Ιδέες και πρόσωπα

Οπως είναι φυσικό, όλοι μας περιμένουμε με αγωνία τη νέα κυβέρνηση που θα παρουσιάσει σήμερα ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός, ο Γιώργος Παπανδρέου. Είναι πλέον αρκετά ισχυρός και ο ίδιος και το κόμμα του ώστε η ελευθερία επιλογής προσώπων να συμπίπτει με το μέγεθος της ευθύνης του. Κανείς δεν μπορεί να τον πιέσει, θεσμικός ή εξωθεσμικός, κανείς δεν μπορεί να τον εκβιάσει και η προσωπική του ισχύς είναι τόση που δεν έχει λόγο να επιδιώξει ισορροπίες τάσεων, φιλοδοξιών ή συμφερόντων. Ελεύθερα θα επιλέξει και ταυτόχρονα θα αναλάβει ακεραία την ευθύνη της επιλογής.

Από την επιλογή των προσώπων που θα αποτελέσουν τα μέλη της κυβέρνησής του δεν θα τα καταλάβουμε όλα, αλλά θα καταλάβουμε πολλά. Γιατί ο καθένας έχει το παρελθόν του και την ιστορία του, έχει χαρακτήρα και νοοτροπία. Με αυτά τα στοιχεία θα σκιαγραφήσουμε την πιθανή πορεία που θα ακολουθήσει στον τομέα που θα του ανατεθεί. Ο πρώην πρωθυπουργός, ο Κώστας Καραμανλής, επανειλημμένως απογοήτευσε με την επιλογή των προσώπων που στελέχωσαν τις κυβερνήσεις του ή σχημάτισαν τη στενή ομάδα των συνεργατών του. Δυστυχώς, οι εξελίξεις επιβεβαίωσαν την απογοήτευση. Υπάρχει ένα πρόβλημα κριτηρίων με τα οποία ο ηγέτης επιλέγει τους στενούς συνεργάτες του. Είναι από τα ουσιαστικότερα προσόντα ενός ηγέτη. Λέγεται ότι το αυθεντικότερο πολιτικό ταλέντο του Ελευθερίου Βενιζέλου ήταν η ικανότητά του ή το ένστικτό του να επιλέγει κατάλληλους και ικανούς συνεργάτες. Περιβαλλόταν πάντοτε από πλειάδα στενών συνεργατών. Το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε και για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος αναζητούσε συνεργάτες και πέρα από τα όρια της παράταξής του.

Πολλοί πιστεύουν ότι η πλειοψηφία που προέκυψε από τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου είναι ποιοτικά νέα πλειοψηφία. Δεν μοιάζει με τις προηγούμενες πλειοψηφίες του ΠΑΣΟΚ, που ήταν περισσότερο ιδεολογικές και κοινωνικές παρά πολιτικές. Είναι ασφαλώς νωρίς και μάλλον δύσκολο να ανιχνευθούν αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά δεν λείπουν οι ενδείξεις. Εκτός από τις μεταβολές που πάντοτε επιφέρει η είσοδος νέων γενεών στο εκλογικό σώμα, σημειώνεται ίσως και μια βαθύτερη εξέλιξη. Με παραταξιακούς όρους, η μια παράταξη εισπράττει τη δυσαρέσκεια από την άλλη και τη διαδέχεται στην άσκηση της εξουσίας, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα. Δεν ερμηνεύεται το εύρος της ήττας της Ν.Δ. που πήρε τον χαρακτήρα κατάρρευσης και συντριβής. Ισως είναι και η φύση των προβλημάτων τέτοια που απελευθέρωσε ψυχικά τους ψηφοφόρους από παραδοσιακές, ιδεολογικές και παραταξιακές δεσμεύσεις. Κυρίως, πολλαπλασίασε τους ψηφοφόρους που μετακινούνται μεταξύ του ενός και του άλλου κόμματος.

Αν αυτά έχουν κάποια δόση αλήθειας τότε έχουμε την ευρύτερη μετά το 1974 ανασύνταξη των πολιτικών δυνάμεων και πραγματικά μια «νέα πλειοψηφία». Επιτρέψτε μου να αμφιβάλλω αν οι παλιές ιδέες και τα παλιά πρόσωπα του ΠΑΣΟΚ, οι παλιές συνήθειες και μέθοδοι, ακόμη και η παλιά ορολογία και το παλιό μονολιθικό στυλ είναι σε θέση να υπηρετήσουν και να αξιοποιήσουν τη νέα πλειοψηφία. Χρειάζονται νέες ιδέες, νέα πρόσωπα και προπαντός νέα κριτήρια επιλογών. Ο παραταξιακός πατριωτισμός δεν είναι πλέον αρκετός, ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην αντιπολίτευση.

• Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη, Η Καθημερινή, 06/10/2009