Μεγάλη η νίκη και πιο μεγάλες οι υποχρεώσεις του Γ. Παπανδρέου

• Επεσαν και πάλι έξω οι δημοσκοπήσεις, οι φανερές και οι κρυφές, όπως και τα exit polls.

Δεν μπόρεσαν να προβλέψουν την απόσταση των 10 μονάδων, που έδωσαν τη σαρωτική νίκη στο ΠΑΣΟΚ και τον Γιώργο Παπανδρέου και τη βαρειά, συντριπτική ήττα στη Νέα Δημοκρατία και τον Κώστα Καραμανλή. Κάποιοι παλιοί κομματάρχες, όμως, εκτιμώντας με τον δικό τους τρόπο το προεκλογικό κλίμα, έπεσαν μέσα. Το σημάδι γι' αυτούς, που προμηνούσε τη μεγάλη καθίζηση της Ν.Δ. ήταν η «μουγγαμάρα» μεγάλου ποσοστού ψηφοφόρων. Ηταν το ποσοστό εκείνο που εγκατέλειπε τη Ν.Δ. και είχε αποφασίσει να ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν ήθελε να το πει. Οι μη ανακοινώσιμες δημοσκοπήσεις των τελευταίων 15 ημερών κατέγραφαν φέτος ποσοστό αναποφάσιστων πάνω από 15%, ενώ σε προηγούμενες εκλογές ήταν κάτω από 10%.

Η μουγγαμάρα, ωστόσο, ήταν η πιο μετριοπαθής εκδήλωση των δυσαρεστημένων από τη νεοδημοκρατική διακυβέρνηση ψηφοφόρων. Οι οργισμένοι το δήλωναν ανοιχτά, ότι θα καταψηφίσουν αυτούς που τους προκάλεσαν με την αλαζονεία και τις συμπεριφορές τους, με την αθέτηση προεκλογικών υποσχέσεων, με την αδράνεια και τη λαθεμένη πολιτική τους. Δεν καταψήφισαν μόνο το κόμμα, αλλά και μαύρισαν πρωτοκλασάτους, που είχαν κυβερνητικές ευθύνες και επέμεναν σε μια αντιλαϊκή και αδιέξοδη πολιτική, με την υπόσχεση, μάλιστα, να τη συνεχίσουν, αν επανεκλεγούν.

Ολοι αυτοί, οι υπεύθυνοι της βαρειάς ήττας, δεν είχαν το θάρρος να αναλάβουν αμέσως τις ευθύνες τους. Αφησαν τον Κώστα Καραμανλή να τις αναλάβει μόνος του, ενώ θα έπρεπε να τον είχαν ακολουθήσει αμέσως στην παραίτηση. Το έκανε ο Γ. Σουφλιάς με καθυστέρηση και μετά τον Καραμανλή. Εδειξε ο απερχόμενος αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας ευαισθησία και γενναιότητα, ανακοινώνοντας την απόφασή του να δρομολογήσει τις διαδικασίες για την εκλογή νέου αρχηγού και να δηλώσει ότι ο ίδιος δεν θα είναι υποψήφιος. Τα στελέχη της Ν.Δ. ούτε στήριξαν ούτε προστάτεψαν τον Κώστα Καραμανλή, που αποδείχθηκε ένας πολιτικός καλών προθέσεων, ειλικρινής και με πολλά προσόντα. Είχε, όμως, το μειονέκτημα να εμπιστεύεται ανεπιφύλακτα τους συνεργάτες του και να ανακαλύπτει με μεγάλη καθυστέρηση ότι δεν άξιζαν της εμπιστοσύνης του. Αν έγκαιρα είχε αντιδράσει με αποκεφαλισμούς και ανατροπές, δεν θα είχε οδηγηθεί η Ν.Δ. σε τόσο βαρειά ήττα, ούτε και στην περιπέτεια να αναζητεί νέο αρχηγό.

Τα πεντέμισι χρόνια της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία και της ανεκτικότητας και των παραλείψεων του Κώστα Καραμανλή είναι ένας καλός οδηγός για το τι θα πρέπει να προσέξει και τι να αποφύγει ο Γιώργος Παπανδρέου, που από αύριο αναλαμβάνει ως πρωθυπουργός την ευθύνη όχι μόνο της πορείας για την έξοδο της χώρας απο την οικονομική και κοινωνική κρίση, αλλά και την ευθύνη να τολμήσει βαθειές τομές στο πολιτικό σύστημα και στον διαβρωμένο κρατικό μηχανισμό, που πρέπει να εξυγιανθεί. Εχει ο Γιώργος Παπανδρέου κυβερνητική πείρα από τη θητεία του σε μεγάλα υπουργεία (Παιδείας και Εξωτερικών), αλλά και φοίτησε στη σχολή του παππού του Γεωργίου Παπανδρέου, όπως και στη σχολή του πατέρα του, ο οποίος δημιούργησε, στερέωσε και προίκισε ένα κόμμα που εκφράζει τον προοδευτικό κόσμο της χώρας και είναι ανοιχτό στις δημιουργικές δυνάμεις της ευρύτερης Αριστεράς και του Κέντρου.

Συνεχιστής μιας μεγάλης πολιτικής παράδοσης οραμάτων και επιτευγμάτων, ο Γιώργος Παπανδρέου επανέφερε στην εξουσία το λαϊκό κίνημα, που κέρδισε στις αναμετρήσεις με τη σημαία και το σύνθημα της αλλαγής, αλλά και έχασε γιατί υπέστη τη φθορά της διαχείρισης του κράτους. Με τη μεγάλη νίκη που του έδωσε το εκλογικό σώμα, επωμίζεται ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ την ευθύνη να κάνει περισσότερα απ' όσα έχει υποσχεθεί, διότι έχει ανάγκη ο τόπος από περισσότερα, από μια ανατροπή, για να σαρωθούν τα καρκινώματα και οι φαύλες νοοτροπίες. Μόνον έτσι θα ανοίξει ο δρόμος της δημιουργίας και της λαϊκής συμμετοχής σε μια μεγάλη προσπάθεια προκοπής και ανάπτυξης, για να βγει ο τόπος από τη μιζέρια και την κακομοιριά.

Ασφαλώς, έχει επιλέξει ο νέος πρωθυπουργός τα πρόσωπα με τα οποία θα διαχειριστεί την εξουσία και θα εφαρμόσει το πρόγραμμα που εξήγγειλε προεκλογικά και ενέκρινε το εκλογικό σώμα. Αυτή η κυβέρνηση, λόγω των συνθηκών της κρίσης, δεν έχει περίοδο χάριτος. Ταχύτατα πρέπει να ιεραρχήσει τα προβλήματα και ο πρωθυπουργός της όχι μόνο να συντονίζει και να παρακολουθεί το έργο της, αλλά και με σοβαρούς μελετητές να δρομολογήσει τις θεσμικές αλλαγές, που πρέπει να γίνουν για να αποκατασταθεί η χαμένη αξιοπιστία της πολιτικής και κατ' επέκταση η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.

Ζητήματα πρώτης γραμμής είναι η διαφάνεια σε όλες τις κυβερνητικές πράξεις, ώστε να έχει συμμετοχή στον έλεγχο όχι μόνο η αντιπολίτευση, αλλά και ο πολίτης. Ολα πρέπει να δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο. Στο καθεστώς της διαφάνειας πρέπει να τεθεί και το λεγόμενο πολιτικό χρήμα, το χρήμα της διαφθοράς και της διαπλοκής της πολιτικής με οικονομικά συμφέροντα. Αναγκαίες είναι οι αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, όπως και στο «πόθεν έσχες», για να πάψουν η καλπονοθεία και η κοροϊδία. Η καθημερινότητα του πολίτη, η ασφάλειά του, η υγεία, η παιδεία, η εργασία, η δίκαιη φορολογία, η προστασία από την αισχροκέρδεια είναι ζητήματα πρώτης προτεραιότητας.

Υπάρχουν για όλα συγκεκριμένες προτάσεις και λύσεις, που με την εφαρμογή τους θα θιγούν οργανωμένα συμφέροντα ολίγων, αλλά θα ανακουφιστούν οι πολλοί. Η Νέα Δημοκρατία, επιμένοντας στις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις, δεν τόλμησε να θίξει τους «έχοντες και κατέχοντες». Τους έδωσε, μάλιστα, και περισσότερα, πιστεύοντας ότι θα φιλοτιμηθούν να επενδύσουν για να αναπτυχθεί η οικονομία.

Ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ, όπως ανήγγειλε ο Γιώργος Παπανδρέου, εντελώς αντίθετη συνταγή. Για να δημιουργήσει κλίμα αισιοδοξίας, θα ενισχύσει το εισόδημα των εργαζομένων, ώστε να αυξηθεί η αγοραστική τους δύναμη και να κινηθεί η αγορά. Μένει από την υπόσχεση να περάσει γρήγορα, χωρίς καθυστέρηση, στην πράξη. Αν δεν διαψεύσει τις προσδοκίες των ψηφοφόρων, ο Γιώργος Παπανδρέου θα αποδειχθεί και θα αναγνωριστεί ως μια ήρεμη δημιουργική δύναμη για μια οκταετία.

• Του ΒΙΚΤΩΡΑ ΝΕΤΑ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2009