«Πράσινη Ανάπτυξη» από τα λόγια στην πράξη

• Γράφει ο Aντωνης Καρκαγιαννης, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08/11/2009
  

Πρώτα πρώτα, ίσως όλοι εισπράττουμε το ωραίο σύνθημα. Πραγματικά είναι απλό και ωραίο. Οχι μόνο γιατί μας λείπει τόσο το πράσινο χρώμα, ιδιαίτερα σε μας που ζούμε στις γκρίζες τσιμεντένιες πόλεις. Αλλά και γιατί οι περισσότεροι έχουμε απογοητευθεί από την ανάπτυξη που γνωρίσαμε έως τώρα. Αυτοί που ζουν αποκλειστικά από τη μισθωτή εργασία είναι τώρα άνεργοι ή κινδυνεύουν να πέσουν στην ανεργία. Δεν έχουν, συνεπώς, πόρους να ζήσουν. Οι πολυπληθείς μεσαίες τάξεις, τα ελεύθερα επαγγέλματα, οι έμποροι και εμποράκοι, οι τεχνίτες κ.ά. βλέπουν τις δουλειές τους να περιορίζονται και αναγκάζονται να μειώσουν παραγγελίες, υπαλληλικό προσωπικό και να αρκεσθούν σε μικρότερα κέρδη ή να αναπληρώνουν τις ζημίες από τα περιουσιακά τους αποθέματα. Τη μεγαλύτερη ζημία από την «παλιά ανάπτυξη» την υπέστησαν οι αγρότες. Με το σύστημα των επιδοτήσεων έχασαν και το επάγγελμά τους (την πανάρχαια τέχνη να καλλιεργούν φυτά και να τρέφουν ζώα) και τη γη τους, που είναι προϋπόθεση του επαγγέλματος. Μεγάλο μέρος της γης μεταβλήθηκε σε οικόπεδα, δρόμους, πλατείες, γήπεδα ή σε άγονες χέρσες εκτάσεις. Το υπόλοιπο δηλητηριάσθηκε, εν μέρει ανεπανόρθωτα, από τη σπάταλη χρήση λιπασμάτων και χημικών ζιζανιοκτόνων.

Κι όμως, η «παλιά ανάπτυξη» εξακολουθεί να παράγει πλούτο, εξάλλου, δεν έχουμε «άλλη ανάπτυξη» ούτε γνωρίσαμε, που να παράγει πλούτο με τέτοιον δυναμισμό και με αλάνθαστες μέχρι τώρα ισορροπίες. Δεν ήξερε να κατανέμει τον πλούτο δίκαια, δηλαδή σύμφωνα με τις ανάγκες του καθενός. Ηξερε, όμως, να τον κατανέμει σύμφωνα με τις ικανότητες του καθενός και στο σημείο αυτό ήταν αδυσώπητη και όταν χρειαζόταν και εγκληματική.

Ηρθε η κρίση και «ξαφνικά εντός μου άλλαξε ο ρυθμός του κόσμου». Το ΠΑΣΟΚ εξαπέλυσε την «Πράσινη Ανάπτυξη», που εκτός από την ωραιότητα έχει και άλλα χαρίσματα. Είναι αρκετά γενική ώστε ο καθένας με τον όρο αυτό να εννοεί αυτό που θέλει και κυρίως αυτό που επιθυμεί. Αλλος θέλει πάρκο στη γειτονιά του, άλλοι δεν θέλουν κάδους σκουπιδιών στο πεζοδρόμιο και, φυσικά, κανένας δεν θέλει χαβούζα που να συγκεντρώνει τα σκουπίδια του Λεκανοπεδίου. Ολοι θέλουμε εργοστάσια και δουλειές, αλλά μακριά από το δικό μας σπίτι και όλοι οι καταπατητές και αυθαιρεσιούχοι «παλαιάς γενεάς» έγιναν οι πιο φανατικοί οπαδοί της Πράσινης Ανάπτυξης, επειδή δεν θέλουν άλλους καταπατητές και αυθαιρεσιούχους δίπλα τους. Το ΠΑΣΟΚ έχει απαράμιλλη ικανότητα να εξαπολύει τέτοια συνθήματα. Θυμηθείτε εκείνο το σύνθημα των «μη προνομιούχων» που έβαλε δυναμίτη στην κοινωνία του ’70 και του ’80. Ολοι το αποδέχθηκαν με ενθουσιασμό επειδή κανένας δεν θεωρούσε τον εαυτό του «προνομιούχο». Ακόμη και οι πιο προνομιούχες τάξεις είχαν και αυτές τους «μη προνομιούχους».

Το ΠΑΣΟΚ δεν αρνείται τίποτα. Οπως δεν αρνείται καμιά μορφή λαϊκού αγώνα. Οπως δεν αρνείται την απεργία στο λιμάνι του Πειραιά αποκρύπτοντας επιμελώς τη φαυλότητά της. Αποδέχεται την Πράσινη Ανάπτυξη έτσι όπως την εννοεί και την επιθυμεί ο καθένας, ώστε να κρατήσει τον χαρακτήρα και τη δύναμη μαζικού συνθήματος.

Ομως, η ανάγκη για μιαν «άλλη» ανάπτυξη προκύπτει από παρατηρήσεις άλλης τάξεως: από τις παρατηρήσεις ότι εξαντλούνται οι φυσικοί πόροι του πλανήτη (νερό, πετρέλαιο, ατμοσφαιρικός αέρας), που είναι αυτοί κυρίως που τροφοδοτούν την παλαιού τύπου ανάπτυξη, ότι και αυτοί που απομένουν μολύνονται ανεπανόρθωτα, ότι η συγκέντρωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού σε μεγάλες πόλεις προκαλεί ειδική στενότητα γης, άλλους όρους ανθρωπίνων σχέσεων και άλλη ποιότητα ζωής, ότι, τέλος, η συσσώρευση πλούτου στον ένα πόλο και φτώχειας στον άλλο δεν είναι απλώς το «ηθικό παράπτωμα» του συστήματος, αλλά το εκρηκτικό μείγμα των συγκρούσεων, μικρών και μεγάλων, ή το παντοδύναμο κίνητρο φαινομένων όπως η μετανάστευση, που δεν ξέρουμε ακόμα ποια έκταση και ποιο μέγεθος θα λάβουν.

Προκύπτει, συνεπώς, η ανάγκη να συνδέσουμε την Πράσινη Ανάπτυξη με αυτές τις παρατηρήσεις και πραγματικότητες. Και πρώτα με την ενέργεια. Το να αλλάξουμε τις πηγές ενέργειας, τις τόσο ρυπογόνες και ραγδαία εξαντλούμενες, είναι σχεδόν το σύνολο του μεριδίου που επωμίζονται οι σημερινές γενεές για την οικοδόμηση της Πράσινης Ανάπτυξης. Αλλες χώρες το αντιλαμβάνονται και από τώρα ακολουθούν τον δρόμο των νέων μορφών ενέργειας. (Τελευταία, διάβαζα για πρωτοφανή σε μέγεθος και πολυπλοκότητα κέντρα έρευνας νέων μορφών ενέργειας στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.)

Πολλοί αντιλαμβάνονται την Πράσινη Ανάπτυξη σαν ένα ωραίο και χαρούμενο ανοιξιάτικο περίπατο σε πράσινο λιβάδι. Φοβάμαι πως δεν θα είναι έτσι. Οι νέες πηγές ενέργειας υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν σφοδρότερες αντιθέσεις και συγκρούσεις απ’ όσες προκάλεσε η δίψα για πετρέλαιο. Πάρτε ένα παράδειγμα από την ελάχιστη κλίμακα της ελληνικής πραγματικότητας. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος (νομίζω 62%) της ελληνικής ενέργειας παράγεται από εγχώριο λιγνίτη, που είναι η πλέον ρυπογόνος πρώτη ύλη. Αλλά και η πιο φθηνή. Αν θελήσουμε να αντικαταστήσουμε τον λιγνίτη με άλλη πρώτη ύλη, η τιμή του ρεύματος θα διπλασιασθεί. Ποια κυβέρνηση θα τολμήσει να το κάνει και ποια θα μπορέσει να διαχειρισθεί τις αντιθέσεις, πριν από λίγο καιρό έτυχε να παρακολουθήσω, πάνω στο θέμα αυτό, μια συζήτηση στον ΣΚΑΪ με συντονιστή τον Αρη Πορτοσάλτε. Συμμετείχαν ειδικοί επιστήμονες και τεχνοκράτες. Από τότε σκέφτομαι αν υπάρχει τρόπος τέτοιες συζητήσεις να γενικεύονται. Δεν τολμώ να σκεφθώ αν υπάρχουν μηχανισμοί «διαμεσολάβησης» ανάμεσα στην επιστήμη και στον λαό, ώστε να μαθαίνουμε και εμείς περί τίνος πρόκειται.

Είναι ωραίο και αισιόδοξο σύνθημα η Πράσινη Ανάπτυξη. Το κακό είναι ότι πρέπει από σύνθημα να μετατραπεί σε πρόγραμμα συγκεκριμένο με ορατούς στόχους. Διαφορετικά και ως σύνθημα γρήγορα θα χάσει τη δύναμή του...

Τα πρώτα μέτρα

Καλά τα χιλιάδες κρατικά αυτοκίνητα που η νέα κυβέρνηση αποφάσισε(;) να τα περιορίσει δραστικά (δηλαδή κατά τα εξής... 35 για την ώρα) και να αγοράσει άλλα υβριδικά ώστε να είναι συνεπής στο νέο οικολογικό και οικο-δήθεν στυλ. Ας ξεκαθαρίσει, όμως, από άποψη αρχών και θέσεων, αν το μέτρο αποβλέπει στον περιορισμό των κρατικών δαπανών ή προσπαθεί να συνδυάσει το τερπνόν μετά του ωφελίμου ώστε να ενισχυθεί έτι περαιτέρω το εγχώριο και διεθνές εμπόριο αυτοκινήτων, συνεχίζοντας τη φανερή και διακηρυγμένη πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης. Αν πάλι, από απόψεως αρχών και θέσεων πάντοτε, σκοπός της είναι να περιορίσει τις κρατικές δαπάνες, την ατμοσφαιρική μόλυνση και προπαντός την αλαζονεία της εξουσίας, καλό θα ήταν να μας πει ότι θα αποσύρει αμέσως τις μισές τουλάχιστον από εκείνες τις φοβερές λιμουζίνες και λιμουζινούλες με τα «φιμέ» παράθυρα, ότι θα εξαντλήσει τις δυνατότητες των υπολοίπων και σταδιακά θα τα αντικαταστήσει με υβριδικά... ή με ό,τι άλλο θέλει και «τοις πάσι», ας πούμε με... μοτοσικλέτες και ποδήλατα.

Και τι να πούμε με τις δεκάδες επιτροπές που περιβάλλουν το κάθε υπουργείο και τους κρατικούς οργανισμούς με αμειβόμενα μέλη. Αντε να βρεις ποιες είναι χρήσιμες και απαραίτητες και ποιες παντελώς άχρηστες και προσχήματα για να εισπράττουν οι «δικοί μας γαλάζιοι» ή «οι δικοί μας πράσινοι» έναν δεύτερο ή τρίτο μισθουλάκο, ο οποίος επιπλέον φορολογείται αυτοτελώς. Και τέλος, τι θα γίνει με τους εκατοντάδες «συμβούλους» και τους άλλους κομματικούς εγκαθέτους των υπουργών και των παραϋπουργών. Δεν είναι μόνο ζήτημα περιορισμού των κρατικών εσόδων, αλλά κυρίως τρόπου διοικήσεως των υπουργείων από τα δύο «πολυχρονεμένα» κόμματα εξουσίας.

Είναι φυσικό και το κατανοούμε ότι οι καημένοι «πράσινοι ημέτεροι», πεντέμισι χρόνια στο «ψυγείο της Ν.Δ.» έχουν «στεγνώσει» από δόξα και χρήμα και δικαίως έχουν τις διεκδικήσεις τους. Αλλά και η κυβέρνηση έχει υποχρέωση να μας πει, να διακηρύξει και να το αναγράψει αιτιολογημένα στην ιστοσελίδα της, από άποψη αρχών και θέσεων πάντοτε, αν θα συνεχίσει τον ίδιο τρόπο διοίκησης των υπουργείων ή αν θα τον αλλάξει ριζικά και θα θεωρήσει την υπαλληλική ιεραρχία, όποια και να ’ναι, σαν τον φυσικό και νόμιμο σύμβουλο των υπουργών και των παραϋπουργών. Ετσι για αρχή. Να σημειώσω ότι δεν ακούσαμε ποτέ την πολυμήχανη κατά τα άλλα (και όλως συμπληρωματικώς «γαλαζοπράσινη» ΑΔΕΔΥ να διεκδικεί ένα τόσο καίριο θεσμικό αίτημα υπέρ των «υπηκόων» της υπαλλήλων πράσινων και γαλάζιων.

Αν κάποιος υπουργός ή παραϋπουργός θεωρεί απαραίτητη και χρήσιμη κάποια επιτροπή ή κάποιο ειδικό σύμβουλο με γνώση και πείρα, οφείλει να το αιτιολογήσει εξαντλητικά, να ορίσει το αντικείμενο της ασχολίας του και την αμοιβή και φυσικά, τη διάρκεια της αποστολής. Στη Δημόσια (και παραδημόσια) Διοίκηση επί δεκαετίες συσσωρεύθηκαν πολλά και «παράδοξα» προβλήματα. Κορφολογούμε ό,τι πέφτει στην αντίληψή μας.

ΥΓ.: Ακουσα την κ. Λούκα Κατσέλη να μιλάει, στην τηλεόραση και φοβάμαι ότι μπήκαμε ήδη στην πρώτη περιπέτεια ατέρμονων και ψευδεπίγραφων... διαλόγων.

• Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη, Η Καθημερινή, 15/10/2009

Κυβέρνηση γρίφος

Δεν ξέρω γιατί οι συγχωριανοί μου με θεωρούν πηγή εγκύρων πληροφοριών και απόψεων. Θεωρώ αδικαιολόγητη την πεποίθησή τους γιατί, τόσα χρόνια, ποτέ δεν είχα κάποια σημαντική πληροφορία ή «βαρύνουσα άποψη» να τους πω και, πράγματι, ποτέ δεν τους είπα. Συνήθως γνωρίζω ό,τι γνωρίζουμε όλοι μας και αυτά είναι αρκετά.

Μου τηλεφώνησαν λοιπόν χθες από το χωριό μου και με ρώτησαν: «Πώς σου φάνηκε η νέα κυβέρνηση;» Αιφνιδιάστηκα γιατί μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα υποθέσει ότι έπρεπε να μου φανεί κάπως, καλή ή κακή. Δεν είχα άλλωστε τα στοιχεία για να σχηματίσω γνώμη, καλή ή κακή, θετική ή αρνητική. Νομίζω ότι κανένας δεν τα έχει, ούτε καν ο πρωθυπουργός που επέλεξε τα μέλη της κυβέρνησής του. Τα επέλεξε βέβαια με κάποια κριτήρια, αλλά και αυτά δεν τα γνωρίζουμε. Το μόνο βέβαιο, αλλά και αυτό όχι απολύτως, είναι ότι τα μέλη της νέας κυβέρνησης είναι πιστά στον πρωθυπουργό και δεν θα του φέρουν ποτέ αντίρρηση, όχι απαραιτήτως και πάντοτε καλό.

Είπα, λοιπόν, στους συγχωριανούς μου που με ρωτούσαν ότι είναι «μια κυβέρνηση γρίφος». Ολα μένει να αποδειχθούν και μάλιστα σε συγκυρία εξαιρετικά δύσκολη, όπου η αποτυχία παίζεται με περισσότερες πιθανότητες. Το μόνο πρόσωπο για το οποίο μπορούμε να στοιχηματίσουμε είναι ο πρωθυπουργός, ο Γιώργος Παπανδρέου. Επί είκοσι και πλέον χρόνια δοκιμάζεται και κρίνεται από τη δημόσια εμφάνισή του, πολέμησε και πολεμήθηκε και μπορούμε να πούμε ότι έδειξε ελαττώματα, αλλά και πολλές αρετές: καρτερία, ανθεκτικότητα, πείσμα, ευγένεια και νομίζω ειλικρίνεια. Ανατράφηκε, θα έλεγα, σε διεθνές περιβάλλον, δεν μ’ αρέσει η λέξη «κοσμοπολίτης», περισσότερο του ταιριάζει ο όρος πολίτης που κινείται άνετα και με αυτοπεποίθηση σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Ολα αυτά είναι σημαντικά προτερήματα για έναν ηγέτη στον περίπλοκο σύγχρονο κόσμο. Πολλές φορές δεν καταλαβαίνουμε τις ιδέες και πρωτοβουλίες του ή τη συμπεριφορά του. Δεν είμαι βέβαιος αν αυτό μας συμβαίνει γιατί παραμείναμε αμετανόητα Βαλκάνιοι...

Από τα υπόλοιπα μέλη της κυβέρνησης, τα μισά για πρώτη φορά εμφανίζονται δημόσια στην πολιτική σκηνή. Για μερικούς ακούω ότι έχουν κάνει πολύ καλές σπουδές, θα έλεγα μοντέρνες σπουδές, σε μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Για άλλους ότι έπαιξαν σημαντικό αλλά αφανή ρόλο, στο πλευρό πάντοτε του Γιώργου Παπανδρέου. Ολα αυτά καλά και άγια. Λείπει όμως η δημόσια δοκιμασία, εκεί που ο πολιτικός δοκιμάζει τις ικανότητές του και τις αρετές του. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, την εποχή του θριάμβου του, έφερε στην πολιτική σκηνή πολλά νέα και άγνωστα πρόσωπα, που «δεν τα γνώριζε ούτε ο θυρωρός τους». Οπως ξέρετε το αποτέλεσμα εκείνης της συγκομιδής ήταν ανάμεικτο.

Χαιρόμαστε που έχουμε μια κυβέρνηση με πρόσωπα νέα και άφθαρτα. Είναι μια πρόκληση, όχι για μας, αλλά για τα ίδια, να δείξουν αφοσίωση στο έργο τους, να εξαντλήσουν τις ικανότητές τους και να διαμορφώσουν το νέο πολιτικό ήθος. Οσο για μας είναι πολύ φυσικό όταν βλέπουμε νέα πρόσωπα σε ύπατα αξιώματα να ζητούμε δείγματα γραφής. Από αυτή την άποψη η κυβέρνηση είναι γρίφος...

• Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη, Η Καθημερινή, 08/10/2009

Στα υπουργεία

Σήμερα ορκίζονται οι νέοι υπουργοί και το αργότερο αύριο θα αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Μέχρι τώρα τόσο επί ΠΑΣΟΚ παλαιότερα όσο και επί Ν.Δ. πρόσφατα, αυτή η σεμνή τελετή ανάληψης των καθηκόντων είχε μια φωτεινή και μια σκοτεινή πλευρά. Τη φωτεινή πλευρά τη γνωρίζουμε όλοι γιατί την παρακολουθούμε στις τηλεοράσεις. Χαρές, συγκινήσεις, λογύδρια, αισιοδοξία για το «καλό του τόπου», όλα ενώπιον των υπαλλήλων που χειροκροτούν. Ερχόμενοι και αποχωρούντες είναι καλοπροαίρετοι και εμφορούνται από ευγενείς διαθέσεις και σκέψεις. Με τόσο υψηλό φρόνημα στα υπουργεία είμαι βέβαιος ότι όλα θα πάνε καλά με τους νέους υπουργούς.

Η άλλη πλευρά, η σκοτεινή, είναι εντελώς διαφορετική. Εκτυλίσσεται σταδιακά την ίδια μέρα και ολοκληρώνεται τις επόμενες. Δεν τη βλέπουν οι τηλεοράσεις και δεν τη βλέπουμε και εμείς. Μοιάζει με επιδρομή κομάντος σε εχθρικό φρούριο. Ο νέος υπουργός καταλαμβάνει το υπουργείο του, συνοδευόμενος από έμπιστους «συμβούλους», από γραμματείς και τηλεφωνήτριες, σωματοφύλακες και οδηγούς, αλλά και από πλήθος άλλων εμπίστων με απροσδιόριστες αρμοδιότητες. Εχουν βασικά χαρακτηριστικά: είναι έμπιστοι του κόμματος στο οποίο ανήκει και ο υπουργός και συχνά προέρχονται από το οικογενειακό του και το φιλικό του περιβάλλον. Το δεύτερο και σημαντικό, είναι εντελώς άσχετο με το αντικείμενο του υπουργείου, με τη δουλειά που κάνει, γι’ αυτό οι υπάλληλοι του υπουργείου τούς ονομάζουν «αλεξιπτωτιστές». Συχνά, οι σπουδές τους (αν έχουν κάνει) και η επαγγελματική τους σταδιοδρομία ουδέποτε διασταυρώθηκε με τη δουλειά και τις αρμοδιότητες του υπουργείου, του οποίου τώρα ορίζεται «σύμβουλος». Ετσι, μπορείτε να συναντήσετε έναν απόστρατο αξιωματικό «σύμβουλο» στο υπουργείο Παιδείας και έναν καθηγητή της Μέσης Εκπαίδευσης «σύμβουλο» στο υπουργείο Υγείας.

Θα μου πείτε ότι όλοι αυτοί οι παρατρεχάμενοι των υπουργών και υφυπουργών δεν χρειάζονται να έχουν ειδικές γνώσεις και ειδικές εμπειρίες. Οι περισσότεροι σχηματίζουν την ομάδα των «αραχτών», πηγαίνουν στα υπουργεία ακριβώς για να μην έχουν αρμοδιότητες, ευθύνες και δουλειά. Λέγεται ότι περίπου χίλιοι δάσκαλοι και καθηγητές έχουν αποσπαστεί σε υπουργεία και σε βουλευτικά γραφεία, μετατρέποντας τη δημόσια επαγγελματική θέση σε αργομισθία.

Ολα αυτά που σας περιγράφω ίσως δεν είναι και τόσο βλαβερά στην ταλαίπωρη Δημόσια Διοίκηση. Στο κάτω κάτω ο υπουργός που και αυτός είναι άσχετος με τη δουλειά που αναλαμβάνει, έχει ανάγκη από έμπιστους ανθρώπους, που να τους συμβουλεύεται. Ας έχει όσους θέλει, έστω και με έξοδα του Δημοσίου. Το μεγάλο κακό για την πολύπαθη Δημόσια Διοίκηση αρχίζει από τη στιγμή που ο υπουργός θελήσει να διοικήσει το υπουργείο του με τους άσχετους ή σχετικούς, αλλά πάντοτε κομματικούς εγκάθετους «συμβούλους» του και όχι με την υπαλληλική ιεραρχία. Πηγαίνουν να αναλάβουν καθήκοντα στα υπουργεία με την περιρρέουσα πεποίθηση ότι οι υπάλληλοι είναι τεμπέληδες και άχρηστοι γραφειοκράτες. Προσπαθούν να τους υποκαταστήσουν με «συμβούλους» και άλλους κομματικούς παρατρεχάμενους. Πρώτον, κάνουν λάθος: τα υπουργεία έχουν και άχρηστους, αλλά έχουν και ικανά στελέχη, με γνώση και πείρα. Οταν περιφρονείς και παραμερίζεις τούς κατά νόμον αρμόδιους και υπεύθυνους υπαλλήλους είναι βέβαιο ότι θα σου ανταποδώσουν την περιφρόνηση με αδιαφορία και αδράνεια. Δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά.

Αλλά το μεγαλύτερο κακό βρίσκεται στο ότι με αυτόν τον τρόπο διοίκησης των υπουργείων που είναι ο κανόνας, μέσω «συμβούλων» και κομματικών εγκαθέτων ανοίγει διάπλατα ο δρόμος του κομματισμού στη Δημόσια Διοίκηση, που την αχρήστευσε και την έκανε πολυδάπανη. Θα ήθελα, αλλά δεν τολμώ να ελπίσω ότι η νέα κυβέρνηση θα αλλάξει μεθόδους και συνήθειες...

• Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη, Η Καθημερινή, 07/10/2009

ΑΠΟΨΕΙΣ

Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη

	Στα υπουργεία
	Ιδέες και πρόσωπα
	Η νέα πλειοψηφία
	Συμμαχίες
	Οικολόγοι - Πράσινοι, μια νέα έκφραση
	Δημοσκοπήσεις
	Αυτοδυναμία
	Παράλογες αφετηρίες αριστερής πολιτικής
	Η επόμενη μέρα
	Η απόσυρση
	Οι δύο «μονομάχοι»

Η νέα πλειοψηφία

Με την τυπικότητα τελεσθείσης τελετουργίας συνήθως καταλήγουμε στο «ο λαός απεφάνθη». Συνήθως, με αυτό το «απεφάνθη» σημειώνουμε το τέλος μιας διαδικασίας και την αρχή μιας άλλης. Εννοούμε το «απεφάνθη» οριστικό και αναμφισβήτητο, προερχόμενο από τον ύπατο παράγοντα του πολιτεύματός μας, ο οποίος θεωρείται ότι δεν κάνει ποτέ λάθος αλλά και όταν κάνει... έχει πάντοτε δίκαιο. Εν τούτοις, γιατί ψήφισε και «απεφάνθη» έτσι και όχι διαφορετικά, αποτελεί πάντοτε αντικείμενο αναλύσεων, μελέτης και σκέψεων, ιδιαίτερα από το κόμμα και την ηγεσία του κόμματος που υπέστη την κύρια και κρίσιμη ήττα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση από το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και την ηγεσία της. Είναι νωρίς ακόμη για να πούμε ότι υπέστη συντριβή, βρέθηκε όμως πάλι στο χαμηλότερο ιστορικό της ποσοστό. Από τα έδρανα της αντιπολίτευσης πλέον θα έχει τον χρόνο και την άνεση να σκεφθεί και να καταλήξει σε συμπεράσματα. Ποια λάθη έκανε, ποιο ύφος και ποια ηθική διακυβέρνησης εφάρμοσε, ποια εικόνα εξέπεμπε, πίκρανε και αποκαρδίωσε τον λαό και τους οπαδούς της. Οταν εξελέγη αυτή η κυβέρνηση το 2004, θυμάμαι ότι είπα μέσα μου: «Αυτή η κυβέρνηση έχει όλο τον αέρα στα πανιά της». Πώς τα κατάφερε και τον έστρεψε εναντίον της, είναι πρόβλημα και ταυτόχρονα αίνιγμα.

Ας φύγουμε όμως από το «απεφάνθη» με την αρνητική του έννοια. Ας κάνουμε ένα βήμα προς το «απεφάνθη» με τη θετική του σημασία. Γύρω από το ΠΑΣΟΚ και τον Γιώργο Παπανδρέου σχηματίσθηκε μια νέα λαϊκή πλειοψηφία. Δεν έχει ούτε το μέγεθος ούτε τον ενθουσιασμό της παλαιάς πλειοψηφίας του Ανδρέα Παπανδρέου. Παρά το μέγεθος και τον ενθουσιασμό, όμως, η διαχείριση εκείνης της πλειοψηφίας από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ άφησε μάλλον πικρές εμπειρίες, κυρίως όσον αφορά τις υποθέσεις του κράτους και της διοίκησης. Τουλάχιστον οι μισοί Ελληνες πιστεύουν ότι η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ τότε κατασπατάλησε την πλειοψηφία που της χάρισε ο λαός. Οπωσδήποτε, εκείνη η πλειοψηφία και η διαχείρισή της δεν αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση.

Η νέα πλειοψηφία από κάθε άποψη είναι εντυπωσιακή. Μένει να αποδειχθεί ότι είναι πραγματικά νέα και σύγχρονη και αυτό σε μεγάλο βαθμό θα κριθεί από το πώς η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ θα τη χειρισθεί. Πραγματικά νέα σημαίνει ότι έχει νέες ιδέες και νέες επιδιώξεις. Τα προβλήματα είναι πολλά και δύσκολα, ενώ οι ανάγκες είναι πολλές επίσης, πιεστικές και αντιφατικές, σε μια κοινωνία ανοιχτή και πολυεδρική. Είναι αδύνατη η λύση όλων των προβλημάτων και η ικανοποίηση όλων των αναγκών. Αν το ΠΑΣΟΚ και ο Γιώργος Παπανδρέου κατορθώσουν, με μια αυστηρή ιεράρχηση προβλημάτων και αναγκών να βάλουν τη χώρα σ’ ένα δρόμο ισόρροπης και εξορθολογισμένης πορείας, θα έχουν κάνει ένα μεγάλο βήμα.

Σε σχέση με τα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε στο παρελθόν, αλλά και σε σχέση με τη διακυβέρνηση της Ν.Δ., κομβικό σημείο είναι ο ρόλος του κράτους και της διοίκησης στην κοινωνική οργάνωση και στις επαφές με τον πολίτη. Να επιλέξουμε ανάμεσα στο κράτος πάτρωνα και δυνάστη και στο κράτος επιτελικό ρυθμιστή. Και φυσικά, ιδιαίτερη σημασία έχει η ηθική εικόνα της νέας κυβέρνησης, ως καθημερινή αξία, αλλά και ως υπόδειγμα συμπεριφοράς.

• Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη, Η Καθημερινή, 05/10/2009