυτό η διοίκηση της ΤτΕ συστήνει η αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος να προχωρήσει με τολμηρά βήματα. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται ο επανακαθορισμός των ομάδων εκείνων που εμπίπτουν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, αλλά και των ορίων ηλικίας για αυτές τις ομάδες. Ζητεί ακόμη να μπει φρένο στις πρόοωρες συνταξιοδοτήσεις και ν'αυξηθεί η ανταποδοτικότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Η Ελλάδα, η οποία έχει το δεύτερο μεγαλύτερο χρέος στην Ε.Ε. και τις υψλότερες αναμενόμενες αυξήσεις των δαπανών για συντάξεις, θα πρέπει, σύμφωνα με τον κ. Προβόπουλο, να έχει και τον πλέον φιλόδοξο μακροπρόθεσμο στόχο απ'όλες τις χώρες. Αλλωστε, σύμφωνα με απόφαση που είχε λάβει από το 2007 το Συμβούλιο της Ε.Ε., όλες οι χώρες φέτος τον Δεκέμβριο θα πρέπει να ενσωματώσουν στα Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης τις έμμεσες υποχρεώσεις του προϋπολογισμού που απορρέουν από τη χρηματοδότηση του Ασφαλιστικού. Σημειώνεται ότι η αποτύπωση των υποχρεώσεων αυτών θα εκτίνασσε το χρέος το 2008 από το 99,2% του ΑΕΠ στο 395,1%.

Για την επαναφορά της οικονομίας στον ενάρετο κύκλο της ανάπτυξης, προσπάθεια που γίνεται δυσχερέστερη εξαιτίας καθώς το δημοσιονομικό συνυπάρχει με το εξωτερικό έλλειμμα, ο διοικητής της ΤτΕ συστήνει την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με κοινωνική συναίνεση. Ομως προειδοποιεί ότι η αντίληψη (αλλά και η πρακτική) ότι στο κράτος ανήκει ο ρόλος του διασώστη όπως και τα συχνά παραδείγματα μη εφαρμογής των νόμων, υπό το καθεστώς πίεσεων κοινωνικών ομάδων, υπονομεύουν την επιτυχία ορισμένων νομοθετικών μέτρων. Διαπιστώνεται ότι τα περιθώρια γιγάντωσης του κρατικού τομέα έχουν προ πολλού ξεπεραστεί και αντί του Δημοσίου θα πρέπει να παγιωθούν συνθήκες που θα ευνοούν τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Οσον αφορά το ρυθμιστικό περιβάλλον αποσαφηνίζεται ότι φαινόμενα που παρατηρήθηκαν στην πρόσφατη κρίση δεν συνηγορούν υπέρ της αύξησης του κρατισμού αλλά υπέρ της αποτελεσματικότερης εποπτείας των αγορών.

* Από τον ΣΥΡΙΖΑ ο Παν. Λαφαζάνης χαρακτήρισε την έκθεση «συνταγολόγιο δημοσιονομικής τρομοκρατίας και νεοφιλελεύθερων λύσεων που οδηγούν σε πολιτικές σκληρής λιτότητας, φοροεπιδρομής και διάλυσης των ασφαλιστικών και εργασιακών δικαιωμάτων. *

• Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΙΩΤΗ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2009

Ζητείται σχέδιο κατά των ελλειμμάτων

Αναγκαία η μείωσή τους κατά 5% τη διετία 2010-2011 υποδεικνύει στην έκθεσή της η Τράπεζα της Ελλάδος

Πολυετές σχέδιο σταθεροποίησης της οικονομίας με στόχο τη μείωση των ελλειμμάτων κατά 5% τη διετία 2010- 2011 και τον μετέπειτα περιορισμό τους κατά 1,5%- 2% του ΑΕΠ ετησίως υποδεικνύει με την έκθεσή της η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνοντας ότι αν δεν αλλάξει κάτι, θα μείνει «προσγειωμένη» για μεγάλο χρονικό διάστημα σε υποτονική ανάπτυξη.

«Η δημοσιονομική εξυγίανση είναι επιτακτικά αναγκαία προκειμένου να μην τελματωθούν οι οικονομικές προοπτικές της χώρας» τονίζει στην έκθεση που υπέβαλε χθες στη Βουλή ο κεντρικός τραπεζίτης, επισημαίνοντας ότι «οι χώρες εκείνες όπως η Ελλάδα, που χαρακτηρίζονται από “δίδυμα” ελλείμματα και χρέη, αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο να είναι πολύ δυσχερέστερη και πιο αργή η έξοδος από την κρίση και να υπάρξει έτσι μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης» .

Ο κ. Προβόπουλος υποστηρίζει ότι επείγει η άμεση εφαρμογή ενός μεσοπρόθεσμου σχεδίου που θα περιλαμβάνει τολμηρές αλλά αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και θα έχει ως πρώτη προτεραιότητα τη δημοσιονομική εξυγίανση σε συνδυασμό με ανακατανομή των δημόσιων δαπανών υπέρ εκείνων που έχουν το μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτέλεσμα και συμβάλλουν στη στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Επιπλέον, θα περιλαμβάνει την άμεση υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδίως όσων έχουν μηδενικό ή χαμηλό δημοσιονομικό κόστος και μπορούν άμεσα να τονώσουν τις αναπτυξιακές προοπτικές.

«Ο βασικός άξονας του προγράμματος πρέπει επομένως να είναι: “φρένο στα ελλείμματαεπιτάχυνση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις”» σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Προβόπουλος, ο οποίος μιλά για αναπροσανατολισμό «προς μια πολυδιάστατη έννοια της ανάπτυξης, που θα ενσωματώνει την προστασία του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της κατανομής του εισοδήματος, σύμφωνα και με τους πιο πρόσφατους διεθνείς προβληματισμούς».

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε το εννεάμηνο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου στο 9,9% του ΑΕΠ, ενώ στο τέλος Ιουνίου το δημόσιο χρέος είχε φτάσει στο 111,5% του ΑΕΠ. Οπως κατά προσέγγιση υπολογίζεται, αν επιτευχθεί εξάλειψη της σπατάλης και της φοροδιαφυγής σταδιακά εντός 10 ετών, το δημοσιονομικό όφελος θα είναι της τάξεως των 3 ως 5 δισ. ευρώ ή 1,2% ως 2,2% του ΑΕΠ ετησίως.

• Οι κυριότερες κατευθύνσεις

Σύμφωνα με την ΤτΕ, επείγει η εφαρμογή σειράς διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για να ενισχυθούν οι παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας και η απασχόληση, με κεντρική επιδίωξη τη σταθερή βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, καθώς και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη μόνιμη και οριστική εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών.

Οι κυριότερες κατευθύνσεις συνοψίζονται στην εξυγίανση του δημόσιου τομέα και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του, στην ενίσχυση της παραγωγικής βάσης μέσω των επενδύσεων, στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης και στη διαρκή ποιοτική αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού, την ενδυνάμωση του ανταγωνισμού σε όλες τις αγορές και την αλλαγή του σημερινού προτύπου παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας.

Η Τράπεζα της Ελλάδος για ολόκληρο το 2009 προβλέπει ότι η μείωση του ΑΕΠ μπορεί να προσεγγίσει ή και να ξεπεράσει το 1%, η συνολική απασχόληση θα μειωθεί κατά 1-1,5%, ενώ το ποσοστό ανεργίας θα αυξηθεί και θα υπερβεί το 9%.

• Στο 1,1%- 1,3%, ο πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 1,1%- 1,3%, κυρίως λόγω της μείωσης των τιμών του αργού πετρελαίου και των τροφίμων αλλά και της κάμψης της ζήτησης, ενώ ο πυρήνας του πληθωρισμού θα εμφανίσει πιο περιορισμένη πτώση (στο 2,1%), παραμένοντας σε υψηλότερο επίπεδο από ό,τι στη ζώνη του ευρώ, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται η διάβρωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Κυρίως λόγω της μεγάλης πτώσης των εισαγωγών, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να περιοριστεί περίπου στο 11% του ΑΕΠ, εξακολουθώντας όμως να κινείται σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, η μείωση του ελλείμματος εφέτος είναι συγκυριακή, ενώ παραμένουν ισχυροί οι παράγοντες που προκαλούν τη διαμόρφωσή του σε υψηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια και αντανακλούν την υστέρηση της εθνικής αποταμίευσης έναντι της εγχώριας επενδυτικής δαπάνης, τη μείωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών εξαγωγών στις διεθνείς αγορές και το χαμηλό επίπεδο της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας.

• 4% ο ρυθμός αύξησης δανείων

Πτώση της πιστωτικής επέκτασης στο 4% αναμένει για το σύνολο του 2009 ο κ. Προβόπουλος.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι μηνιαίες καθαρές ροές νέας χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά παρέμειναν εξαιρετικά χαμηλές την περίοδο Ιανουαρίου- Αυγούστου 2009 σε σύγκριση με εκείνες που καταγράφονταν πριν από την κλιμάκωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Η εξασθένηση του ρυθμού πιστωτικής επέκτασης προς τον ιδιωτικό τομέα οφείλεται- από την πλευρά της ζήτησης δανείων - στη στασιμότητα ή και μείωση της οικονομικής δραστηριότητας και στην επιφυλακτικότητα των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών να λάβουν νέα δάνεια, λόγω της αβεβαιότητας που δημιούργησε η διεθνής χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση.

Ο κ. Προβόπουλος εκτιμά ότι η επιβράδυνση της πιστωτικής επέκτασης προς τον ιδιωτικό τομέα εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί τους επόμενους μήνες, καθώς η ζήτηση δανείων εξακολουθεί να επηρεάζεται αρνητικά από την εξασθένηση της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ οι όροι και τα κριτήρια χρηματοδότησης από τις τράπεζες αναμένεται να παραμείνουν στο διάστημα αυτό αυστηρά.

Ωστόσο, στη στήριξη της προσφοράς δανείων εκ μέρους των τραπεζών θα συνεχίσουν να συμβάλλουν τα μέτρα της ΕΚΤ για την ενίσχυση της χρηματοδότησης. [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2009]

Ο κ. Προβόπουλος περιγράφει τις αλχημείες της ΝΔ

• Τα «αποκαλυπτήρια» της αποκαρδιωτικής κατάστασης της ελληνικής οικονομίας που παρέδωσε η ΝΔ έκανε χθες ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος....

• Επαναφορά στη δημοσιονομική πειθαρχία

Μέτρα εξοικονόμησης δαπανών και πρόσθετα φορολογικά έσοδα ύψους 12,5 δισ. ευρώ (5% του ΑΕΠ) την προσεχή διετία (2010-2011) για την επαναφορά της χώρας στη δημοσιονομική πειθαρχία προτείνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος στην κυβέρνηση με την ενδιάμεση έκθεσή του για τη νομισματική πολιτική που κατέθεσε χθες στη Βουλή. Οπως υποστηρίζει, η δημοσιονομική προσαρμογή θα πρέπει να στηριχθεί κατά κύριο λόγο στον περιορισμό των δαπανών παρά στην αύξηση των εσόδων για να μη «στραγγαλιστεί» η οικονομία, η οποία βρίσκεται σε ύφεση.

Εξίσου αναγκαία θεωρεί όμως τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος βάσει του «ανταποδοτικού», καθώς και τη δημιουργία αποθεματικού ώστε να καλυφθεί τμήμα των μελλοντικών υποχρεώσεων για συντάξεις, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν με γρήγορους ρυθμούς (τους ταχύτερους στην ΕΕ) την προσεχή εικοσαετία. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του κ. Προβόπουλου, η μείωση του ΑΕΠ θα υπερβεί το 1% εφέτος, η συνολική απασχόληση θα μειωθεί κατά 1%-1,5%, ενώ το ποσοστό ανεργίας θα αυξηθεί και θα υπερβεί το 9%. Ο ίδιος εκπέμπει σήμα κινδύνου για την αύξηση των επισφαλειών στο τραπεζικό σύστημα που ενδεχομένως ξεπεράσουν το 9% ή τα 20 δισ. ευρώ (από 6,8% τον Ιούνιο). Οπως είπε, παρά τη σταθερότητα που παρουσιάζει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα οι επισφάλειες συνεχίζουν να αυξάνονται και γι΄ αυτό απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση.

Κατά τον κ. Προβόπουλο, το απαιτούμενο πολυετές σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να καταρτιστεί και να δημοσιοποιηθεί το συντομότερο δυνατό «ώστε οι αγορές να γνωρίζουν εξαρχής τι προτίθενται να κάνουν (και πώς) οι ελληνικές Αρχές αμέσως μετά την έξοδο της οικονομίας από την ύφεση». Ο κ. Προβόπουλος επισημαίνει ότι έχει ουσιώδη σημασία να μεταδοθεί στις αγορές το μήνυμα ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στον μεσοπρόθεσμο στόχο της ισχυρής δημοσιονομικής θέσης, όπως άλλωστε προβλέπεται και από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η Τράπεζα της Ελλάδος συμμερίζεται τη θέση του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με την οποία ακόμη και τυχόν αβάσιμη πρόβλεψη για αύξηση του δημοσίου χρέους μιας χώρας συμβάλλει στην αύξηση της διαφοράς των αποδόσεων μεταξύ των ομολόγων αυτής της χώρας και των αντίστοιχων γερμανικών ομολόγων αναφοράς (τίτλων). [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2009]

ΤτΕ: Σκληρή προσαρμογή για τον περιορισμό του ελλείμματος

• Η κυβέρνηση την επόμενη διετία πρέπει να εξοικονομήσει €12,5 δισ., σύμφωνα με την Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής

Την ανάγκη να επιτευχθεί σωρρευτική μείωση του ελλείμματος κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ τη διετία 2010-2011 επισημαίνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γ. Προβόπουλος στην Ενδιάμεση Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής που θα καταθέσει στη Βουλή την προσεχή Τρίτη. Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τον κεντρικό τραπεζίτη, η κυβέρνηση θα πρέπει την επόμενη διετία να εξοικονομήσει συνολικά πόρους της τάξεως των 12,5 δισ. ευρώ ή 6,5 δισ. ευρώ ετησίως. Πρόκειται για σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή, με απώτερο στόχο τον περιορισμό του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ σε εύλογο χρονικό διάστημα. Ο κεντρικός τραπεζίτες θεωρεί ότι η μείωση του ελλείμματος μπορεί να επιτευχθεί πρωτίστως από τον περιορισμό της σπατάλης του Δημοσίου και της φοροδιαφυγής και δευτερευόντως από πρόσθετα φορολογικά μέτρα. Για την υποχώρηση και διατήρηση του ελλείμματος σε χαμηλότερα επίπεδα θα επισημαίνει την ανάγκη άμεσης προώθησης των διαρθρωτικών αλλαγών τονίζοντας ότι «όσο περνάει ο καιρός και δεν γίνονται αποφασιστικές τομές και παρεμβάσεις τα πράγματα θα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα».

Στην έκθεσή του ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος θα σημειώνει ότι η κρίση ανέδειξε τις χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας που ορίζονται από τα δίδυμα ελλείμματα, δηλαδή το δημοσιονομικό έλλειμμα και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, καθώς και από το τεράστιο δημόσιο χρέος. Ο κεντρικός τραπεζίτης θα τονίζει ότι εξαιτίας των υψηλών ελλειμμάτων και του χρέους η ελληνική οικονομία- όπως και άλλες χώρες της ευρωζώνης με παρόμοια χαρακτηριστικά- αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο να έχει αργή έξοδο από την κρίση. Με δεδομένο μάλιστα ότι η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε ύφεση, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα επιδεινώνεται δυσχεραίνοντας το έργο της κυβέρνησης καθώς την ώρα που σε απόλυτους αριθμούς ο αριθμητής, δηλαδή το δημόσιο χρέος αυξάνεται, το παρονομαστής, το ΑΕΠ, θα μειώνεται.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος εκτιμά ότι το 2009 η υποχώρηση του ΑΕΠ μπορεί να προσεγγίσει και να ξεπεράσει το 1%. Οσον αφορά το έλλειμμα, στην έκθεση θα σημειώνει την εκτίμησή του ότι το ταμειακό έλλειμμα οδεύει προς το 12% στο τέλος του έτους με βάση τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου, τα οποία δείχνουν έλλειμμα 10%. Ανα φορικά με το τραπεζικό σύστημα, η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης το 2009 θα περιοριστεί περαιτέρω και θα διαμορφωθεί στο 4% από 15,9% το 2008. Στην έκθεση θα επισημαίνεται η ανοδική πορεία που ακολουθούν τα δάνεια σε καθυστέρηση, τα οποία από 5% στο τέλος του 2008 διαμορφώθηκαν σε 6,8% στο εξάμηνο.

• Γ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2009