Δύσκολες προσδοκίες

• Μία έρευνα που έγινε 48 ώρες πριν από τις εκλογές έθετε στους ψηφοφόρους που δήλωναν ότι θα ψηφίσουν ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα το απλό ερώτημα: «Αν εκλεγεί το κόμμα που θα ψηφίσετε, τι περιμένετε, προσωπικά, ότι θα συμβεί στη δική σας ζωή;».

• Εκείνοι που επρόκειτο να ψηφίσουν ΠΑΣΟΚ δήλωναν, σε ποσοστό 81%, ότι περιμένουν η ζωή τους να βελτιωθεί, αν νικητής των εκλογών είναι το κόμμα της επιλογής τους. Μεταξύ εκείνων που επρόκειτο να ψηφίσουν Ν.Δ., αντίθετα, οι θερμοκρασίες ήταν χαμηλές. Μόνον το 60% εκείνων που δήλωναν ότι θα ψηφίσουν Καραμανλή περίμεναν ότι ενδεχόμενη νίκη του θα έφερνε βελτίωση στη ζωή τους.
• Ενδιαφέρον εύρημα. Προσφέρει μια καλή εξήγηση για την εκλογική συντριβή της Νέας Δημοκρατίας. Αν ακόμη και οι πιστότεροι των πιστών της δυσπιστούσαν, αν ακόμη κι εκείνοι που την τίμησαν με την ψήφο τους- και είχαν το θάρρος να το ομολογούν στους δημοσκόπουςήταν τόσο απαισιόδοξοι για τις συνέπειες της επιλογής τους, είναι φανερό γιατί οι λιγότερο πιστοί έφυγαν τρέχοντας προς άλλα ψηφοδέλτια.

• Από την άλλη πλευρά, όμως, το εύρημα επιβεβαιώνει πως τη νέα κυβέρνηση συνοδεύει μια όχι πολύ σαφής, ίσως, αλλά υπαρκτή προσδοκία. Μια γενική προσδοκία βελτίωσης της ζωής μας, στην οποία πρέπει να ανταποκριθεί και την οποία καλείται τώρα να διαχειριστεί. Θα ήταν, έτσι κι αλλιώς, δύσκολο υπό τις αντίξοες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε. Καθίσταται ακόμη πιο δύσκολο, αν αναλογιστεί κανείς ότι πρόκειται για μία, εν πολλοίς, «συντηρητική» προσδοκία.

• Όλες οι κοινωνικές έρευνες της τελευταίας περιόδου συνέκλιναν σε ανάλογα ευρήματα: ένα απαισιόδοξο εκλογικό σώμα, που αντιμετωπίζει με μεγάλο φόβο την κρίση και νιώθει την απειλή μιας πτώσης, αναπολεί μέρες πιο αισιόδοξες, ζητά εξασφάλιση και προσδοκά από μια νέα κυβέρνηση, πρωτίστως, προστασία και διατήρηση των κεκτημένων. «Να μη χάσουμε, τουλάχιστον, αυτά που έχουμε», ήταν η πιο συνηθισμένη φράση που άκουγαν οι δημοσκόποι.

• Η έρευνα που διεξήγαγε η εταιρεία ΜRΒ, την τελευταία προεκλογική Παρασκευή, επιβεβαιώνει αυτό το κλίμα. Στο ερώτημα, τι συγκεκριμένα περίμεναν οι ψηφοφόροι ότι θα βελτιωθεί στη ζωή τους, ύστερα από μια εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ, η πλειοψηφούσα, με ποσοστό πάνω από 80%, απάντηση ήταν: «Περιμένω μεγαλύτερη προστασία των κοινωνικά ασθενέστερων». Η επιστροφή της οικονομικής ανάπτυξης ήταν η δεύτερη δημοφιλέστερη απάντηση. Και ένα- απροσδόκητο ίσως, αλλά αποκαλυπτικό του τραυματικού τρόπου με τον οποίο βιώθηκε η πενταετία της καραμανλικής ακινησίας- ποσοστό 79% συγκέντρωνε η απάντηση πως θα βελτιωθεί η κακή διεθνής εικόνα της χώρας. Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για «μεγάλες προσδοκίες». Αλλά ούτε και για εύκολα διαχειρίσιμες προσδοκίες.

• Στις πρώτες δύο εβδομάδες της ζωής της η νέα κυβέρνηση προσπάθησε να αποκτήσει, εκ των υστέρων, ένα κεφάλαιο εμπιστοσύνης, καλής πίστης και ελπίδας, το οποίο δεν είχε εξασφαλισμένο από τις κάλπες τις ίδιες, δεν της είχε δοθεί παρά την αριθμητικά μεγάλη και κοινοβουλευτικά εδραία νίκη της. Η υπερκινητικότητα- ακόμη και η εικόνα του ν΄ ανεβαίνει τρέχοντας, δυο-δυο, τα σκαλιά του Μαξίμου - του Πρωθυπουργού ήθελε να δώσει μιαν εικόνα ανθρώπου που έρχεται να υπηρετήσει με ζήλο το αξίωμα που ο προκάτοχός του αντιμετώπιζε τόσο ανόρεχτα. Και οι πρώτες συμβολικές κινήσεις της κυβέρνησης που και η ίδια η σύνθεσή της έφερε έναν αέρα ανανέωσης, απέβλεπαν να εμπεδώσουν μιαν εικόνα ανθρώπων που έρχονται προετοιμασμένοι και διατεθειμένοι ν΄ αλλάξουν το «παράδειγμα», τουλάχιστον, της εξουσίας.

• Μικρές, εφήμερες- αλλά όχι και ασήμαντες- επικοινωνιακές νίκες. Μόνο που τα δύσκολα για τη νέα κυβέρνηση αρχίζουν τώρα. Καλείται να διαχειριστεί, αντί της προσδοκώμενης γενικής «βελτίωσης», μια γενική «επιδείνωση», πείθοντας ότι μπορεί αυτή να γίνει με σχέδιο, ασφαλισμένη έναντι απρόοπτων δεινών και δίκαια κατανεμημένη ως προς τα βάρη της. Καλείται, επίσης, προκειμένου να αποπειραθεί μια επανεκκίνηση του κράτους, πριν από την επανεκκίνηση της οικονομίας, να μετατρέψει σε «εντολή αλλαγών» μια ψήφο επιφύλαξης και φόβου για τις επερχόμενες αλλαγές που της δόθηκε στις κάλπες.

• Του ΠΑΥΛΟΥ ΤΣΙΜΑ, ΤΑ ΝΕΑ, 17/10/2009