Κυβερνητικές παλινωδίες με θύμα τη ναυτιλία

• Του Νικου Μπαρδουνια, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 19 Nοεμβρίου 2010

«Οπως η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς υπουργείο Πετρελαίου έτσι και η Ελλάδα δεν νοείται χωρίς υπουργείο Ναυτιλίας», είχε πει πριν από αρκετό καιρό στο πλαίσιο εκδήλωσης «Ποσειδώνια 2010» ο πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ) Θεόδωρος Βενιάμης, εκφράζοντας με αυτόν τον τρόπο τη διαφωνία του εφοπλιστικού κόσμου με τη διάσπαση του πρώην υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας και τον κατακερματισμό του Λιμενικού Σώματος.

Η συγκεκριμένη απόφαση της κυβέρνησης Παπανδρέου από τη στιγμή που υλοποιήθηκε προκάλεσε αρκετά προβλήματα και δυσλειτουργίες στη ναυτιλία. Η ναυτιλιακή κοινότητα έφθασε, μάλιστα, στο σημείο να θέσει ευθέως το ερώτημα εάν «η κυβέρνηση θέλει την ελληνική ναυτιλία ή όχι». Ετσι, πριν από τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα ιδρυθεί υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας, το οποίο θα συγκεντρώσει το σύνολο των αρμοδιοτήτων που έχουν σχέση με τις δραστηριότητες της ναυτιλίας, προκαλώντας χαμόγελα στους ανθρώπους της ναυτιλίας που, όμως, δεν κράτησαν για πολύ. Γιατί; Διότι το Λιμενικό Σώμα συνέχιζε να παραμένει διασπασμένο σε δύο υπουργεία χωρίς σαφείς αρμοδιότητες.

• Προβλήματα

Οι «μάχιμες » υπηρεσίες πέρασαν στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και όλες οι υπόλοιπες στο υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων. Αυτή η εξέλιξη εκτός των προβλημάτων που έφερε στην εύρυθμη λειτουργία της ναυτιλίας προκάλεσε και τεχνικής φύσεως ζητήματα. Οι εργαζόμενοι, πολιτικό προσωπικό και Λιμενικοί, ανάλογα σε ποια Υπηρεσία βρίσκονταν, άρα και σε ποιο υπουργείο, χωρίστηκαν σε δύο «στρατόπεδα»: «Τους δικούς» μας και τους «άλλους». Η διάσπαση αυτή συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, καθώς κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς σε ποιον θα πρέπει να αποταθεί για το ένα ή το άλλο θέμα ή από ποιον θα πάρει έγκριση για διάφορες ενέργειες, οι οποίες μέχρι πριν από ένα έτος αποτελούσαν απλές διαδικασίες... Η φράση «εμείς ασχολούμαστε με άλλα θέματα, πηγαίνετε στους απέναντι», ακούγεται όλο και πιο συχνά στο κτίριο. Οπως, όλο και ποιο συχνά εμφανίζεται εικόνα ασυνεννοησίας ακόμη και για την έκδοση μιας απλής ανακοίνωσης!

Οι δύο υπουργοί, Προστασίας του Πολίτη, Χρήστος Παπουτσής και Θαλάσσιων Υποθέσεων Γιάννης Διαμαντίδης, όσο κι αν προσπάθησαν δεν μπόρεσαν να βρουν τη «χρυσή τομή» στο θέμα του Λιμενικού Σώματος και των αρμοδιοτήτων του. Η διαμάχη τους έφθασε μέχρι και τον υπουργό Επικρατείας Χάρη Παμπούκη, αλλά και πάλι χωρίς αποτέλεσμα... Την ίδια στιγμή σημαντικά θέματα που έχουν σχέση με την ακτοπλοΐα και τις «άγονες» γραμμές, τους ελέγχους αξιοπλοΐας των πλοίων, τη στήριξη της ποντοπόρου ναυτιλίας, την αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης, αλλά και τον χειρισμό άλλων «λεπτών» θεμάτων παρέμεναν μετέωρα, καθώς δεν ήταν ξεκάθαρο ποιο υπουργείο θα τα χειρισθεί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η υπόθεση με το πλοίο «Στροφάδες IV», το οποίο κατέπλευσε στο λιμάνι του Πειραιά προερχόμενο από τη Λιβύη και οι αρχές «ψάχνονταν» ποιο υπουργείο θα διαχειρισθεί το θέμα. Μάλιστα, κατά πληροφορίες, εξαιτίας του αλαλούμ που επικρατεί με τις αρμοδιότητες του Λιμενικού, για τη διαχείριση της συγκεκριμένης υπόθεσης βρέθηκαν στον Θάλαμο Επιχειρήσεων του Λιμενικού Σώματος, τόσο ο αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. όσο και ο παραιτηθείς αρχηγός του Λιμενικού Σώματος! «Δύο σε ένα», είπαν κάποιοι ειρωνικά, θέλοντας να αναδείξουν το απόλυτο χάος που επικρατεί με τη διάσπαση του Λιμενικού Σώματος και την υπολειτουργία του υπουργείου Θαλάσσιων Υποθέσεων.

Ετσι, ύστερα και από την τελευταία περιπέτεια με το πλοίο «Στροφάδες IV», που ευτυχώς είχε αίσιο τέλος, το... χάος κλήθηκε να λύσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

Την περασμένη Τετάρτη οι κ. Παπουτσής και Διαμαντίδης συναντήθηκαν με τον πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου και αποφασίσθηκε να ιδρυθεί αρχηγείο Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής και το σχετικό νομοσχέδιο «χρεώθηκε» να το ετοιμάσει ο Χρήστος Παπουτσής. Οι υπηρεσίες αστυνομικού χαρακτήρα θα περάσουν στον έλεγχο του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ο αρχηγός θα αναφέρεται στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, ενώ μέχρι σήμερα, βάσει του Π.Δ. /96 ο αρχηγός αναφερόταν στον κ. Διαμαντίδη. Οι υπηρεσίες του Λιμενικού Σώματος που έχουν αντικείμενο την ποντοπόρο ναυτιλία, την ακτοπλοΐα, τα λιμάνια, την κρουαζιέρα και την αλιεία θα υπάγονται στο υπουργείο Θαλασσίων Υποθέσεων.

• «Δανεικοί» λιμενικοί

Ομως, αποφασίσθηκε και κάτι ακόμη, σταδιακά να αποστρατιωτικοποιηθεί το υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας και οι «δανεικοί» Λιμενικοί να επιστρέψουν στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Το δε υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων να μετεξελιχθεί σε Αναπτυξιακό - Οικονομικό υπουργείο με αντικείμενο τη ναυτιλία, την κρουαζιέρα και τα αναπτυξιακά έργα των λιμένων.

Ναυτιλιακοί κύκλοι, πάντως, ανέφεραν ότι η ναυτιλία δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς το Λιμενικό Σώμα και θα χρειασθούν πολλά χρόνια, καθώς και δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, προκειμένου να εκπαιδευτούν πολιτικά στελέχη για να διαχειρισθούν τις ναυτιλιακές υποθέσεις. «Δεν κατανοούμε γιατί τόση μανία να φύγει το Λιμενικό Σώμα από τη ναυτιλία, όπως επίσης δεν κατανοούμε γιατί ορισμένοι πολιτικοί δεν θέλουν ενιαίο φορέα για τη ναυτιλία», ανέφεραν στην «Κ» ναυτιλιακοί κύκλοι.

ΣΤΑΥΡΟΛΕΞΟ Ο διαμελισμός του υπουργείου Ναυτιλίας

Σε σταυρόλεξο για πολύ δυνατούς λύτες εξελίσσεται ο διαμελισμός του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του στα νέα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και Προστασίας του Πολίτη, καθώς απομένει να αποδειχθεί και στην πράξη ότι η εν λόγω απόφαση της νέας κυβέρνησης εμπεριέχει μια συγκεκριμένη λογική η οποία προς το παρόν δεν έχει επεξηγηθεί επαρκώς όσον αφορά τη ναυτιλία.

Σύμφωνα με τους νέους σχεδιασμούς το Λιμενικό Σώμα περνά υπό τον έλεγχο του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του κ. Μ. Χρυσοχοΐδη ενώ τα θέματα της ποντοπόρου ναυτιλίας μπαίνουν υπό την ομπρέλα των αρμοδιοτήτων της νέας υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας κυρίας Λούκας Κατσέλη. Τα λιμάνια και η λιμενική πολιτική αρχικά προβλεπόταν να βρίσκονται και αυτά υπό τον έλεγχο του κ. Χρυσοχοΐδη αλλά στη συνέχεια εμφανίστηκαν στον Πειραιά να ζητούν να ενημερωθούν για τα λιμάνια σύμβουλοι της κυρίας Κατσέλη. Με βάση τα Προεδρικά Διατάγματα που αναφέρονται στις συγχωνεύσεις των υπουργείων το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής σπάει σε τρία κομμάτια και οι αρμοδιότητές του περνούν στα νέα υπουργεία Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, Προστασίας του Πολίτη, αλλά και στο υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης.

▅ Περί γραμματέων
Στην ηλεκτρονική όμως σελίδα του Πρωθυπουργικού Γραφείου (www.opengov.gr) μέσω της οποίας προκηρύσσονται οι θέσεις των Γενικών Γραμματέων, το υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας δεν έχει καμιά γραμματεία, ενώ δύο γραμματείες θα έχει το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και συγκεκριμένα τις γραμματείες Εμπορικής Ναυτιλίας και Λιμένων και Λιμενικής Πολιτικής και μία γραμματεία θα έχει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, αυτή του Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής. Επίσης προς το παρόν δεν είναι γνωστό τι θα γίνει με άλλα βασικά κομμάτια της ναυτιλίας, όπως τα ασφαλιστικά ταμεία των ναυτικών (ΝΑΤ- Οίκος Ναύτου, κ.ο.κ.), αλλά και με τη ναυτική εκπαίδευση. Οι σκέψεις που τώρα επικρατούν είναι τα ασφαλιστικά ταμεία να μεταβιβαστούν στο υπουργείο Εργασίας και η ναυτική εκπαίδευση στο υπουργείο Παιδείας.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις και όπως επισημαίνουν οι πηγές του «Βήματος», από το κυβερνητικό στρατόπεδο έχουν ήδη καταγραφεί τα προβλήματα που παρατηρούνται στον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων και στο αμέσως προσεχές διάστημα θα υπάρξουν διορθωτικές κινήσεις ώστε να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία του τομέα της ναυτιλίας που τώρα έχει διαταραχθεί.

▅ Ο έλεγχος της ακτοπλοΐας
Αδιευκρίνιστο παρέμενε σε ποιου τον έλεγχο βρίσκεται τελικά η ακτοπλοΐα. Ολοι υποθέτουν πως η ακτοπλοΐα βρίσκεται και αυτή υπό την κυρία Κατσέλη, αλλά υπάρχουν και πληροφορίες που θέλουν τον νέο υπουργό Μεταφορών, Υποδομών και Δικτύων κ. Δ. Ρέππα να διεκδικεί και αυτός τον κλάδο της ακτοπλοΐας, αφού για το υπουργείο του προβλέπεται Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Είναι πλέον κοινός τόπος στην ελληνική ναυτιλιακή βιομηχανία πως ο κλάδος ζει ιστορικές στιγμές.

Υστερα από 64 χρόνια από τότε που ιδρύθηκε, το 1945, το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας παύει να υπάρχει. Παράλληλα ύστερα από 90 χρόνια από την ίδρυσή του, το 1919, το Λιμενικό Σώμα σταματά να είναι ο ισχυρός βραχίονας της ναυτιλιακής πολιτικής της Ελλάδας. Ενισχύεται πλέον δυναμικά ο ρόλος του ως Ακτοφυλακής και περιορίζονται δραστικά οι αρμοδιότητές του στην παραγωγή και άσκηση ναυτιλιακής πολιτικής, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Αυτή όμως δεν είναι η πρώτη φορά που το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας παύει να υπάρχει. Το ίδιο είχε συμβεί και το 1971 όταν είχε γίνει υφυπουργείο και είχε ενταχθεί υπό το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, ενώ ορισμένες αρμοδιότητές του είχαν μεταβιβασθεί στα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Εργασίας.

Υστερα από δύο χρόνια και συγκεκριμένα το 1973 επανασυστάθηκε το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, όταν διαπιστώθηκε ότι η ανάγκη για άμεση αντιμετώπιση των ιδιόμορφων θεμάτων μιας ναυτιλίας που δραστηριοποιείται κυρίως στον διεθνή στίβο αλλά και των ιδιόμορφων συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε αυτήν επέβαλλαν μια συνολική και ολοκληρωμένη πολιτική που δεν μπορούσε να εξυπηρετηθεί με τη μορφή που είχε ο διοικητικός φορέας της ναυτιλίας ως τότε.

Οσο όμως και αν άλλαξαν τα εργαλεία ή οι τρόποι δια χείρισης της ναυτιλίας των Ελλήνων η ουσία παραμένει η ίδια. Είμαστε μια μικρή χώρα με τη μεγαλύτερη ναυτιλία του πλανήτη, με τα πλοία που τη συγκροτούν- 3.500 μονάδες σχεδόν- να ταξιδεύουν στις θάλασσες του κόσμου, 24 ώρες το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα, 365 ημέρες τον χρόνο, χωρίς καμιά διακοπή. Αυτό και μόνο το δεδομένο αρκεί για να προβληματίζονται έντονα οι έλληνες ναυτιλιακοί παράγοντες για τις σχεδιαζόμενες αλλαγές.

Καίρια ζητήματα όπως οι επιθεωρήσεις των πλοίων, οι νηολογήσεις τους, πρωτίστως η χάραξη ναυτιλιακής πολιτικής, τα θέματα της ναυτικής εργασίας, η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά και το μείζον θέμα της ναυτικής εκπαίδευσης και της προσέλκυσης νέων στα ναυτικά επαγγέλματα είναι από μόνα τους θεμελιώδη κεφάλαια της ναυτιλίας των Ελλήνων που εισέρχονται πλέον σε μια νέα κατάσταση η οποία όμως δεν είναι ξεκάθαρη.

Η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών ως και την Παρασκευή ανέμενε συνάντηση με την κυρία Κατσέλη από την οποία περιμένει να λάβει απαντήσεις σε όλα αυτά τα σοβαρά θέματα που έχουν προκύψει από την αναδιάταξη των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας. Από τις απαντήσεις που θα λάβει η διοίκηση της ΕΕΕ θα εξαρτηθεί άμεσα και καταλυτικά του τι είδους σχέσεις θα αποκτήσει η νέα κυβέρνηση με τον ελληνικό εφοπλισμό, τον οποίο εμφανίζεται, με δηλώσεις του πρωθυπουργού κ. Γ. Παπανδρέου, να εκλαμβάνει ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της εθνικής οικονομίας της χώρας.

• Γ. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009