Ανεπανόρθωτη ζημία στην οικονομία

Απώλειες πολλών εκατ. ευρώ σε εξαγωγές, εμπόριο και βιομηχανία από τις κινητοποιήσεις των ιδιοκτητών φορτηγών και βυτιοφόρων

Πολλές και βαθιές πληγές στην ήδη λαβωμένη ελληνική οικονομία αφήνουν πίσω τους οι κινητοποιήσεις των ιδιοκτητών φορτηγών και βυτιοφόρων δημόσιας χρήσης, οι οποίες έληξαν τα ξημερώματα της Παρασκευής, ύστερα από είκοσι ημέρες. Για την ομαλοποίηση της αγοράς εκτιμάται ότι θα χρειαστεί ένας μήνας. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι η ζημία που έχει γίνει στις εξαγωγές, στο εμπόριο και στη βιομηχανία είναι δύσκολο έως σχεδόν ανέφικτο να διορθωθεί. Οι αριθμοί, ακόμη και αν ενδεχομένως περιέχουν μερική δόση υπερβολής, δίνουν μια πρώτη εικόνα της κατάστασης, που έχει δημιουργηθεί:

• 1,5 δισ. ευρώ εκτιμάται συνολικά η ζημία στην ελληνική οικονομία.
• 500 εκατ. ευρώ η ζημία στην εσωτερική αγορά λόγω των ανεκτέλεστων παραγγελιών.
• 48 εκατ. ευρώ υπολογίζεται ότι ήταν ημερησίως οι απώλειες από τη μη πραγματοποίηση των εξαγωγών.
• 100 μεταποιητικές επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα ανέστειλαν τη λειτουργία τους λόγω έλλειψης πρώτων υλών. Οι 48 από αυτές βρίσκονταν στο λεκανοπέδιο της Αττικής.
• 200 εξαγωγικές επιχειρήσεις υπολειτούργησαν.
• Μεγάλη εταιρεία στον χώρο των ιχθυοκαλλιεργειών, με ηγετική θέση στην αγορά, έφτασε στα πρόθυρα του «λουκέτου» σε δύο μονάδες της λόγω έλλειψης ιχθυοτροφών.
• 15% ήταν η μείωση του τζίρου στο λιανεμπόριο σε σχέση με πέρυσι μόνο από τις κινητοποιήσεις.
• Εκατοντάδες υπάλληλοι υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική άδεια τις ημέρες των κινητοποιήσεων, ενώ οι ζημίες σε πολλούς κλάδους εκτιμάται ότι θα αυξήσουν τις απολύσεις.

Οπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι των εξαγωγέων απαιτείται περίπου ένας χρόνος για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των ξένων πελατών προς τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προκύψουν νέες κινητοποιήσεις. Ηδη συμβόλαια ακυρώνονται ή αρκετές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με «επώδυνες» ρήτρες για τις καθυστερήσεις στην παράδοση των παραγγελιών.

Από την πλευρά του, ο βασικός υπαίτιος αυτής της κατάστασης, ο κλάδος των μεταφορέων, βρέθηκε σε αδιέξοδο, καθώς εδώ και περίπου δέκα ημέρες οι συνδικαλιστικοί του εκπρόσωποι τάσσονταν υπέρ της λήξης της κινητοποίησης, με τη βάση, όμως, να εκφράζει σθεναρά αντίθετη άποψη. Χρειάστηκαν δύο επεισοδιακές συνεδριάσεις των ομοσπονδιών των μεταφορέων προκειμένου τελικώς να αποφασιστεί η λήξη της απεργίας. Μάλιστα, το βράδυ της Πέμπτης, ο διχασμός του κλάδου κατέστη σαφέστατος, όταν οι πρόεδροι 9 ομοσπονδιών έλαβαν την απόφαση για αναστολή της κινητοποίησης τη στιγμή που η επιτροπή αγώνα δήλωνε ότι συνεχίζεται. «Η κινητοποίηση ανεστάλη. Θα πρέπει και τα μέλη της Επιτροπής Αγώνα να καταλάβουν ότι και η ίδια η επιτροπή που ορίστηκε από τους νόμιμους εκπροσώπους του κλάδου δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης», τόνιζαν συνδικαλιστικά στελέχη, τα οποία απέδιδαν την εμμονή ορισμένων στις κινητοποιήσεις σε πολιτική υποκίνηση.

Αφορμή -την οποία αναζητούσαν διακαώς οι πρόεδροι των ομοσπονδιών- στάθηκε η έκτακτη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη το απόγευμα με τον υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας Μ. Χρυσοχοΐδη. Οι μεταφορείς έλαβαν τη διαβεβαίωση ότι θα ενταχθούν στον νέο Αναπτυξιακό συγκεκριμένες δράσεις των μεταφορικών εταιρειών που θα επιδοτούνται. Οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι από την πλευρά τους προσπάθησαν να προβάλουν αυτή τη διαβεβαίωση, ως νίκη του αγώνα τους που διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του κλάδου όταν αυτός θα πρέπει να οργανωθεί σε εταιρείες. Μερίδα των μεταφορέων πείστηκε, άλλοι πάλι όχι. Στην πράξη, όμως, η κινητοποίηση έληξε και οι ιδιοκτήτες φορτηγών και βυτιοφόρων έλυσαν από το πρωί της Παρασκευής τα χειρόφρενα.

Από πλευράς υπουργείου Υποδομών είχε καταστεί σαφές ότι πέραν των φορολογικών και αναπτυξιακών διεκδικήσεων που έγιναν δεκτές, δεν υπήρχε χώρος για άλλη υποχώρηση.

• Των Δημητρας Mανιφαβα και Αλεξανδρας Kασσιμη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

Ορος επιβίωσης ήταν το Μνημόνιο για την Ελλάδα

Επισημαίνει η επίτροπος Μ. Δαμανάκη

• Συνέντευξη στη Λινα Γιανναρου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

«Το Μνημόνιο ήταν όρος επιβίωσης». Η επίτροπος Θαλασσίων Υποθέσεων και Αλιείας, Μαρία Δαμανάκη, μιλάει στην «Κ» για την αλλαγή του κλίματος (;) στην Ε. Ε., τις δύσκολες μάχες που απαιτεί η θέση της, ενώ στέλνει το δικό της μήνυμα για την επόμενη μέρα στη χώρα. «Χρειάζεται καλύτερος συντονισμός», λέει με αφορμή το θέμα των αρμοδιοτήτων των νέων υπουργείων.

– Εχει όντως αλλάξει το κλίμα σε σχέση με την Ελλάδα στην Ε.Ε.; Πώς μας βλέπουν σήμερα οι Ευρωπαίοι;

– Με πολλή προσπάθεια από πολλές πλευρές και την καθοριστική συμβολή του Γιώργου Παπανδρέου το κλίμα είναι καλύτερο. Περάσαμε δύσκολα. Δεν ήταν μόνο η δημοσιονομική κατάρρευση και το υψηλό χρέος που μας έκανε μαύρο πρόβατο, αλλά κυρίως το πρόβλημα αξιοπιστίας, που τραυμάτισε καίρια την εικόνα της χώρας. Ο όρος greek statistics έγινε συνώνυμο της απάτης. Είναι λυπηρό, αλλά είναι αλήθεια. Σήμερα όλοι αναγνωρίζουν πως η Ελλάδα προσπαθεί σκληρά. Πολλοί –όχι όλοι– αναγνωρίζουν επίσης το γενικότερο πρόβλημα του ευρώ και της οικονομικής κρίσης. Ολοι συνειδητοποιούν πως το ευρώ δεν μπορεί να μακροημερεύσει χωρίς ενιαία οικονομική πολιτική.

– Τελικά, γιατί δεν λειτούργησαν οι μηχανισμοί ελέγχου της Ε.Ε. στην ελληνική περίπτωση;

– Προφανώς τα όσα συνέβησαν είναι μάθημα και για τους μηχανισμούς ελέγχου της Ε.Ε. Τους τελευταίους μήνες, η Κομισιόν έθεσε ως πρώτο στόχο την ενίσχυση της οικονομικής εποπτείας και διακυβέρνησης του ευρωπαϊκού χώρου, με την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Eurostat και τον κοινοτικό έλεγχο στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η κρίση είχε και... τα καλά της. Ομως, δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε σοβαρά ότι μας χρειάζονται χωροφύλακες για να είμαστε ειλικρινείς στις δηλώσεις μας. Αυτό που χρειάζεται είναι να κοιτάξουμε μπροστά και πέρα από το Μνημόνιο. Να σχεδιάσουμε την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και ένα νέο αναπτυξιακό μέλλον με μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Η πρόκληση αυτή που έχουμε μπροστά μας αποτελεί εθνικό στόχο και μας αφορά όλους.

– Θεωρείτε ότι η υπογραφή του Μνημονίου ήταν πράγματι μονόδρομος για την Ελλάδα;

– Από τη στιγμή που η Ελλάδα έχασε τη δυνατότητα να δανείζεται, οι λύσεις ήταν δύο: το Μνημόνιο ή η στάση πληρωμών, δηλαδή η χρεοκοπία. Ολα τα υπόλοιπα είναι ανέξοδη φλυαρία. Η στάση πληρωμών θα οδηγούσε στην κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και τη δέσμευση καταθέσεων. Το Μνημόνιο μας έδωσε μια χρονική ανάσα και την ουσιαστική ευκαιρία να παραμείνουμε στη Ζώνη του Ευρώ. Ειλικρινά, δεν βλέπω κανένα περιθώριο συζήτησης. Το Μνημόνιο ήταν όρος επιβίωσης.

– Πριν από λίγους μήνες ξεσηκώσατε αντιδράσεις από τους αλιευτικούς στόλους με την απόφασή σας για διακοπή της αλιείας του κόκκινου τόνου στη Μεσόγειο. Θα το επαναλαμβάνατε;

– Χωρίς δισταγμό. Το 80% των αποθεμάτων του κόκκινου τόνου παγκοσμίως έχει ήδη αλιευθεί. Για να ανακάμψει το είδος, χρειάζονται πολύ αυστηρά μέτρα και σε βάθος χρόνου.

– Τι να περιμένουμε από τη μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής της Ε.Ε. που προετοιμάζετε;

– Η πρότασή μου, που θα κατατεθεί στις αρχές του 2011, θα οδηγεί σε μια πολιτική πιο πράσινη, πιο αποκεντρωμένη, πιο απλή. Που θα εξασφαλίζει την επιβίωση των ειδών, με τερματισμό των επιδοτήσεων για νέα σκάφη και εισαγωγή νέων μεθόδων παρακολούθησης της ποσότητας των αλιευμάτων. Που θα απαγορεύει τη χρήση καταστροφικών εργαλείων και θα επιτρέπει στα κράτη–μέλη να ακολουθούν τους δικούς τους τρόπους ρύθμισης της αλιείας.

Τα ελλιπή στατιστικά στοιχεία προβληματίζουν την τρόικα

Η αδυναμία της δημόσιας διοίκησης να συλλέξει τα έσοδα από φόρους και να παράξει αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία για τα οικονομικά κυρίως του ευρύτερου δημόσιου τομέα αποτελούν τις βασικές εστίες προβληματισμού της τρόικας, εν όψει της κατάρτισης του νέου προϋπολογισμού, αλλά και εν γένει της υλοποίησης του Μνημονίου.

Η αδυναμία αυτή δεν επιτρέπει στο οικονομικό επιτελείο και στους ξένους εμπειρογνώμονες να κάνουν ασφαλείς εκτιμήσεις για την πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών και να συμφωνήσουν εγκαίρως σε μέτρα αντιστάθμισης των αποκλίσεων. Αυτό αντανακλάται και στο γεγονός ότι το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2011, που θα κατατεθεί αύριο στη Βουλή, θα περιλαμβάνει τα μεγέθη που έχει θέσει ως στόχο το Μνημόνιο (μείωση του ΑΕΠ 4% φέτος και 2,6% το 2011, έλλειμμα 18,5 δισ. ευρώ το 2010 και 17,065 δισ. ευρώ τον επόμενο χρόνο). Ωστόσο, όλα αυτά θα αναθεωρηθούν τον Νοέμβριο, στο τελικό σχέδιο του προϋπολογισμού, που θα βασίζεται σε νεότερες και ασφαλέστερες εκτιμήσεις για τα μεγέθη του 2010, δεδομένου ότι θα έχουν ενσωματωθεί και τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία για τα έσοδα και τις δαπάνες.

Τα οικονομικά του ευρύτερου δημόσιου τομέα και κυρίως των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης παραμένουν εν πολλοίς terra incognita. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν γνωρίζει το έλλειμμά τους, τα συσσωρευμένα χρέη τους και τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει. Την Παρασκευή ενσωματώθηκαν στο δημόσιο χρέος οι οφειλές του ΕΛΓΑ και του ΟΠΕΚΕΠΕ, ύψους 4 δισ. ευρώ. Παραμένουν εκτός, αλλά όχι για πολύ ακόμη, τα χρέη των ΔΕΚΟ. Επίσης, εξαιτίας του πρότερου ανέντιμου βίου της Ελλάδας, η τρόικα έχει επιφυλάξεις για το εάν και η κεντρική διοίκηση εμφανίζει όλες τις υποχρεώσεις που έχει έναντι του ιδιωτικού τομέα, όπως επιστροφές ΦΠΑ, οφειλές για προμήθειες κ.λπ. Ετσι, στις εκτιμήσεις τους για το φετινό έλλειμμα έχουν περιλάβει ένα ποσό για τέτοιου τύπου υποχρεώσεις, που ενδεχομένως είναι ακόμη αφανείς. Ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι αυτό το ποσό έχει οριστεί αυθαίρετα και δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ανεπαρκές.

Αλλος παράγοντας ανησυχίας είναι ότι τα φορολογικά μέτρα που έχουν ληφθεί δεν αποδίδουν τα προσδοκώμενα έσοδα. Επιφυλάξεις υπάρχουν και για την απόδοση της περαίωσης και της ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το οικονομικό επιτελείο προσδοκά ότι θα εισπράξει φέτος 700 - 800 εκατ. ευρώ. Η τρόικα, όμως, προκειμένου να μη γευθεί μια ακόμη μεγάλη απογοήτευση από τον αναποτελεσματικό φοροεισπρακτικό μηχανισμό, προσγειώνει τις προσδοκίες της στα 300 εκατ. ευρώ.

Η άρση αυτών των δύο παραγόντων αβεβαιότητας το ταχύτερο δυνατό θεωρείται από τους δανειστές μας καθοριστικής σημασίας για δύο λόγους:

1. Για να εφαρμοστεί ομαλά το Μνημόνιο. Η επίτευξη του στόχου για το έλλειμμα φέτος και τον επόμενο χρόνο είναι αδιαπραγμάτευτη. Το ζήτημα είναι να μην υποχρεώνεται διαρκώς να καταφεύγει η κυβέρνηση στη λήψη πρόσθετων μέτρων (όπως η περικοπή των δημοσίων επενδύσεων), που επιτείνουν την ύφεση. Αλλωστε, η μετρολογία και οι αλλεπάλληλες ανακοινώσεις συμπληρωματικών μέτρων επιβαρύνουν το οικονομικό κλίμα και αυτό από μόνο του είναι ανασταλτικός παράγοντας στην ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας.

2. Για να επιστρέψει το ταχύτερο δυνατό η Ελλάδα στις αγορές. Προς αυτή την κατεύθυνση, ο πρώτος στόχος είναι να αποτραπεί μια υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης από τη Fitch (τη μόνη από τους διεθνείς οίκους που δεν αξιολογεί ως «σκουπίδια» τα ελληνικά ομόλογα) στο προσεχές διάστημα και έως το τέλος του έτους. Για να αποτραπεί οριστικά κάτι τέτοιο, θα πρέπει να αρθεί και η παραμικρή αμφιβολία για την επίτευξη των στόχων. Στη συνέχεια και υπό την αίρεση των εξελίξεων στην υπόλοιπη Ευρώπη, η Ελλάδα μπορεί να ελπίζει σε μια αναβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης στο πρώτο εξάμηνο του 2011, γεγονός που θα της ανοίξει τον δρόμο για μια προσεκτική επιστροφή στις αγορές στο τελευταίο τρίμηνο του επόμενου έτους. Αυτός ο σχεδιασμός της τρόικας αποτυπώνεται στην έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που προβλέπει έκδοση ομολόγων 4,4 δισ. ευρώ το 2011, και κινδυνεύει να ανατραπεί εξαιτίας των αδυναμιών του κρατικού μηχανισμού.

• Του Βασιλη Zηρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

«Ολα στο φως» με... έκρηξη Σημίτη

Στη συζήτηση που έχει προκληθεί εντός του ΠΑΣΟΚ για το αβέβαιο μέλλον της ελληνικής οικονομίας, έρχεται –μετά τις τελευταίες εξελίξεις– να προστεθεί και ένα μέτωπο κορυφής. Εκείνο που προκύπτει μετά και την τελευταία πολιτική επιλογή του κ. Γ. Παπανδρέου να επεκτείνει τη διενέργεια εξεταστικής επιτροπής για την οικονομία έως το 2001, με αποτέλεσμα την «έκρηξη» του τότε πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη. Ετσι, σε μια περίοδο διόλου ευχάριστη για την κυβέρνηση, επανέρχεται στην επιφάνεια η «δύσκολη» σχέση των κ. Παπανδρέου και Σημίτη. Η επιλογή του κ. Παπανδρέου προήλθε από την πεποίθηση του ιδίου και κάποιων συνεργατών του ότι «πρέπει να έλθουν όλα στο φως». Κύκλοι μάλιστα, που φέρονται να απηχούν τις απόψεις του τέως πρωθυπουργού κ. Κ. Καραμανλή, θεωρούν το γεγονός ως θετική εξέλιξη, καθώς, όπως εκτιμάται, με αυτόν τον τρόπο θα καταδειχθεί ότι η κυβέρνησή του παρέλαβε μια προβληματική οικονομία. Αντιθέτως, όσοι μιλούσαν για περιορισμό της εξεταστικής στην περίοδο από το 2005 και έπειτα, βρέθηκαν την περασμένη Πέμπτη προβληματισμένοι, καθώς διεφάνη ήδη από τότε ότι ο κ. Σημίτης θα σηκώσει το γάντι. Οπερ και εγένετο την Παρασκευή, όταν ο κ. Σημίτης, μετά και τις επιβεβαιώσεις του κ. Γ. Πεταλωτή περί της σχετικής συζήτησης του κ. Παπανδρέου με τους δημοσιογράφους στο Μέγαρο Μαξίμου, εξέδωσε την εξής σκληρή ανακοίνωση: «Εξεταστική επιτροπή για την οικονομία θα πρέπει να γίνει για την περίοδο από το 1996 και μετά. Δεν μπορεί η ίδια κυβέρνηση και τα ίδια πρόσωπα να ήταν έντιμα πριν από το 2001 και ύποπτα μετά. Υπονοούμενα, μισόλογα και πολιτικές εντυπώσεις δεν είναι αποδεκτά».

Σε κάθε περίπτωση, είτε τελικώς η εξεταστική ξεκινήσει από το 1996 είτε από το 2001, είναι βέβαιο ότι η πολιτική ζωή εισέρχεται σε περιδίνηση. Δίδεται επίσης η εντύπωση πως η κυβέρνηση έχει θέσει σε λειτουργία μια «βιομηχανία» εξεταστικών, οι οποίες καταλήγουν σε πενιχρά αποτελέσματα. Πέραν τούτου το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ. θα εισέλθουν σε μια άβολη «παρελθοντολογία».

Ετσι ο κ. Παπανδρέου ουσιαστικά δίνει λαβή για μια συζήτηση περί του τρόπου με τον οποίο επιτεύχθηκε η είσοδος της χώρας στην ΟΝΕ. Στην περίπτωση του κ. Σημίτη τούτο βεβαίως τον αφορά και προσωπικά, καθώς η ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο της πολιτικής φήμης του. Παλαιότεροι συνεργάτες του κ. Σημίτη έλεγαν ότι θα ήταν «αυτοκτονικό», σε μια περίοδο που κυριαρχεί η συζήτηση για την αναδιάρθρωση ή μη του χρέους, να ξεκινήσει και μια παράλληλη διαδικασία από την οποία αναπόφευκτα δεν θα λείψει και η διαμάχη για το αν η είσοδος στην ΟΝΕ επετεύχθη με παραποιημένα στοιχεία ή όχι. Δεν θα είναι, όμως, εύκολη αυτή η διαδικασία ούτε και για τον κ. Αντ. Σαμαρά, ο οποίος θα βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να πρέπει να υπερασπιστεί την περίοδο διακυβέρνησης του κ. Κ. Καραμανλή.

• Του Βασιλη Nεδου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

Κινεζική στήριξη στην ελληνική οικονομία

Ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία έδωσε χθες ο πρωθυπουργός της Κίνας, κ. Γουέν Τζιαμπάο, αμέσως μετά την ιδιαίτερα θερμή συνάντηση που είχε με τον πρωθυπουργό, κ. Γιώργο Παπανδρέου στο Μέγαρο Μαξίμου. Ο κ. Γουέν Τζιαμπάο ξεδίπλωσε το πλαίσιο των κινήσεων στις οποίες πρόκειται να προχωρήσει στο επόμενο διάστημα η Κίνα για την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας, κάνοντας γνωστό ότι η χώρα του:

α) Είναι έτοιμη να προχωρήσει στην αγορά ελληνικών ομολόγων, μόλις αυτά εκδοθούν.

β) Είναι πρόθυμη να αυξήσει τις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών, θέτοντας ως στόχο τον διπλασιασμό τους, μέσα σε μία πενταετία, σε 8 δισ. δολάρια.

γ) Θα προχωρήσει στην ίδρυση κινεζοελληνικού Ταμείου, για τη ναυπήγηση πλοίων Ελλήνων εφοπλιστών στην Κίνα το οποίο θα χρηματοδοτηθεί με 5 δισ. δολάρια.

δ) Στο ΣΕΜΠΟ του Πειραιά θα γίνει αύξηση των επενδύσεων με στόχο να καταστεί το κέντρο διανομής των κινεζικών εμπορευμάτων προς την Ευρώπη και από 800 χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια που διακινούνται σήμερα, το 2015 να φθάσουν στα 3,7 δισεκατομμύρια.

ε) Εχουν δοθεί οδηγίες στις κινεζικές επιχειρήσεις να διερευνήσουν άμεσα τις δυνατότητες επενδύσεων στην Ελλάδα. Ο κ. Παπανδρέου αναφέρθηκε σε στρατηγική εταιρική σχέση με την υπογραφή 11 νέων συμφωνιών συνεργασίας στον εμπορικό, ναυπηγικό, πολιτιστικό και τουριστικό τομέα, αλλά και στη γενικότερη ενίσχυση των ελληνοκινεζικών σχέσεων.

• Δωρα Αντωνιου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

Σταυρόλεξο για λίγους το προσχέδιο και τα έσοδα

Φόβους για το αύριο στην οικονομία εκφράζουν υπουργοί της κυβέρνησης

• Του Κ.Π. Παπαδιοχου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010

Διάχυτη είναι πλέον η αγωνία στο κυβερνητικό επιτελείο, ενόψει του νέου προϋπολογισμού, η κατάρτιση του οποίου έχει πλέον χαρακτηριστικά δύσκολου «σταυρόλεξου», με πρόσθετο στοίχημα να θεωρείται για το Μέγαρο Μαξίμου η αποδοχή του από την ευρισκόμενη σε έκρυθμη κατάσταση, Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ.

Στη σύσκεψη που έγινε υπό την προεδρία του κ. Γ. Παπανδρέου, την περασμένη Τρίτη, ουσιαστική συζήτηση δεν έγινε για τα βασικά μεγέθη του νέου προϋπολογισμού, καθώς ο υπουργός Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσει σαφή εικόνα για την πορεία των εσόδων το τρέχον έτος.

Ομως, ελάχιστοι από τους παριστάμενους υπουργούς εμφανίστηκαν να συμμερίζονται την αισιοδοξία του για την επίτευξη των φετινών στόχων, αλλά και για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας το 2011. Κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης κ. Θ. Πάγκαλο, μέχρι τους κ. Ευαγγ. Βενιζέλο και Δ. Ρέππα, φέρονται ιδιαίτερα προβληματισμένοι για τις εξελίξεις, ενώ ανάλογο κλίμα επικρατεί στους κόλπους της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ.

Η πρώτη ένσταση που διατυπώνεται είναι ότι η κυβέρνηση εμφανίζεται και το 2011 να επενδύει στην άντληση εσόδων από πηγές όπως η περαίωση και οι ημιυπαίθριοι, που είναι όμως αβέβαιο ότι τελικώς θα εισπραχθούν. Ανάλογο πρόβλημα υπήρξε εξάλλου και φέτος, όπου η «μαύρη τρύπα» των εσόδων αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερη του αναμενομένου, με πρόσθετη περιπλοκή ότι ένα χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας η κυβέρνηση δεν έχει μπορέσει να «ανασυγκροτήσει» τις εφορίες.

Δεύτερον, πολλοί στο κυβερνητικό στρατόπεδο εκφράζουν φόβους ότι η ύφεση θα είναι βαθύτερη απ' ό,τι εκτιμά το οικονομικό επιτελείο. Μάλιστα, στο παρασκήνιο ασκείται πλέον κριτική, τόσο στην τρόικα, όσο και στο Μέγαρο Μαξίμου, ότι το Μνημόνιο εστιάστηκε περισσότερο απ' ό,τι έπρεπε σε ζητήματα δημοσιονομικής προσαρμογής, υποτιμώντας το σκέλος της ανάπτυξης, που όμως είναι επίσης κρίσιμο, προκειμένου η ελληνική οικονομία να αποκτήσει και πάλι την εμπιστοσύνη των αγορών.

Τρίτον, ο ευρύτερος οικονομικός σχεδιασμός της κυβέρνησης εμφανίζεται κατώτερος των έκτακτων περιστάσεων που βιώνει η χώρα. Οπως σημειώνει έμπειρο στέλεχος, «θα έπρεπε να τρέχουμε με εκατόν τριάντα χιλιόμετρα την ώρα και εμείς δεν πηγαίνουμε ούτε με τριάντα».

Στη συγκεκριμένη κατεύθυνση επισημαίνονται, μεταξύ άλλων, η μετ' εμποδίων απελευθέρωση των οδικών μεταφορών, οι καθυστερήσεις στο άνοιγμα των άλλων κλειστών επαγγελμάτων, η δυστοκία στο μέτωπο των συγχωνεύσεων στον τραπεζικό τομέα, η άτολμη μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων και η εικόνα που μεταδίδει η κυβέρνηση ότι επικεντρώνεται αποκλειστικά στις μεγάλες επενδύσεις «τύπου Κατάρ», ενώ η οικονομία έχει ανάγκη έντονης κινητικότητας και σε χαμηλότερα επίπεδα.

• Μεταστροφή κλίματος

Η τελευταία, αλλά εξαιρετικά σημαντική ένσταση που διατυπώνεται στην «Ιερουσαλήμ του ΠΑΣΟΚ» είναι ότι η κυβέρνηση παραμένει εδώ και μήνες εγκλωβισμένη στην ακατάσχετη μετρολογία, ενώ δεν μπορεί να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την «επόμενη ημέρα» του Μνημονίου. Πολλά κυβερνητικά στελέχη εκφράζουν τον φόβο, ότι εντός του 2011 οι αντοχές της κοινής γνώμης θα αρχίσουν να κάμπτονται, με αποτέλεσμα η φθορά του κυβερνώντος κόμματος να είναι ραγδαία. Υπενθυμίζουν μάλιστα, πως ο κ. Κ. Καραμανλής το καλοκαίρι του 2008 είχε προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ της τάξης των πέντε περίπου ποσοστιαίων μονάδων και σε λιγότερο από έξι μήνες, η Ν.Δ. υπολειπόταν σημαντικά του τότε κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Κατά τις ανωτέρω πηγές, προάγγελος αυτής της μεταστροφής είναι το βαρύ κλίμα στους κόλπους της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ. Η κριτική που ασκήθηκε στην περαίωση από ιστορικά στελέχη, όπως οι κ. Απ. Κακλαμάνης, Βάσω Παπανδρέου, αλλά και έμπειρους βουλευτές, μεταξύ των οποίων οι κ. Γ. Φλωρίδης, Κ. Καρτάλης και Τόνια Αντωνίου, κατά πολλούς αποτελεί προαναγγελία των δυσκολιών που θα αντιμετωπίσει το Μέγαρο Μαξίμου κατά την ψήφιση του προϋπολογισμού.

Επίσης, μετά τις αντιδράσεις που κατεγράφησαν με το νομοσχέδιο για την περαίωση, η κυβέρνηση φαίνεται ότι έχει απολέσει οριστικά το «όπλο» να νομοθετεί με τη διαδικασία του κατεπείγοντος.

Ενα έτος ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση. Προσγείωση στην πραγματικότητα

Η πρώτη επέτειος της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ ολοκληρώνει ένα από τα πιο ταραγμένα δωδεκάμηνα στη Μεταπολίτευση. Ποτέ η Ελλάδα δεν έφτασε τόσο κοντά στη χρεοκοπία και το διεθνές περιβάλλον δεν είχε τόσο καθοριστικό ρόλο για τις εξελίξεις. Η κυβέρνηση έκανε πολλά, ιδιαίτερα μετά την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης. Ομως εξακολουθεί να καθυστερεί αλλαγές για τις οποίες είχε δεσμευτεί με τις προγραμματικές της δηλώσεις.

Δώδεκα μήνες έκτακτης ανάγκης

Τι πέτυχε, πού καθυστερεί, ποιες υποσχέσεις κράτησε, ποιες όχι η κυβέρνηση Παπανδρέου με φόντο την οικονομία

Του Παναγη Γαλιατσατου

Η αποτίμηση του έργου μιας νέας κυβέρνησης, στην πρώτη επέτειό της στην εξουσία, γίνεται πάντα με βάση τις προεκλογικές της εξαγγελίες και τις προγραμματικές της δηλώσεις. Θα αδικούσε όμως κανείς την κυβέρνηση Παπανδρέου εφαρμόζοντας αυτή τη μέθοδο κατά γράμμα. Η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αλλωστε σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική, οι στόχοι και οι εξαγγελίες έχουν αλλάξει ήδη τρεις φορές και είναι πιθανόν να αναθεωρηθούν εκ νέου στο άμεσα ορατό μέλλον.

Ολόκληρη η στρατηγική για την ανάταξη της οικονομίας (με ενίσχυση της ζήτησης, μισθολογικές αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό και αύξηση των δημοσίων επενδύσεων), την οποία εξήγγειλε προεκλογικά αλλά και στις προγραμματικές του δηλώσεις ο πρωθυπουργός, αχρηστεύτηκε τους πρώτους δύο μήνες και ξεπεράστηκε από τα γεγονότα. Κάθε προεκλογική υπόσχεση που δημιουργούσε κόστος για τον προϋπολογισμό δεν ήταν δυνατόν να εφαρμοστεί εκ των πραγμάτων. Το μόνο που πρόλαβε η κυβέρνηση ήταν να χορηγήσει την πρώτη δόση του επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης, στο τέλος του 2009.

Η κυβέρνηση Παπανδρέου, όμως, είχε εξαγγείλει τον περασμένο Οκτώβριο μια σειρά από πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις που, όπως υποστήριζε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, δεν θα είχαν κανένα κόστος. Ομως σε ό,τι αφορά τον κρίσιμο τομέα της οικονομίας και της ανάπτυξης, αποδείχθηκε ιδιαίτερα αναποτελεσματική.

Στις προγραμματικές του δηλώσεις, ο κ. Παπανδρέου είχε υποσχεθεί εκ βάθρων αναμόρφωση των φορολογικών υπηρεσιών και πάταξη της φοροδιαφυγής. Δώδεκα μήνες αργότερα, οι εφορίες δείχνουν ακόμα μεγαλύτερη αναποτελεσματικότητα στο να μαζέψουν έσοδα, ο ΦΠΑ απλά δεν αποδίδεται και η κυβέρνηση έχει υποχρεωθεί να καταφύγει στο μέτρο της περαίωσης.

Σε ό,τι αφορά το «νοικοκύρεμα» του κράτους, η κυβέρνηση επαίρεται ότι κατάφερε να περιορίσει τις λειτουργικές δαπάνες κατά περίπου 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, στον αδηφάγο τομέα της υγείας, όπου ο κ. Παπανδρέου είχε υποσχεθεί περιορισμό της σπατάλης στα νοσοκομεία και εξοικονόμηση πόρων ίσων με το 1% του ΑΕΠ, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι σοβαρό έχει γίνει. Η προγραμματική εξαγγελία για ηλεκτρονική συνταγογράφηση βρίσκεται ακόμα στα χαρτιά. Το ενιαίο σύστημα προμηθειών στο Δημόσιο δεν υφίσταται ούτε καν σαν σύλληψη.

Τόσο ο κ. Παπανδρέου όσο και η τότε υπουργός Οικονομίας κ. Λ. Κατσέλη είχαν υποσχεθεί την αναμόρφωση του αναπτυξιακού νόμου τον περασμένο Οκτώβριο. Το μόνο που έγινε ήταν ότι τον Μάιο του 2010 συζητήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ένα κείμενο κατευθυντηρίων αρχών. Ο υπουργός άλλαξε, ο νόμος αναζητείται…

Μία από τις σημαντικότερες προγραμματικές εξαγγελίες της κυβέρνησης ήταν η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για την ίδρυση και την αδειοδότηση επιχειρήσεων. Στις αρχές Ιουνίου εγκρίθηκε από τη Βουλή -και με τις ψήφους της Ν.Δ.- το νομοσχέδιο για την ίδρυση των επιχειρήσεων. Ομως εκείνο για τη γρήγορη αδειοδότηση των επιχειρήσεων εκκρεμεί. Το fast-track αφορά μόνο πολύ μεγάλες επενδύσεις στρατηγικού χαρακτήρα και δεν ήταν ποτέ προγραμματική εξαγγελία.

Σε άλλους τομείς, πέραν της οικονομίας και της ανάπτυξης πάντως, η κυβέρνηση αποδείχθηκε πιο αποτελεσματική: στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας, όπου ο κ. Παπανδρέου είχε υποσχεθεί αποτελεσματική προστασία στον πολίτη, υπάρχει πρόοδος σε ό,τι αφορά την αποτελεσματικότητα της αστυνομίας, αλλά και της δασοπροστασίας. Η νέα και ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική και η χορήγηση ιθαγένειας σε μετανάστες δεύτερης γενιάς είναι νόμος του κράτους. Ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων άλλαξε και η Βουλή έχει πιο ουσιαστική συμμετοχή στη διαδικασία. Η προγραμματική δέσμευση ότι οι προσλήψεις στο Δημόσιο θα γίνονται μόνο από το ΑΣΕΠ υλοποιήθηκε ήδη από τους πρώτους μήνες. Και βέβαια, έγινε πράξη ο νέος διοικητικός χάρτης της χώρας, ο «Καλλικράτης». Αυτός ο απολογισμός πιθανόν να μην ήταν άσχημος για μια φυσιολογική περίοδο. Προβληματίζει όμως το γεγονός ότι ενώ η χώρα αντιμετωπίζει τη χειρότερη οικονομική κρίση της ιστορίας της, η κυβέρνηση εμφανίζεται να υστερεί στους τομείς της.

Η «αντίσταση», οι αγορές, το Μνημόνιο

Η πρώτη επέτειος της διακυβέρνησης της χώρας από τον Γ. Παπανδρέου ολοκληρώνει το πιο ταραγμένο και πιθανότατα το πιο αλλόκοτο δωδεκάμηνο στην ιστορία της μεταπολίτευσης. Αλλόκοτο, γιατί ο ρόλος του διεθνούς περιβάλλοντος στις ελληνικές πολιτικές εξελίξεις -είτε επρόκειτο για υπερεθνικούς θεσμούς όπως η Ε.Ε., είτε για μεμονωμένα κράτη, όπως η Γερμανία, είτε γενικώς για τις «αγορές»- δεν είχε προηγούμενο. Και ασφαλώς δεν στερείται ειρωνείας το γεγονός ότι η κατά γενική αντίληψη πιο «κοσμοπολίτικη» κυβέρνηση της μεταπολίτευσης εκτίμησε εσφαλμένα τον διεθνή περίγυρο, και βρέθηκε να ακολουθεί ασθμαίνουσα τις εξελίξεις.

Στις 4 Οκτωβρίου του 2009, ο κ. Παπανδρέου παρέλαβε τη χώρα σε άθλια οικονομική κατάσταση, το μεγαλύτερό του πρόβλημα όμως ήταν να μη φανεί ανακόλουθος με τις προεκλογικές εξαγγελίες στις οποίες επέμεινε χάριν της αυτοδυναμίας. Ετσι, στις 19 Οκτωβρίου ο κ. Παπακωνσταντίνου ανακοίνωσε στους εταίρους μας ότι το έλλειμμα ήταν 12,5% και ζήτησε τετραετή παράταση για τη μείωσή του, ταυτόχρονα όμως τους δήλωσε ότι θα μοιράσει 1 δισ. ευρώ ως επίδομα αλληλεγγύης. Στο ΠΑΣΟΚ υπολόγιζαν τότε, ότι η Κομισιόν επιδιώκει πάντα έναν συμβιβασμό με τις κυβερνήσεις. Ωστόσο στις Βρυξέλλες και στη Φρανκφούρτη είχε ήδη αρχίσει η πίεση να περιοριστεί η επεκτατική πολιτική στην οποία πόνταρε η κυβέρνηση. Η αντίδραση των Ευρωπαίων -που είχαν ξαναζήσει την ίδια κατάσταση πριν από 4 χρόνια και είχαν ακούσει τις ίδιες υποσχέσεις- ήταν πολύ πιο οξεία από ό,τι περίμεναν στο επιτελείο του κ. Παπανδρέου. Οι πρώτοι δύο μήνες χάθηκαν σε μια μάταιη «αντίσταση» στην αναγκαία δημοσιονομική προσαρμογή, ώσπου ήρθε η υποβάθμιση και στο παιχνίδι μπήκαν οι αγορές, που είχαν πια το τέλειο στόρι για υποτιμητική κερδοσκοπία.

Το αργότερο από τα μέσα Ιανουαρίου, μετά την ψυχρή υποδοχή του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης, στην κυβέρνηση είχαν αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος, συνέχισαν όμως να βρίσκονται ένα βήμα πίσω από τις αγορές. Επιστρέφοντας από το Νταβός και με τα spreads στις 300 μονάδες βάση, ο κ. Παπανδρέου ανακοίνωσε ένα πακέτο πρόσθετων μέτρων. Δέκα μέρες αργότερα εξασφάλισε στις Βρυξέλλες τη δέσμευση των εταίρων για στήριξη. Στις αρχές Μαρτίου, ο κ. Παπακωνσταντίνου ανακοίνωσε ένα πακέτο σκληρών μέτρων που δεν εκτόνωσε την πίεση, τα spreads παρέμεναν πάνω από τις 300 μονάδες. Αντιμέτωπη με τον εφιάλτη των δανειακών υποχρεώσεων του Μαΐου, η κυβέρνηση άρχισε να εκλιπαρεί με «το πιστόλι πάνω στο τραπέζι» και ταυτόχρονα να απειλεί με προσφυγή στο ΔΝΤ. Αυτό δεν το ήθελαν ούτε η ΕΚΤ ούτε η Κομισιόν. Το ήθελε όμως η Γερμανία. Στις 25 Μαρτίου ο μηχανισμός στήριξης, με ουσιαστική συμμετοχή του ΔΝΤ, ήταν έτοιμος. Η κυβέρνηση διαβεβαίωνε ότι δεν θα κάνει χρήση, όμως οι αγορές πίεζαν. Στις 23 Απριλίου ο κ. Παπανδρέου ανακοίνωσε την προσφυγή στον μηχανισμό. Το οικονομικό επιτελείο βρέθηκε αναγκασμένο να διαπραγματευτεί ταχύτατα τη συμφωνία, αφού τα ελληνικά ομόλογα έληγαν στις 9 Μαΐου.

Το διάστημα από την υπογραφή του Μνημονίου ώς το τέλος Ιουλίου ήταν το πιο σοβαρό δείγμα γραφής της κυβέρνησης. Η συμφωνία πέρασε στη Βουλή με 157 από τους 160 βουλευτές και ο κ. Παπανδρέου διέγραψε ακαριαία τους τρεις που απείχαν, για να προλάβει γενίκευση της απειθαρχίας, εν όψει της δύσκολης συνέχειας. Εξαιρετικά επώδυνα μέτρα (αύξηση φόρων, μείωση συντάξεων) «πέρασαν» χωρίς τριβές, ενώ η πλέον επώδυνη ασφαλιστική μεταρρύθμιση της μεταπολίτευσης ολοκληρώθηκε σε δύο μήνες. Στο ίδιο διάστημα υλοποιήθηκαν οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις και ο «Καλλικράτης», ενώ δρομολογήθηκε το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. Μόνο στα θέματα αγοράς ενέργειας έδειξε να καθυστερεί η κυβέρνηση.

Η συνέχεια δεν ήταν πάντως ανάλογη. Η κυβέρνηση δεν κατάφερε να ανατάξει τους φορολογικούς μηχανισμούς, με αποτέλεσμα να υποχρεωθεί να προσφύγει στην περαίωση. Ούτε όμως να δώσει αναπτυξιακή ώθηση στη χώρα, που βυθίζεται στην ύφεση. Ο ανασχηματισμός δεν «έπεισε» την κοινή γνώμη και δεν έχει λειτουργήσει ακόμη. Οι επιλογές στις αυτοδιοικητικές εκλογές δεν ήταν οι καλύτερες, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να φοβάται ένα μήνυμα έντονης αποδοκιμασίας, μόλις στον 13ο μήνα της.

Αποψη: Τα δύο πρόσωπα του ΠΑΣΟΚ

Του Θανου Bερεμη*

Θετικό στοιχείο στη διακυβέρνηση της χώρας από το ΠΑΣΟΚ υπήρξε η συμφωνία με την τρόικα και η αξιόπιστη διαχείριση των όρων του Μνημονίου από τον κ. Παπακωνσταντίνου. Η εικόνα του φέρνει μια πνοή καθαρού αέρα σε έναν αποπνικτικό χώρο. Θετική υπήρξε και η καταιγιστική ψήφιση νόμων για το ασφαλιστικό και τα κλειστά επαγγέλματα, όπως και η αναβολή (έστω) της περίφημης εκτροπής του Αχελώου, χάρη στην κ. Μπιρμπίλη. Ελπιδοφόρο δείγμα γραφής του υπουργείου Παιδείας αποτέλεσε η εξαγγελία μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από την κ. Διαμαντοπούλου και το επιτελείο της. Επαναφέρει τη λογική σε ένα τοπίο γενικευμένης παράνοιας.

Αρνητικό είναι ότι η κυβέρνηση εκπροσωπεί πλέον, ιδιαίτερα μετά τον πρόσφατο ανασχηματισμό, και τα δύο πρόσωπα του Ιανού: το σύγχρονο ΠΑΣΟΚ και το βαθύ. Προστατευόμενοι του δεύτερου είναι και οι συνδικαλιστές των ΔΕΚΟ, που ουδείς τολμά να μας απαλλάξει από το άγος τους, ενώ χειμάζονται ερευνητικά ιδρύματα και κρατικές σχολές από τις περικοπές στον προϋπολογισμό. Οι λαϊκιστές του βαθέος κράτους συντάσσονται με τους επικριτές του Μνημονίου και γεμίζουν με υποψηφιότητες τις επερχόμενες εκλογές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στα αρνητικά εγγράφεται, ακόμη, η χρονοτριβή καταδίκης επώνυμων καταχραστών του δημοσίου χρήματος και η έξωσή τους από τους κόλπους του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία, η σύγχυση αρμοδιοτήτων των υπουργών και υφυπουργών και η αδυναμία της κυβέρνησης να μειώσει και να αναμορφώσει το κράτος. Τέλος, η λανθάνουσα αναπτυξιακή πολιτική είναι περισσότερο ζήτημα νομοθετικών ρυθμίσεων και κινήτρων και λιγότερο ζήτημα άντλησης πόρων.

* Ο Θ. Βερέμης είναι αντιπρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Αποψη: Διαχείριση χωρίς ευκαιρία;

Του Νικου Eυθυμιαδη*

Από την οπτική γωνία ενός ανθρώπου της αγοράς, η αξιολόγηση της χρονιάς που πέρασε θα μπορούσε να βασιστεί σε δύο άξονες, από τη μια τη «Διαχείριση κρίσης» και από την άλλη τη «Μετατροπή της κρίσης σε ευκαιρία». Κατά τη γνώμη μου η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ χειρίστηκε καθυστερημένα αλλά τελικά με επιτυχία τη «διαχείριση», ωστόσο κινδυνεύει να χάσει την «ευκαιρία». Οσο και να μη μας αρέσει το «στρίμωγμα» του Μνημονίου, είναι η μόνη διέξοδος για να μη χρεοκοπήσει η Ελλάδα του ευρώ. Το γεγονός ότι βρέθηκαν δανειστές για 110 δισ. ευρώ δεν είναι ούτε απλό ούτε ήταν εύκολο. Παράλληλα λειτουργεί ως μοχλός πίεσης και αφετηρία για να ληφθούν θεσμικά μέτρα όπως η εξυγίανση του ασφαλιστικού, η αποκέντρωση του κράτους, το άνοιγμα των επαγγελμάτων, δηλαδή βασικά αιτήματα εκσυγχρονισμού που έπρεπε να είχαν γίνει πράξη εδώ και 20 χρόνια. Με αυτό το σκεπτικό, στα θετικά συνυπολογίζεται η σαφής πολιτική βούληση για πάταξη της διαφθοράς, η προσπάθεια ανατροπής της αρνητικής εικόνας που προσέδωσε η κρίση στην Ελλάδα και η αναζήτηση μεγάλων επενδύσεων από το εξωτερικό.

Ολα αυτά τα επώδυνα θα έπρεπε ήδη να συνοδευτούν από μια δεύτερη δέσμη επειγόντων μέτρων για δραστικές μειώσεις της σπατάλης στη διοίκηση, στα νοσοκομεία, στις ΔΕΚΟ και όχι μόνο. Στον τομέα αυτό, η κυβέρνηση έχει μέχρι σήμερα πολύ λίγα να επιδείξει. Το γεγονός ότι το κράτος θα δαπανήσει κοντά στα 25 δισ. περισσότερα ευρώ από ό,τι θα εισπράξει τα λέει όλα! Σημαντικό έλλειμμα παρουσιάζουν οι πρωτοβουλίες για την ταυτόχρονη ανάπτυξη της οικονομίας. Δεν πρέπει για κανένα λόγο να επιτρέψουμε στην ύφεση να εξοντώσει την οικονομία.

* Ο Ν. Ευθυμιάδης είναι επιχειρηματίας, πρώην πρόεδρος ΣΒΒΕ.

• Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 3 Oκτωβρίου 2010