Δυσάρεστος, αλλά χρήσιμος

• H κατάσταση της οικονομίας απεδείχθη ακόμη χειρότερη από αυτήν που όλοι νομίζαμε. Το πρόβλημα είναι διαχρονικό και η παθογένεια διακομματική, αλλά οι ευθύνες της προηγούμενης κυβέρνησης, και προσωπικά του Κώστα Καραμανλή, είναι μεγάλες.
  

Παραταύτα, κατά την προεκλογική περίοδο αυτός που έλεγε την αλήθεια ήταν ο τέως πρωθυπουργός. Προειδοποιούσε ότι έρχονται δύο δύσκολα χρόνια και μιλούσε ευθέως για πάγωμα μισθών και άλλα σκληρά μέτρα. Σε κάποια στιγμή, μάλιστα, που συνεργάτης του τον ρώτησε μήπως, για επικοινωνιακούς λόγους, θα ήταν προτιμότερο ο ίδιος και τα στελέχη της Ν.Δ. να χρησιμοποιούν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου τον όρο «σταθεροποίηση» μισθών αντί για «πάγωμα», ο κ. Καραμανλής αρνήθηκε. «Πάγωμα θα λέμε, γιατί πάγωμα προτείνουμε. Θα πούμε την αλήθεια». Οταν στις αρχές Σεπτεμβρίου ο κ. Καραμανλής αποφάσισε την προκήρυξη πρόωρων εκλογών ζητώντας νωπή λαϊκή εντολή, πολλοί τον επέκριναν. Μεταξύ αυτών και ο γράφων. Ομως, η πραγματικότητα που βιώνουμε μόλις δέκα εβδομάδες αργότερα, μάλλον δικαιώνει την επιλογή του. Η χώρα έχει σήμερα κυβέρνηση που δεν αμφισβητείται, η οποία προήλθε από σαρωτική νίκη και διαθέτει άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, γεγονός που της δίνει περιθώρια χειρισμού μιας δύσκολης οικονομικής κατάστασης.

Αν δεν είχαν γίνει εκλογές, η Ν.Δ. θα ήταν αναγκασμένη να διαχειρισθεί το εκρηκτικό μείγμα των οικονομικών μέτρων και της αναδιάρθρωσης του ασφαλιστικού στηριζόμενη στην ισχνή πλειοψηφία της μιας ψήφου του κ. Παυλίδη, ενώ οι ηγεσίες της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ, κινούμενες σε αντιπολιτευτική συγχορδία με το ΠΑΣΟΚ, θα ασκούσαν λυσσαλέα αντιπολίτευση. Επιπροσθέτως, ο κ. Παπανδρέου, προσβλέποντας στην ανάληψη της εξουσίας, θα ήταν αρνητικός σε κάθε έκκληση συναίνεσης. Αλλωστε, μόλις τον περασμένο Μάρτιο είχε απορρίψει σχετικό αίτημα του κ. Καραμανλή, όταν ο τότε πρωθυπουργός είχε ζητήσει από τους πολιτικούς αρχηγούς συνεννόηση σε έξι αυτονόητες παραδοχές που περιελάμβαναν την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στο πλαίσιο των αποφάσεων της Ε.Ε., περιορισμό του χρέους και του ελλείμματος, άσκηση κοινωνικής πολιτικής εντός των δημοσιονομικών ορίων, ειδικές δράσεις για κλάδους και ομάδες πληθυσμού που πλήττονται από την κρίση και αυτοσυγκράτηση όλων ως προς τις διεκδικήσεις τους.

Τώρα η Ν.Δ. επιδεικνύει μεγαλύτερη ωριμότητα, ρεαλισμό και στη σημερινή συγκυρία, ας επιτραπεί η έκφραση, πατριωτισμό, δηλώνοντας έτοιμη να στηρίξει επώδυνα μέτρα τα οποία κρίνονται αναγκαία.

Ο κ. Παπανδρέου δημιούργησε τις συνθήκες που τελικά οδήγησαν τη χώρα σε πρόωρες εκλογές. Πέτυχε τον στόχο του και εξελέγη πρωθυπουργός. Τώρα καλείται να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων. Είναι ένας παντοδύναμος ηγέτης ο οποίος καλείται να εφαρμόσει άμεσα επώδυνα μέτρα, χωρίς να φοβηθεί το κόστος. Προεκλογικά δεν έλεγε την αλήθεια όταν δήλωνε ότι το πρόβλημα δεν είναι τα χρήματα γιατί «χρήματα υπάρχουν». Σήμερα πρέπει να φανεί ειλικρινής. Θα γίνει ίσως δυσάρεστος, αλλά θα αποδειχθεί χρήσιμος.

Η συνταγή της ενδεχόμενης επιτυχίας στηρίζεται στον ρεαλισμό όσων έχουν αίσθηση της πραγματικότητας, όχι στον λαϊκισμό όσων παραμένουν όμηροι άλλων εποχών και καταστάσεων. Στην εσωκομματική διελκυστίνδα ο κ. Παπανδρέου πρέπει να στηρίξει τον σοβαρό υπουργό Οικονομικών που διαθέτει, ο οποίος μπροστά σε δύσπιστους Ευρωπαίους εταίρους και αγορές που δεν συγχωρούν, αναδεικνύεται σε επικοινωνιακό αλλά και ουσιαστικό «ισχυρό χαρτί» της κυβέρνησης. Δυστυχώς, οι μέχρι τώρα εξαγγελίες του πρωθυπουργού υπολείπονται των προκλήσεων και των κινδύνων που αντιμετωπίζει η χώρα. Απαιτείται μεγαλύτερη τόλμη.

• Tου Αθανασιου Ελλις, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 17/12/2009

Ελπίδες στο Σκοπιανό με τον Γιώργο

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Γιώργο Παπανδρέου μπορεί να προσδώσει μια νέα δυναμική στην προσπάθεια αναζήτησης λύσης στο ζήτημα της ονομασίας. Τα ουσιαστικά δεδομένα δεν έχουν μεταβληθεί. Η στάση των Σκοπίων παραμένει μαξιμαλιστική και αδιάλλακτη, ενώ αυτή της Αθήνας κινείται στην ίδια ρεαλιστική αποδοχή μιας σύνθετης ονομασίας με γεωγραφικό προσδιορισμό που προωθούσε και η προηγούμενη κυβέρνηση. Ομως, η διαφορετική ατμόσφαιρα που συχνά δημιουργεί η ανάδειξη μιας νέας κυβέρνησης γεννά ελπίδες.

Ο κ. Παπανδρέου έχει από το παρελθόν οικοδομήσει ένα θετικό προφίλ στη γειτονική χώρα. Το 2001, ως υπουργός Εξωτερικών, και σε συνεργασία με τον Κώστα Σημίτη, είχαν καταλήξει σε κατ’ αρχήν συμφωνία με τον τότε πρωθυπουργό της γείτονος, Λιούπκο Γκεοργκίεφσκι, επί της ονομασίας Gorna Makedonija (Ανω Μακεδονία), η οποία μαζί με την προτεινόμενη προσφάτως από τον ΟΗΕ «Βόρεια Μακεδονία» είναι μεταξύ αυτών που θα μπορούσε να αποδεχθεί η Ελλάδα.

Κινούμενος στο πλαίσιο της προσέγγισης της άλλης πλευράς, ο κ. Παπανδρέου επέλεξε να έρθει σε επαφή με τον υπουργό Εξωτερικών των Σκοπίων την περασμένη εβδομάδα στην Κωνσταντινούπολη, μια κίνηση που αποτιμήθηκε θετικά στην ΠΓΔΜ. Ελπίζεται ότι η ηγεσία της χώρας θα αδράξει την ευκαιρία και θα επιλέξει να επενδύσει στο νέο κλίμα.

Από την πλευρά του ο Μάθιου Νίμιτς θεωρεί ότι η σημερινή συγκυρία προσφέρει ένα ιδανικό «παράθυρο ευκαιρίας» για λύση, καθώς οι πρωθυπουργοί και των δύο χωρών έχουν πρόσφατα εκλεγεί και είναι πολιτικά παντοδύναμοι, ενώ διαθέτουν άνεση χρόνου. Οι επόμενες εκλογές στην ΠΓΔΜ είναι προγραμματισμένες να διεξαχθούν το 2012 και στην Ελλάδα το 2013, άρα οι κ. Παπανδρέου και Γκρούεφσκι μπορούν να προβούν σε ρεαλιστικούς χειρισμούς χωρίς να υπολογίζουν τον κίνδυνο του άμεσου πολιτικού κόστους. Κατά την τελευταία περιοδεία του σε Σκόπια και Αθήνα, τον περασμένο Ιούλιο, ο μεσολαβητής του ΟΗΕ διαπίστωσε ότι η προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση ήταν όμηρος μιας ισχνής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και της επερχόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Αντίθετα, μετά τη διεξαγωγή των εθνικών εκλογών και τον θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Νίμιτς θεωρεί τους επόμενους μήνες ως μια από τις σπάνιες περιόδους όπου μπορεί πραγματικά να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος και τελικά να βρεθεί λύση. Με το ίδιο σκεπτικό προσεγγίζουν το συγκεκριμένο ζήτημα και οι ΗΠΑ οι οποίες θεωρούν ότι το θέμα του ονόματος μπορεί να λυθεί εντός ολίγων μηνών. Υπό αυτό το πρίσμα καθίσταται σαφές ότι αυτή είναι η στιγμή για να ασκήσει η Ουάσιγκτον τη σημαντική επιρροή που διαθέτει στην ηγεσία των Σκοπίων, έτσι ώστε να συμφωνήσει να χρησιμοποιεί διεθνώς το όνομα που προτείνει επίσημα ο ΟΗΕ.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο Γιώργος Παπανδρέου δείχνει έτοιμος να χειρισθεί με σοβαρότητα το ζήτημα, ενώ σε περίπτωση που στην ηγεσία της Ν.Δ. εκλεγεί η Ντόρα Μπακογιάννη είναι βέβαιο ότι η πρώην υπουργός Εξωτερικών θα στηρίξει την κυβέρνηση καθώς αυτή θα κινηθεί στη γραμμή που και η ίδια ακολούθησε τα τελευταία χρόνια. Αν, από την άλλη, αναρριχηθεί στην ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης ο Αντώνης Σαμαράς είναι πολύ πιθανό ότι ο τελευταίος, παραμένοντας πιστός στις θέσεις του, θα είναι λιγότερο συναινετικός, κάτι όμως που, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε να βοηθήσει διαπραγματευτικά τον κ. Παπανδρέου.

Ο Ελληνας πρωθυπουργός έχει χειρισθεί επί μακρόν το θέμα στο παρελθόν και είναι έτοιμος να προχωρήσει σε επικοινωνιακές υπερβάσεις και ουσιαστικά βήματα. Το ερώτημα είναι εάν ο κ. Γκρούεφσκι θα ανταποκριθεί ως ένας σύγχρονος ρεαλιστής Ευρωπαίος ηγέτης ή θα επιλέξει να παραμείνει εγκλωβισμένος στις αδιέξοδες κορώνες περί «μακεδονισμού» και την τραγελαφική πολιτική της ανέγερσης γιγαντιαίων αγαλμάτων.

• Tου Αθανασιου Ελλις, Η Καθημερινή, 15/10/2009

Η βαριά φανέλα του υπ. Εξωτερικών

Παρά την έμφαση που σε περίοδο οικονομικής κρίσης ευλόγως δόθηκε στη στελέχωση των οικονομικών και αναπτυξιακών υπουργείων, εξίσου σημαντικό είναι και το υπουργείο Εξωτερικών το οποίο χειρίζεται τα εθνικά θέματα, τις σχέσεις με σημαντικούς συμμάχους, εταίρους και άλλους και προωθεί τα συμφέροντα της χώρας διεθνώς.

Τις τελευταίες δεκαετίες η ελληνική εξωτερική πολιτική βρέθηκε στα χέρια σημαντικών προσωπικοτήτων. Η Ντόρα Μπακογιάννη έβαλε τη δική της σφραγίδα στην εκπροσώπηση της Ελλάδας στο εξωτερικό. Η πρώην υπουργός έχει πολλούς επικριτές και ορκισμένους αντιπάλους, αλλά κανείς δεν αμφισβητεί την ισχυρή προσωπικότητά της. Πρόσφατα, ο Economist την κατέταξε μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του πρώτου υπουργού Εξωτερικών της Ε. Ε. Σήμερα διεκδικεί την ηγεσία του κόμματός της και ελπίζει ότι μελλοντικά θα φθάσει στην πρωθυπουργία.

Ο προκάτοχός της, Πέτρος Μολυβιάτης, είναι μια σημαντική οντότητα, ευρύτερης αποδοχής, αδιαμφισβήτητου ήθους και με τεράστια διπλωματική πείρα. Ασχολείται με τις διεθνείς σχέσεις για μισό αιώνα και βρέθηκε στο πλευρό του Κωνσταντίνου Καραμανλή όταν ο τελευταίος ήταν πρωθυπουργός και στη συνέχεια Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Η πενταετής θητεία του Γιώργου Παπανδρέου στο υπουργείο Εξωτερικών συνδέθηκε με δύσκολα αλλά επιτυχή βήματα, όπως ήταν η διαχείριση των πολέμων του Κοσόβου και του Ιράκ, όταν μάλιστα η Ελλάδα ασκούσε την προεδρία της Ε. Ε., αλλά και η τολμηρή προσέγγιση με την Τουρκία. Μεταπήδησε στην ηγεσία του κόμματός του, εξελέγη πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και τελικά θριάμβευσε στις εκλογές και ανέλαβε πρωθυπουργός.

Ο προκάτοχός του Θεόδωρος Πάγκαλος είναι από τους ευφυέστερους Ελληνες πολιτικούς, αν και ο συχνά κυκλοθυμικός χαρακτήρας του δημιουργεί προβλήματα. Σφράγισε και αυτός την ελληνική εξωτερική πολιτική κατά την τριετή θητεία του ως υπουργός αλλά και ως υφυπουργός αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις, όταν στη σύνοδο κορυφής της Ε. Ε. το ’94 στην Κέρκυρα έλαβε εύσημα από όλους για τις πολύπλοκες διαπραγματεύσεις που έφερε εις πέρας και επέτρεψαν τη διεύρυνση της Ενωσης από 12 σε 15 μέλη. Σήμερα έφθασε στο αξίωμα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης.

Αν ανατρέξει κανείς ακόμη παλαιότερα, θα φθάσει στον Κάρολο Παπούλια ο οποίος υπήρξε στενός συνεργάτης του Ανδρέα Παπανδρέου, συμμετείχε στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής για έντεκα χρόνια και τελικά έφθασε να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας και μάλιστα με τεράστια πλειοψηφία. Η παράθεση των προσωπικοτήτων αυτών, τόσο διαφορετικών μεταξύ τους, αλλά με σημαντικό εκτόπισμα που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, επιβεβαιώνει τη σημασία του υπουργείου Εξωτερικών.

Με την απόφασή του να διατηρήσει ο ίδιος το αξίωμα του υπουργού Εξωτερικών, ο κ. Παπανδρέου ίσως επιχείρησε να αναδείξει τη σημασία του υπουργείου. Ομως, η επιλογή του υπήρξε ατυχής, διότι σε μια δημοκρατική χώρα δεν νοείται ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας το οποίο βρίσκεται στην αντιπολίτευση επί πεντέμισι χρόνια να αδυνατεί να εντοπίσει στο στελεχικό του δυναμικό έναν πολιτικό ικανό να αναλάβει υπουργός.

Σε ό, τι, δε, αφορά τον διορισμό του στενού του συνεργάτη Δημήτρη Δρούτσα ως αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, πολλοί, και εντός του ΠΑΣΟΚ, έσπευσαν να εκφράσουν αμφιβολίες για την ικανότητά του να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του συγκεκριμένου αξιώματος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που πολλά ζητήματα βρίσκονται σε κρίσιμη καμπή.

Είναι αλήθεια ότι «η φανέλα είναι βαριά». Ο κ. Δρούτσας δεν είναι πολιτικό πρόσωπο, αλλά διαθέτει καλή γνώση του αντικειμένου. Εναπόκειται στον ίδιο να εργαστεί σκληρά, να διαψεύσει τους αμφισβητίες και να αποδείξει στην πράξη ότι είναι σε θέση να διαχειριστεί τα εθνικά θέματα και να εκπροσωπήσει επάξια τη χώρα.

• Tου Αθανασιου Ελλις, Η καθημερινή, 08/10/2009