- Προβληματισμός για τις δημόσιες διαφωνίες υπουργών, τα αντιφατικά επικοινωνιακά μηνύματα και τη στελέχωση του κράτους
Toυ Κ.Π. Παπαδιοχου
Λιγότερο από δύο μήνες μετά την εκλογική νίκη του κ. Γ. Παπανδρέου, τα πρώτα πυκνά σύννεφα πάνω από τον ήλιο του ΠΑΣΟΚ έχουν αρχίσει να γίνονται ορατά. Η συχνή, λόγω υποχρεώσεων, απουσία του πρωθυπουργού στο εξωτερικό, οι δημόσιες διαφωνίες μεταξύ υπουργών, τα αντιφατικά επικοινωνιακά μηνύματα και οι καθυστερήσεις στη στελέχωση του κρατικού μηχανισμού συνθέτουν ένα εκρηκτικό πολιτικό μείγμα, που πλέον προβληματίζει έντονα το ίδιο το Μέγαρο Μαξίμου.
Οι πλέον αισιόδοξοι, όπως ο κ. Θ. Πάγκαλος, φέρονται να εκτιμούν πως η κυβέρνηση «περνάει τις παιδικές της ασθένειες», καθώς πολλά στελέχη της δεν έχουν προηγούμενη υπουργική και επικοινωνιακή εμπειρία και ότι θα βρει τον βηματισμό της το επόμενο διάστημα. «Η κριτική που μας ασκείται είναι υπερβολική και θα την καταλάβαινα αν είχαν περάσει έξι και όχι μόνον δύο μήνες» λέει ο αντιπρόεδρος στους συνομιλητές του.
Αλλοι, όμως, υποστηρίζουν πως το πρόβλημα είναι βαθύτερο.
Ηδη, στον κ. Γ. Παπανδρέου έχουν κατατεθεί εισηγήσεις, σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να δίδει σε μεγαλύτερο βαθμό τον τόνο της κυβερνητικής πολιτικής, αλλά και να προχωρήσει στη δημιουργία ενιαίου και ισχυρού πολιτικού κέντρου.
Κατά μια άποψη, τον συγκεκριμένο ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει η ομάδα του λεγόμενου «πρωινού καφέ», αλλά με την αρχική της σύνθεση. Δηλαδή, με την παρουσία των κ. Γ. Ραγκούση, Δημ. Ρέππα, Γ. Παπακωνσταντίνου και την προσθήκη του κ. Σ. Ξυνίδη, οι οποίοι τις τελευταίες εβδομάδες -με δεδομένη και τη μη συμμετοχή του πρωθυπουργού στις συνεδριάσεις- απουσιάζουν συστηματικά από το όργανο. Κατά μια άλλη εκδοχή, όμως, απαιτούνται «ριζοσπαστικότερα» μέτρα, καθώς τα δύσκολα για την κυβέρνηση έπονται. Οσοι πρεσβεύουν την παραπάνω άποψη υποστηρίζουν πως ο κ. Γ. Παπανδρέου θα πρέπει να τεθεί ο ίδιος επικεφαλής ενός «ορατού» οργάνου με τη μορφή «μίνι κυβερνητικής επιτροπής», που θα έχει τη συνολική ευθύνη του πολιτικού και επικοινωνιακού σχεδιασμού της κυβέρνησης.
Επίσης, στο παρασκήνιο ασκείται ήδη κριτική για το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός δεν έχει αναδείξει επαρκώς, από κοινού με τους κ. Παπακωνσταντίνου και Σαχινίδη, τη δεινή δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και την ανάγκη λήψης επώδυνων μέτρων. Ομως, πέραν της παρέμβασης που επόκειτο να κάνει χθες ο πρωθυπουργός στο Πολιτικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ, στο Μέγαρο Μαξίμου έχει επικρατήσει η άποψη πως τυχόν χρησιμοποίηση δραματικών τόνων από τον κ. Παπανδρέου στην παρούσα φάση θα «νέκρωνε την αγορά». Ως εκ τούτου, της όποιας δικής του μείζονος παρέμβασης στην ανωτέρω κατεύθυνση, θα προηγηθεί η προώθηση των μέτρων αναθέρμανσης της οικονομίας από την κ. Λούκα Κατσέλη, και η κατάρτιση του νέου φορολογικού νομοσχεδίου.
Επί του παρόντος, είναι λοιπόν σαφές πως ο κ. Γ. Παπανδρέου δεν έχει λάβει τις αποφάσεις του για ενδεχόμενη αλλαγή του υφιστάμενου μοντέλου παραγωγής στρατηγικής και επικοινωνιακής πολιτικής. Ως εκ τούτου, οι επιτελείς του θέτουν ως προτεραιότητα την άμεση θεραπεία των βασικών «αρρυθμιών» της κυβέρνησης. Πρώτο μέλημα, είναι η στήριξη του υπουργού Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου, το κύρος του οποίου δέχθηκε πλήγμα από τις δημόσιες διαφωνίες των κ. Θ. Πάγκαλου και Χρ. Παπουτσή στην προοπτική «παγώματος» των μισθών. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης επισημάνθηκε με διακριτικό τρόπο, ότι εκ του θεσμικού του ρόλου, πρέπει να αποφεύγει τη δημόσια κριτική κυβερνητικών στελεχών. Ενώ, στην ίδια κατεύθυνση, υπήρξαν παραινέσεις προς τον κ. Παπακωνσταντίνου προκειμένου να ενημερώνει τους βασικούς «παίκτες» της κυβέρνησης για τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένες και να τυγχάνουν αποτελεσματικής επικοινωνιακής στήριξης.
Προτεραιότητα
Δεύτερη προτεραιότητα, είναι η αποφυγή δημόσιων διαφωνιών μεταξύ υπουργών. Η διάσταση απόψεων μεταξύ του κ. Δ. Ρέππα και της κ. Τίνας Μπιρμπίλη που κινήθηκε εκτός κεντρικής κυβερνητικής γραμμής στο ζήτημα του Αχελώου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι διαφορετικοί τόνοι έναντι του διοικητού της Τραπέζης της Ελλάδος από τους κ. Γ. Παπακωνσταντίνου και Γ. Πεταλωτή, ένα ακόμη. Και οι αποκλίνουσες τοποθετήσεις των κ. Ευάγγ. Βενιζέλου και Π. Μπεγλίτη για τη νατοϊκή αντιπυραυλική ασπίδα, το τρίτο. Τέλος, επιβεβλημένη θεωρείται η «εξομάλυνση» των σχέσεων μεταξύ υπουργών και υφυπουργών σε μια σειρά από υπουργεία. Η σύγκρουση της κ. Αννας Διαμαντοπούλου και του κ. Γ. Πανάρετου έχει καταστεί ορατή και δημοσίως. Ομως, στο παρασκήνιο της Ιερουσαλήμ του ΠΑΣΟΚ γίνεται λόγος και για άλλους υπόγειους διαγκωνισμούς: Μεταξύ των κ. Δ. Ρέππα και Ν. Σηφουνάκη στο Υποδομών, της κ. Τίνας Μπιρμπίλη και του κ. Γ. Μανιάτη στο Περιβάλλοντος, και μεταξύ των κ. Μαριλίζας Ξενογιαννακοπούλου και Φώφης Γεννηματά στο Υγείας, ενώ φημολογείται πως πρόβλημα συντονισμού καταγράφεται και στο υπουργείο Οικονομίας του οποίου προΐσταται η κ. Λούκα Κατσέλη.
Συνομιλητές του πρωθυπουργού εκτιμούν πως το τοπίο θα ξεκαθαρίσει όταν καθοριστούν οι αρμοδιότητες των υφυπουργών, έργο το οποίο έχει αναλάβει ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου κ. Λύτρας.
«Ο ΑΓΩΝΑΣ θέλει σχέδιο, θέλει προοπτική, θέλει εναλλαγή, θέλει εξυπνάδα, θέλει πονηράδα, όλα τα θέλει...» έλεγε προ ημερών η κυρία Αλέκα Παπαρήγα, με αφορμή την αντικυβερνητική εκστρατεία του ΚΚΕ, η οποία εγκαινιάστηκε με το «μπλόκο» του διαλόγου για το Ασφαλιστικό. «Αυτή ήταν μόνο η αρχή» διαμηνύουν στελέχη του κόμματος, υπονοώντας ότι το ΠαΣοΚ θα βρίσκει συνεχώς μπροστά
του το «ενοχλητικό» ΚΚΕ. Η απαγόρευση που επέβαλαν τα μέλη του Πανεργατικού Αγωνιστικού Μετώπου (ΠΑΜΕ) την περασμένη Δευτέρα στους συνδικαλιστές της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ όταν επιχείρησαν να εισέλθουν στο υπουργείο Εργασίας, όπου θα διεξαγόταν ο διάλογος, ήταν μια ηχηρή προειδοποίηση για τις δυναμικές κινητοποιήσεις που έπονται, με στόχο «να ματαιωθούν τα σχέδια της κυβέρνησης». Στον Περισσό έχει σημάνει συναγερμός και οι διαθέσεις είναι άγριες, όπως φάνηκε από τις αντιδράσεις κάποιων στελεχών του ΚΚΕ μπροστά από την αποκλεισμένη είσοδο του υπουργείου Εργασίας, απ΄ όπου απωθούσαν τους συνδικαλιστές που προσέρχονταν να συνομιλήσουν με την κυβέρνηση. Παρά ταύτα ο διάλογος ξεκίνησε με τρεις ημέρες καθυστέρηση, δίχως το ΚΚΕ να τον «μπλοκάρει» εκ νέου. Για την τιμή των όπλων οι οικοδόμοι πραγματοποίησαν πορεία προς το υπουργείο, καταγγέλλοντας τους «πουλημένους συνδικαλιστές που κάθονται στο τραπέζι του διαλόγου».
O «πόλεμος στον πόλεμο της κυβέρνησης και του κεφαλαίου» που κήρυξε ο Περισσός συνεχίστηκε με συλλαλητήρια που διοργανώθηκαν από το ΠΑΜΕ, τον συνδικαλιστικό φορέα που υποστηρίζει το ΚΚΕ, και θα κλιμακωθεί με την απεργία που προγραμματίζεται για τις 17 Δεκεμβρίου, στην επιτυχία της οποίας έχουν στρατευθεί όλες οι δυνάμεις του. «Η επίθεση είναι καθολική, καθολικός θα είναι και ο εργατικός- λαϊκός πόλεμος» διακηρύττει το ΚΚΕ απορρίπτοντας τον «διάλογο-απάτη», όπως τον αποκαλεί, και τις συναινετικές λύσεις. Και καλεί σε «αντεπίθεση με όλες τις μορφές πάλης, τώρα, πριν είναι αργά», καθώς πίσω από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για ανακίνηση του ασφαλιστικού προβλήματος διαβλέπει μια «νέα αντιασφαλιστική επίθεση» κατά των δικαιωμάτων των εργαζομένων, «ανεξαρτήτως κλάδου, ηλικίας και φύλου».
Δεν είναι τυχαίο ότι μιλώντας στη Βουλή ο κ. Αγγ. Τζέκης προειδοποίησε ότι «θα γίνει του Γιαννίτση», παραπέμποντας στη σύγκρουση του 2001 επί κυβερνήσεως Σημίτη, όταν ο τότε υπουργός Εργασίας κ. Αν. Γιαννίτσης έπαιρνε άρον άρον πίσω την ασφαλιστική μεταρρύθμιση που είχε παρουσιάσει προκαλώντας τις μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις. Μόνο που τότε η σύγκρουση δεν ήταν ανάμεσα στην κυβέρνηση και στο ΚΚΕ, αλλά όλο το συνδικαλιστικό κίνημα, αναγκάζοντας μάλιστα την κυρία Αλέκα Παπαρήγα να δεχθεί στον Περισσό την τότε ηγεσία της ΓΣΕΕ, παρ΄ ότι τη θεωρούσε- όπως και σήμερα άλλωστε«πουλημένη» και «συμβιβασμένη», και να συνομιλήσει μαζί της.
Οι αναλύσεις των επιτελών του κόμματος είναι ότι υπό το πρίσμα της δεινής δημοσιονομικής κατάστασης που επικρατεί και την ψυχολογία της ανασφάλειας και του φόβου που διαμορφώνεται, επιχειρείται η επιβολή νέων οδυνηρότερων αντιλαϊκών μέτρων, «σε συνέχεια των πολιτικών της προηγούμενης κυβέρνησης» και πάντα «κατ΄ επιταγήν της ΕΕ». Στην κορυφή της ατζέντας του Περισσού βρίσκεται το Ασφαλιστικό καθώς εκφράζονται φόβοι ότι η σημερινή κυβέρνηση είναι έτοιμη να εξαπολύσει «τυφώνα συνδυασμένων μέτρων με στόχο να ξεθεμελιώσει όσες κατακτήσεις απέμειναν», όπως δήλωσε η κυρία Παπαρήγα, κάνοντας λόγο για «προσχεδιασμένα μέτρα» τα οποία επιταχύνονται λόγω της κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό ο Περισσός έχει θέσει τις δυνάμεις του σε επαγρύπνηση, ενώ η ακτιβιστική πρακτική που επέδειξε έξω από το υπουργείο Εργασίας δεν θα είναι η μόνη. Αλλωστε και στο παρελθόν το ΠΑΜΕ έχει προβεί σε «προωθημένες μορφές πάλης», όπως ο αποκλεισμός του υπουργείου Εργασίας τον Ιούλιο του 2001 (πάλι επί ΠαΣοΚ) από συν δικαλιστές οι οποίοι κρέμασαν στην πρόσοψη του κτιρίου ένα τεράστιο πανό που έγραφε: «Παλλαϊκός Αγώνας Τώρα. Κλείνουμε το δρόμο στην κατεδάφιση της Κοινωνικής Ασφάλισης. Τα αντιλαϊκά μέτρα κυβέρνησης- πλουτοκρατίας δε θα περάσουν». Μάλιστα επτά εξ αυτών κλήθηκαν σε απολογία από τη Δικαιοσύνη. Τον Μάρτιο του 2002 δυνάμεις του ΠΑΜΕ «μπλοκάρισαν» επί δίωρο το ΜέγαροΜαξίμου, την ώρα που οι υπουργοί της κυβέρνησης Σημίτη συζητούσαν για το Ασφαλιστικό: «Κυβέρνηση- ΣΕΒ κατεδαφίζουν την Ασφάλιση. ΓΣΕΕ - ΑΔΕΔΥ συναινούν» έγραφε το πανό που ξεδίπλωσαν στην Ηρώδου του Αττικού. Αλλά και τον Φεβρουάριο του 2003 το ΠΑΜΕ κρέμασε αντιπολεμικά πανό στην Ακρόπολη κατά της επέμβασης στο Ιράκ, ενέργεια για την οποία διώχθηκε στέλεχός του, ενώ τον Απρίλιο του 2006 μέλη του ΚΚΕ κρεμούσαν στην πρόσοψη του Μεγάρου Μουσικής ένα τεράστιο πανό κατά της τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κοντολίζα Ράις, η οποία επισκεπτόταν την Αθήνα. Είναι γνωστές επίσης οι δυναμικές αντιδράσεις του ΚΚΕ σε παλαιότερες αγροτικές κινητοποιήσεις με τον αποκλεισμό των εθνικών οδών, όπως και η τακτική που επέλεξε κατά την επίσκεψη, το 1999, του τότε προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον στην Αθήνα, όταν παρά την απαγόρευση προσπάθησε να σπάσει τον αστυνομικό κλοιό για να φτάσει η πορεία διαμαρτυρίας που είχε οργανώσει στην αμερικανική πρεσβεία, χωρίς ωστόσο να φτάσει στα άκρα, όπως κάνει παγίως, περιφρουρώντας με απόλυτη «στεγανότητα» τις δυνάμεις του.
Οι δυναμικές μορφές πάλης που υιοθετήθηκαν επί των ημερών της κυρίας Παπαρήγα προκάλεσαν στο παρελθόν πολλές συζητήσεις περί των ορίων της νομιμότητας στα οποία κινείται κατά περιόδους το ΚΚΕ, όπως το κατηγορούν οι αντίπαλοί του. «Ο λαϊκός αγώνας ούτε μπήκε ούτε θα μπει στα καλούπια της νομιμότητας των εξουσιαστών» είναι η πάγια θέση του κόμματος, το οποίο με αφορμή τον πρόσφατο αποκλεισμό του υπουργείου Εργασίας διακηρύττει: «δημοκρατικό είναι ό,τι υπηρετεί την πάλη του λαού για τα δικαιώματά του». Πάντως δεν παραλείπει να αποδίδει στις δράσεις του «συμβολικό» χαρακτήρα, ενώ στις επικρίσεις που δέχεται ότι επιδεικνύει ιδιαίτερη επαναστατική θέρμη κατά τις περιόδους που το ΠαΣοΚ κατέχει τα ηνία της διακυβέρνησης, απαντά ότι «όσοι τα λένε αυτά πάσχουν από αμνησία». «Δεν κάνουμε τίποτα καινούργιο και εν πάση περιπτώσει αν το ΠαΣοΚ ήθελε να αποφύγει την ταξική πάλη, δεν είχε παρά να κάνει ένα πράγμα:να αρνηθεί τα ταξικά συμφέροντα που υπηρετεί» δήλωσε σχετικώς η Γενική Γραμματέας του κόμματος.